Czas pracy nauczyciela po 1 września 2009

W ramach 40-godzinnego tygodnia czasu pracy oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel zobowiązany jest do realizacji:

• zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych z uczniami lub na ich rzecz, tzw. obowiązkowe pensum,

• innych czynności i zajęć wynikających z zadań statutowych szkoły z uwzględnieniem zajęć opiekuńczych i wychowawczych wynikających z potrzeb i zainteresowań uczniów,

• zajęć i czynności związanych z samokształceniem, doskonaleniem zawodowym i przygotowywaniem się do zajęć.

Ponadto w ramach pensum nauczyciel zobowiązany jest uczestniczyć w przeprowadzaniu ustnej części egzaminu maturalnego. Natomiast w ramach zadań statutowych nauczyciel zobowiązany jest uczestniczyć w przeprowadzaniu sprawdzaniu w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej, egzaminu w gimnazjum, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, egzaminu maturalnego – z wyjątkiem części ustnej.

Od 1 września 2009 r. nauczyciele szkół podstawowych i gimnazjów (w tym szkół specjalnych) oraz szkół ponadgimnazjalnych zobowiązani będą do realizacji zajęć w ramach godzin przeznaczonych do dyspozycji dyrektora szkoły (z wyjątkiem godzin zwiększających obowiązkowe zajęcia edukacyjne) lub zajęć świetlicowych (tylko nauczyciele szkół podstawowych i gimnazjów) – 1 godziny w tygodniu (od 1 września 2010 r. – 2 godzin w tygodniu w przypadku nauczycieli szkół podstawowych i gimnazjów). Godzin tych nie wlicza się do obowiązkowego pensum nauczyciela.

W zakresie dotyczącym czasu pracy nauczycieli zmianie uległy przede wszystkim niektóre przepisy art. 42 Karty Nauczyciela (KN). Wchodzą one w życie z dniem 1 września 2009 r.

Najważniejsze zmiany zostały wprowadzone w przeredagowanym ustępie 2 pkt 2 do art. 42. Dotychczas przepis ten stanowił, że w ramach czasu pracy, który nie może przekraczać 40 godzin na tydzień, nauczyciel obowiązany jest realizować bez dodatkowego wynagrodzenia inne czynności i zajęcia wynikające z zadań statutowych szkoły, ze szczególnym uwzględnieniem zajęć opiekuńczych i wychowawczych wynikających z potrzeb i zainteresowań uczniów.

W poprzedniej nowelizacji Karty Nauczyciela, dokonanej ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. (Dz. U. Nr 145, poz. 917), do art. 42 został dodany ust. 2b, który stał się uzupełnieniem ust. 2 pkt 1, stanowiąc, że w ramach pensum nauczycielskiego nauczyciel jest obowiązany uczestniczyć w przeprowadzaniu części ustnej egzaminu maturalnego. Stanowiło to usankcjonowanie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2007 r. (OSNP nr 21–22, poz. 306), który stwierdził, że udział w części ustnej egzaminu maturalnego jest pracą dydaktyczną, za którą przysługuje odrębne wynagrodzenie, jeżeli jest wykonywana w godzinach ponadwymiarowych.

Jednocześnie w ustawie tej został uzupełniony ust. 2 w art. 42 przez dodanie, że w ramach innych czynności, wynikających z zadań statutowych szkoły, nauczyciel jest obowiązany uczestniczyć także w przeprowadzaniu odpowiednio:

• sprawdzianu w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej,

• egzaminu w ostatnim roku nauki w gimnazjum,

• egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe,

• egzaminu maturalnego – z wyjątkiem części ustnej – bez dodatkowego wynagrodzenia.

W wyniku ostatniej omawianej nowelizacji Karty Nauczyciela nastąpiło dalsze uzupełnienie art. 42 ust. 2 pkt 2 przez dodanie w nim, że w ramach czasu pracy, który nie może przekraczać 40 godzin na tydzień, oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel jest obowiązany realizować:

„inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów, z tym że w ramach tych zajęć:

a) nauczyciel szkoły podstawowej i gimnazjum, w tym specjalnych, jest obowiązany prowadzić zajęcia opieki świetlicowej lub zajęcia w ramach godzin przeznaczonych w ramowych planach nauczania do dyspozycji dyrektora szkoły, z wyjątkiem godzin przeznaczonych na zwiększenie liczby godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w wymiarze 2 godzin w tygodniu,

b) nauczyciel szkoły ponadgimnazjalnej, w tym specjalnej, jest obowiązany prowadzić zajęcia w ramach godzin przeznaczonych w ramowych planach nauczania do dyspozycji dyrektora szkoły, z wyjątkiem godzin przeznaczonych na zwiększenie liczby godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w wymiarze 1 godziny w tygodniu”.

Jednocześnie został utrzymany w mocy, w niezmienionym brzmieniu, omówiony wyżej ust. 2b do art. 42, wprowadzony ustawą z dnia 25 lipca 2008 r.

W związku z tym, art. 42 Karty Nauczyciela od ustępu 1 do ustępu 3 po ostatniej nowelizacji otrzymał następujące brzmienie:

„1. Czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień.

2. W ramach czasu pracy, o którym mowa w ust. 1, oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel obowiązany jest realizować:

1) zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, w wymiarze określonym w ust. 3 lub ustalonym na podstawie ust. 4a albo ust. 7;

2) inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów, z tym że w ramach tych zajęć:

a) nauczyciel szkoły podstawowej i gimnazjum, w tym specjalnych, jest obowiązany prowadzić zajęcia opieki świetlicowej lub zajęcia w ramach godzin przeznaczonych w ramowych planach nauczania do dyspozycji dyrektora szkoły, z wyjątkiem godzin przeznaczonych na zwiększenie liczby godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w wymiarze 2 godzin w tygodniu,

b) nauczyciel szkoły ponadgimnazjalnej, w tym specjalnej, jest obowiązany prowadzić zajęcia w ramach godzin przeznaczonych w ramowych planach nauczania do dyspozycji dyrektora szkoły, z wyjątkiem godzin przeznaczonych na zwiększenie liczby godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w wymiarze 1 godziny w tygodniu;

3) zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

2a. Nauczyciel, na swój wniosek złożony na piśmie do dyrektora szkoły przed rozpoczęciem zajęć w danym roku szkolnym, może realizować zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze w wymiarze określonym w ust. 4a. Dyrektor szkoły może wyrazić zgodę na realizację zajęć w danym roku szkolnym w ustalonym z nauczycielem wymiarze określonym w ust. 4a, jeżeli taka możliwość wynika z zatwierdzonego przez organ prowadzący szkołę arkusza organizacyjnego szkoły.

2b. W ramach:

1) zajęć, o których mowa w ust. 2 pkt 1, nauczyciel jest obowiązany uczestniczyć w przeprowadzaniu części ustnej egzaminu maturalnego;

2) innych zajęć i czynności wynikających z zadań statutowych szkoły, o których mowa w ust. 2 pkt 2, nauczyciel jest obowiązany uczestniczyć w przeprowadzaniu odpowiednio: sprawdzianu w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej, egzaminu w ostatnim roku nauki w gimnazjum, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe i egzaminu maturalnego – z wyjątkiem części ustnej.

3. Tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, nauczycieli zatrudnionych w pełnym wymiarze...