1. Plan rozwoju zawodowego  

Plan rozwoju zawodowego nauczyciela jest to program działań, które nauczyciel zamierza podejmować w ramach odbywanego stażu. Plan rozwoju zawodowego powinien uwzględniać następujący zakres zagadnień merytorycznych:

Należy pamiętać, aby w planie znalazły odbicie umiejętności, wiedza i doświadczenie nauczyciela.

Plan rozwoju zawodowego jest dla nauczyciela podstawowym dokumentem - to w nim planuje swój rozwój. Zanim stażysta napisze plan - powinien dokonać analizy swych umiejętności i wiedzy, rozważyć kierunki rozwoju, dążenia zawodowe, oraz zdecydować, jakie działania powinien podjąć, aby doskonalić swój warsztat pracy.

W planie warto umieścić informacje o nauczycielu:

W ramach rozszerzenia tych informacji można podać także informacje dotyczące dotychczasowego przebiegu pracy: otrzymane nagrody, formy doskonalenia, dane dotyczące uczniów (laureaci olimpiad i konkursów).  

2. Sprawozdanie z realizacji planu

Sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego to dokument, w którym nauczyciel charakteryzuje i opisuje przebieg stażu. Zanim jednak nauczyciel stażysta napisze sprawozdanie, powinien na bieżąco monitorować i dokumentować wykonywanie zadań z PRZ, tzn. gromadzić w swoim portfolio dowody realizacji (sprawozdania, karty pracy, karty obserwacji, scenariusze i konspekty lekcji, zaświadczenia o ukończonych formach doskonalenia zawodowego itp.).

Pozwoli to na usystematyzowanie realizowanych zadań oraz ułatwi sporządzenie ostatecznej wersji sprawozdania po zakończeniu stażu.

Cechy dobrego sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego

Sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego to dokument, w którym nauczyciel charakteryzuje i opisuje przebieg stażu. Nie warto odkładać napisania sprawozdania na ostatnią chwilę, lepiej do jego napisania przygotowywać się podczas całego stażu. Dlatego dobrze jest dokumentować w trakcie trwania stażu jego przebieg.

Jest to prezentacja, opis i ocena poziomu realizacji ustalonych na okres stażu celów. Powinno ono uwzględniać stopień realizacji planu, podawać konkretne działania, ich ocenę, wpływ na rozwój zawodowy nauczyciela i na jakość pracy szkoły. Sprawozdanie winno zawierać również wnioski do dalszego rozwoju zawodowego oparte o refleksję nad uzyskanymi efektami, słabymi i mocnymi stronami.

Należy pamiętać, aby sprawozdanie uwzględniało działania wynikające ze specyfiki i potrzeb szkoły, wymagań na stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, określonych rozporządzeniem, oraz z własnej koncepcji rozwoju i potrzeb. Tak przygotowane sprawozdanie będzie miało duży wpływ na decyzję dyrektora szkoły podczas oceniania dorobku zawodowego nauczyciela, jak również będzie dobrą podstawą do przygotowania ustnego wystąpienia na posiedzenie komisji kwalifikacyjnej.

Dla przypomnienia zapis z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli określający powinności nauczyciela stażysty ubiegającego się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego:

§6.1 Nauczyciel stażysta ubiegający się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego w okresie odbywania stażu powinien w szczególności:

1)     poznawać organizację, zadania i zasady funkcjonowania szkoły, w tym:

a.      przepisy związane z funkcjonowaniem szkoły;

b.      sposób prowadzenia dokumentacji obowiązującej w szkole;

c.      przepisy dotyczące zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków nauki i pracy;

2)     uczestniczyć jako obserwator w zajęciach prowadzonych przez opiekuna stażu lub innych nauczycieli, w wymiarze co najmniej jednej godziny zajęć w miesiącu, oraz omawiać z prowadzącym obserwowane zajęcia;

3)     prowadzić zajęcia z uczniami, w obecności opiekuna stażu lub dyrektora szkoły, w wymiarze co najmniej jednej godziny zajęć w miesiącu, oraz omawiać je z osobą, w obecności której zajęcia zostały przeprowadzone;

4)     uczestniczyć w wewnątrzszkolnych formach doskonalenia zawodowego nauczycieli.

2. Wymagania niezbędne do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego obejmują:

1)     Znajomość organizacji, zadań i zasad funkcjonowania szkoły, w której nauczyciel odbywał staż.

2)     Umiejętność prowadzenia zajęć w sposób zapewniający właściwą realizację statutowych zadań szkoły, w której nauczyciel odbywał staż.

3)     Znajomość środowiska uczniów, ich problemów oraz umiejętność współpracy ze środowiskiem uczniów.

4)     Umiejętność omawiania prowadzonych i obserwowanych zajęć.

Oto propozycja planu sprawozdania:

1. Strona tytułowa:
   • tytuł dokumentu,
   • okres stażu,
   • imię i nazwisko,
   • status zawodowy,
   • stanowisko,
   • pełnione funkcje,
   • nazwa i adres szkoły.
2. Wstęp:
   • prezentacja swojej osoby (np. kwalifikacje, ewentualnie podstawa skrócenia stażu, osobiste predyspozycje i zainteresowania, inne ciekawe informacje promujące osobę), zadania realizowane w szkole;
   • krótka diagnoza środowiska szkolnego i jego potrzeb.
3. Rozwinięcie:
   • przedstawienie realizacji zadań ujętych w PRZ (zgodnie z powinnościami lub wymaganiami rozporządzenia o awansie zawodowym);
   • analiza problemów pojawiających się w czasie realizacji planu, sposoby przezwyciężania trudności;
   • okoliczności wspierające realizację zadań, osoby współdziałające i pomagające w realizacji zamierzonych w PRZ celów;
   • można dokonać analizy stażu (np. słabe i mocne strony) i na tej podstawie ustalić wnioski do dalszej pracy, wskazać kierunki dalszego rozwoju zawodowego;
   • jeżeli w trakcie stażu PRZ był modyfikowany, należy wyjaśnić okoliczności i powody zmian w planie;
   • realizację zadań można potwierdzić załącznikami (jeśli wymaga tego dyrektor szkoły; lub nauczyciel pragnie przedstawić szczególnie ciekawe dowody realizacji zadań).
4. Podsumowanie:
   • autorefleksja dotycząca przebiegu stażu;
   • przedstawienie planów związanych z dalszym rozwojem zawodowym przy uwzględnieniu wniosków z przebiegu stażu i wspomagania rozwoju szkoły;
   • podziękowania dla osób pomagających w realizacji stażu;
   • ewentualnie przypisy i bibliografia, jeśli określona literatura była wykorzystywana w sprawozdaniu.

3. Dokumentacja formalna zamieszczona w teczce stażysty

1. Wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.
2. Dokumenty potwierdzające posiadane kwalifikacje zawodowe - poświadczone kopie.
3. Zaświadczenie dyrektora szkoły zawierające informacje o:
   • wymiarze zatrudnienia nauczyciela oraz nauczanym przez niego przedmiocie lub rodzaju prowadzonych zajęć w dniu wydania zaświadczenia oraz w okresie odbywania stażu;
   • dacie zatwierdzenia planu rozwoju zawodowego nauczyciela;
   • dacie złożenia przez nauczyciela sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego;
   • uzyskanej przez nauczyciela ocenie dorobku zawodowego za okres stażu oraz dacie jej dokonania.

Układ dokumentacji w teczce stażysty

1. § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia: dokumenty potwierdzające posiadane kwalifikacje zawodowe - poświadczone kopie.
2. § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia: zaświadczenie dyrektora szkoły zawierające informacje o:
   • wymiarze zatrudnienia nauczyciela oraz nauczanym przez niego przedmiocie lub rodzaju prowadzonych zajęć w dniu wydania zaświadczenia oraz w okresie odbywania stażu;
   • dacie...