Bank scenariuszy

RADA SZKOLENIOWA "DZIECKO OBSERWATOREM PRZYRODY"
Data dodania: 2012-02-03 16:07:18 Autor: BEATA KURZAWA

RADA SZKOLENIOWA PRZEZNACZONA JEST DLA NAUCZYCIELI PRACUJĄCYCH W PRZEDSZKOLU. ZAWIERA REFERAT NA TEMAT: «DZIECKO OBSERWATOREM PRZYRODY» ORAZ MATERIAŁY DO PRZEPROWADZENIA SZKOLENIA W FORMIE WARSZTATOWEJ. WARSZTATY ZAWIERAJĄ WIELE CIEKAWYCH POMOCY DYDAKTYCZNYCH, KTORE MOZNA WYKORZYSTAĆ NA ZAJĘCIACH Z DZIECMI.

Referat «Dziecko obserwatorem przyrody».

«Dzieci są kwiatami, które oświecamy,
ale to one same rozkwitają pełnią swojej wolności i piękna.’’
( Sebastian Stec )

         Założeniem wychowania przedszkolnego jest m. in. postępowanie aktywizujące procesy rozwojowe dziecka. Jednym z najskuteczniejszych czynników wychowawczych jest kontakt z przyrodą, która stanowi bogate źródło wrażeń, przeżyć, doznań, a także wywołuje chęć aktywnego działania. Bezpośrednie zetknięcie z otoczeniem przyrodniczym wywołuje u dziecka zdziwienie, nasuwa wiele pytań, stwarza szerokie możliwości doświadczeń umysłowych wpływających na jego rozwój intelektualny.
         Dzieci interesują się wszystkim, co dzieje się w ich najbliższym otoczeniu i wypytują dorosłych o różne szczegóły związane z uprawą roślin, z hodowla zwierząt i ze wszystkimi sprawami, które się wokół nich odbywają. Wiele z tych przynoszą do przedszkola i tu poddają je sprawdzeniu. Dzieci chcą znać prawdę, są bardzo dociekliwe i jeżeli nie dowiedzą się z jednego źródła — to szukają odpowiedzi i wyjaśnienia w innym. Dlatego nie wolno zbywać ich byle jaką odpowiedzią nawet na najprostsze pytania, lecz trzeba w zrozumiałej formie podać wyjaśnienie każdej sprawy, o którą pytają.
Cokolwiek dziecko poznaje – to zawsze zaczyna od poznawania „świata’’, a tym światem jest otoczenie domowe, ludzkie i przyrodnicze. Uczymy się działając. Działania dzieci wymagają ciągłej pomocy ze strony nauczyciela, aby zaplanować poszczególne czynności w taki sposób, by sprzyjały rozwojowi myślenia i dokonywania odkryć. Zamierzony cel osiąga się bowiem przez rozmowę z dziećmi, stawianie pytań i zachęcanie do obserwacji. Także wspólna analiza, wyciąganie wniosków i porządkowanie materiału sprawiają, że dzieci są przez cały czas aktywne. Jak powiedział Herbert Spencer: Największym celem edukacji jest nie wiedza, lecz czyn. Czyn w znaczeniu pozytywnego, twórczego działania, co w przypadku wychowania przedszkolnego ma wpływ na całokształt procesu rozwojowego dziecka.
         Przez codzienny, bezpośredni kontakt z naturą, ukształtujemy wrażliwość i wyobraźnię dzieci, czujność wobec zniszczeń. Małe dzieci z dumą będą mówiły, że są 0przyjaciółmi Ziemi0. Będą przekonane o potrzebie szacunku dla niej i wszystkich istot żywych. Będą świadome swej roli i zadań. Będą mogły z dumą nazwać siebie w dorosłym życiu 0człowiekiem ekologicznym0.

Celem zajęć przyrodniczych dla dzieci jest:

- kształtowanie więzi emocjonalnej z przyrodą i wrażliwości na jej piękno;

- uczenie poszanowania przyrody;

- uświadomienie roli człowieka w przekształcaniu środowiska naturalnego;

- budzenie zrozumienia dla życia i ich roli w przyrodzie;

- rozwijanie zainteresowania uczniów otaczającym światem;

- zapoznanie z różnorodnością świata roślin i zwierząt;

- zapoznanie z budową roślin i zwierząt;

- uwrażliwienie uczniów na los zwierząt przebywających w schronisku dla zwierząt.

Działania dzieci, mające na celu ochronę przyrody i środowiska, nawet te najprostsze, np. sprzątanie osiedli, lasów, nie zaśmiecanie parków itp. mają swój aspekt wychowawczy w stosunku do tych, którzy to obserwują, a więc rodziców i mieszkańców. Nasi wychowankowie powinni być przez nauczycieli zaangażowani od najmłodszych lat w zbiórkę makulatury, puszek aluminiowych i butelek plastikowych. Dzięki temu dzieci zapoznają się z poważnym problemem współczesnej cywilizacji — odpadami. Nabierą nawyków segregacji i zagospodarowania odpadów. Wtedy też zaobserwujemy, że dzieci zmobilizują do włączenia się w tę akcję rodziców, dziadków i sąsiadów. Potwierdza się, więc fakt, iż dzieci na ogół przekazują swój stosunek do przyrody najbliższym członkom rodziny oraz kolegom. Nawiązując do tego, w kwietniu należy organizować akcję sadzenia drzew, pod hasłem — “Każdy uczeń ma swoje drzewo». Te wszystkie działania mają na celu doprowadzić do zrozumienia przez dzieci, ich rodziców oraz całe społeczeństwo potrzeby działań na rzecz środowiska.

Przez takie właśnie prace dzieci uczą się kochać i rozumieć przyrodę. Bezpośredni kontakt z przyrodą rozwija, bowiem u dzieci instynkt opiekuńczy i wytwarza uczuciowy stosunek do przyrody. Swoista wrażliwość dziecka, jego zdolność do wnikliwej obserwacji przyrody, a zwłaszcza ciekawość i radość, jaką wykazuje w bezpośrednim kontakcie z przyrodą stwarza przed nauczycielem nieograniczone wręcz możliwości różnicowania form edukacji przyrodniczej. W związku z tym, na zajęciach w przedszkolu staramy się nie tylko dostarczać wiadomości, ale stwarzamy możliwość poszukiwania i odkrywania wiedzy poprzez zabawę, bezpośredni kontakt z przyrodą na spacerach, wycieczkach, planowanych obserwacjach oraz poprzez własne oddziaływanie na nią. Obcując z przyrodą, dziecko przywiązuje się do niej w sposób naturalny. Poza tym, tylko ludzie dbający o świat flory i fauny są zdolni rozumieć i dbać o świat ludzki. Są w stanie doceniać i szanować pracę, bo przecież środowisko to również wytwory człowieka.

Literatura:

I. Wolny (2002), Edukacja ekologiczna — pojęcia, cele i sposoby realizacji w klasach I — III, Biuletyn EKO — edukacyjny nr 11, s.2

A. Szpilska (1999), Poznajemy tajemnice przyrody — poradnik dla nauczyciela przyrody, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s.9

R. Więckowski (1983), Kształtowanie w przedszkolu pojęć przyrodniczych, Wychowanie w Przedszkolu, nr 2

M. Studzińska (1989), Dzieci przedszkolne poznają przyrodę ożywioną, WSiP, Warszawa, s. 20

B. Dymara, S. Michałowski, I. Wallman — Mazurkiewicz (1998), Dziecko w świecie przyrody, Impuls, Kraków, s. 176

Przykładowe scenariusze zajęć z zakresu edukacji przyrodniczej

w przedszkolu.

I. Żyjmy z przyrodą w zgodzie. Scenariusz zajęć z zakresu ochrony przyrodydla dzieci 5- letnich
Temat –«Żyjmy z przyrodą w zgodzie»
Cele
• Ukazanie niebezpieczeństw zagrażających środowisku przyrodniczemu ze strony człowieka-pożary lasów, zatrucie wody i powietrza, zaśmiecanie.
• Kształtowanie współodpowiedzialności za stan otaczającego nas środowiska.
• Zapoznanie z podstawowymi zasadami ochrony środowiska i rozumienie konieczności ich przestrzegania.
• Budzenie wrażliwości na piękno przyrody.
• Rozbudzanie potrzeby kontaktu z otaczającą nas przyrodą.
Metody- sytuacja problemowa, rozmowa, pokaz,
obserwacja, praktyczne działanie dzieci.
Pomoce- płyta CD, wiersz, ilustracje, koperty z zagadkami, sylweta Ziemi, sylweta liścia, kredki, flamastry.
I. Część wstępna
1.Ćwiczenia słuchowe-dzieci z zamkniętymi oczami słuchają różnych głosów przyrody-szum fal, szelest drzew, krople deszczu, śpiew ptaków, głosy leśnych zwierząt.
2. «Burza mózgów» nt. «Jak należy obcować z przyrodą-zachowanie się w lesie, w parku, nad wodą,- dlaczego należy dbać o otaczające nas środowisko?».
II. Część główna
1.Wysłuchanie wiersza pt. «Co to jest ekologia».
Co to jest ekologia? D. Klimkiewicz, W. Drabik
Ekologia – mądre słowo
a co znaczy — powiedz sowo?
Sowa chwilę pomyślała
I odpowiedź taką dała:
«To nauka o zwierzakach,
lasach, rzekach, ludziach, ptakach.
Mówiąc, krótko w paru zdaniach
O wzajemnych powiązaniach.
Między nami, bo to wszystko
To jest nasze środowisko.
Masz je chronić i szanować»
— powiedziała mądra sowa...
2. Rozmowa nt. wiersza-próba odpowiedzi na pytanie «Co to jest ekologia i dlaczego powinniśmy żyć ekologicznie?»
3. Oglądanie ilustracji «Jak należy dbać o otaczające nas środowisko?»
-uświadomienie zagrożeń dla naszej planety ze strony człowieka:
pożary lasów, ścieki płynące po wód, dymiące
kominy, śmieci.
4 .Zabawa rytmiczno-ruchowa przy piosence
pt. «Ekologiczny hymn przedszkolaków».
5. Odczytywanie listów zaadresowanych do dzieci
• koperty oznaczone są elementami przyrody.
-biedronka –Jestem mała, mieszkam w lasach
parkach i pod płytą chodnikową.
Żyjemy w dużych rodzinach,
bardzo lubimy pracować.
Gdy spacerujesz po lesie pamiętaj o nas
i staraj się nas nie rozdeptać (mrówka)
-zielony liść -Powoli i delikatnie sunę po ziemi,
podjadając po drodze liście
Ludzie często moim imieniem określają
kogoś, kto wolno wszystko robi.
Ale ja się tym wcale nie przejmuje
i jestem dumny ze swego imienia
(ślimak)
-kropla wody- Do swojego życia potrzebuję
czystej ziemi, słońca i wody.
Ale nie wiem dlaczego niektóry ludzie,
rzucają wokół mnie śmieci ,
które zasłaniają mi słońce i czasem
mnie ranią !(roślinka)
-słońce — Czy wiesz jak odczuwam ból gdy łamiesz
moje gałęzie, zrywasz liście oraz ranisz
moją korę, wycinając na niej ostrym
narzędziem różne znaki (drzewo)
6. Opracowanie zestawu zasad, których każdy powinien przestrzegać aby pomóc naszej planecie.
Na sylwecie liścia nauczyciel zapisuje zasady podane przez dzieci.
• segreguj odpady
• nie łam gałązek drzew i krzewów
• w lesie zachowuj się cicho, nie zrywaj i nie depcz
roślin
• oszczędzaj wodę
• nie świeć światła bez potrzeby
7. Ćwiczenia oddechowe «Chmurki»
Dzieci dmuchają na papierowe chmurki w kolorze jasno niebieskim -czyste powietrze, w kolorze ciemno niebieskim -zanieczyszczone powietrze.
8. «Obdarowujemy naszą Ziemię» – praca plastyczna
Dzieci rysują «dobre prezenty dla Ziemi» – liście, słońce, drzewa, kwiaty, ptaki, zwierzęta, owady.
Na zakończenie pracy dzieci naklejają piękny uśmiech dla naszej planety Ziemi.
9. Rytmizowanie tekstu «O przyrodę dbamy, jej przyjaciółmi się nazywamy»

II. «Zabawy badawcze jako aktywny sposób poznawania przyrody dla grupy dzieci6-letnich.
Tematyka zajęć: Papier – właściwości i zastosowanie.
Cele ogólne:
— rozwija logiczne myślenie
— kształtuje umiejętność obserwowania i wyciągania wniosków
— rozwija kreatywność i wyobraźnie przestrzenną
Cele operacyjne (szczegółowe):
— wie, jak powstaje papier i jakie ma zastosowania
— potrafi wypowiedzieć się na określony temat
— ma inwencję twórczą
Metody:
— czynna
— słowna
— oglądowa
Formy:
— indywidualna
— zespołowa
— grupowa
Środki dydaktyczne: Historyjka obrazkowa; Papiery: karton, tektura, bibuła kolorowa,
zwykły papier, gazetowy zwykły, pakowy, śniadaniowy, kredowy (gazeta kolorowa — miesięcznik ), papier kolorowy; Przedmioty codziennego użytku z papieru: serwetki, papier toaletowy, papeteria, koperta, gazeta, worki, teczka, kalendarz, książka, zeszyt, blok,
pudełko kartonowe.
Przebieg:
1. Zagadki do krzyżówki, której rozwiązaniem jest hasło: PAPIER
· Malujesz nim farbami.
· Inaczej „pisak“.
· Przedmiot, w którym przechowuje się kredki, długopisy i mazaki.
· Aby pisać potrzebuje atramentu.
· Służą do rysowania.
· Piszemy nią na tablicy.
2. Ciekawostki:
Papier (łac. papyros) — cienki, płaski, jednowarstwowy materiał wytwarzany poprzez sprasowanie włókien — bezładnie ułożonych i poplątanych. Używane są zwykle włókna naturalne, stanowiące komórki o kształcie wydłużonym — głównie celulozowe. Najpopularniejszym ich źródłem jest pulpa drzewna, przygotowywana z miękkiego drewna, jak sosnowe. Inny popularny materiał to bawełna. Oprócz włókien w skład papieru wchodzą najczęściej substancje klejące, wypełniające i barwiące. Papier jest formowany w kształt arkusza lub wstęgi.
3. Etapy powstawania papieru – historyjka obrazkowa.
· Wspólne uporządkowanie historyjki zgodne z kolejnością powstawania papieru.
4. Doświadczenie:
I. Sprawdzanie różnych kawałków papieru i omawianie ich właściwości oraz zastosowania.
Wnioski: Są różne rodzaje papieru, który ma wiele zastosowań;
Im grubszy tym trudniej go przetargać i uformować.
5. Zabawa muzyczna: Wydawanie dźwięków za pomocą różnych gatunków (rodzajów) papierów – inwencja twórcza.
6. Zabawa ruchowa pt. „Rzut do celu“ – dzieci z kartki papieru robią kule i podrzucają do góry z klaśnięciem a potem kulą z określonej odległości trafiają do postawionego kosza.
7. Burza mózgów: Do czego służy papier?
· Pokazanie przedmiotów wykonanych z papieru i omówienie ich zastosowania w życiu codziennym.
8. Zabawa plastyczna w grupach: Tworzenie dowolnej kompozycji z resztek papieru pozostałych z zajęć badawczych.

III. Z przyrodą za pan brat — zabawa tematyczna. Scenariusz zajęcia z zakresu edukacji przyrodniczej w grupie 4 latki
Temat: „Z przyrodą za pan brat“ — zabawa tematyczna.
cele ogólne:
— zwrócenie uwagi dzieci na przyrodę w ogrodzie przedszkolnym, zachęcenie do częstego w nim przebywania
— poznawanie różnych okazów fauny i flory, pogłębianie informacji o wybranych okazach
Cele operacyjne:
Dziecko
— potrafi nazwać niektóre gatunki drzew i krzewów rosnących w ogródku przedszkolnym: magnolia, forsycja, wierzba, kasztan
— rozwinęło umiejętność obserwowania małych stworzeń w ich naturalnym środowisku
— wie, który okaz ze świata zwierząt najbardziej go zaciekawił i dlaczego
— potrafi wybrać sobie „przyjaciela“ ze świata przyrody i poszukiwać o nim dokładniejszych informacji
Metody: (wg R. Więckowskiego)
— informacyjne: wyjaśnianie — werbalne
opis — z wykorzystaniem okazów naturalnych
-heurystyczne — problemowe
Formy: indywidualna aktywność zróżnicowana
zbiorowa aktywność zróżnicowana
Środki dydaktyczne: kartoniki przedstawiające przedstawicieli przyrody występujące w wierszu, naturalne okazy w ogródku przedszkolnym
Przebieg:
1. Marsz po kole ze śpiewem piosenki „Wiosenny marsz“
2. Nauczyciel recytuje wiersz Teresy Fiutowskiej pt. „W przedszkolnym ogródku“ ilustrując go obrazkami przedstawiającymi okazy przyrody występujące w wierszu.
»W przedszkolnym ogródku:
Tu w przedszkolnym ogrodzie,
a bywamy w nim co dzień,
oglądamy i krzewy i drzewa.
I widzimy u góry niebo, słońce i chmury,
I słyszymy, gdy ptaszek nam śpiewa.
Kto się bardzo postara,
może spotkać tu zaraz
bardzo małe ruchliwe zwierzęta.
By mrowiska nie ruszać,
a motylka nie płoszyć -
o tym każdy przedszkolak pamięta.
A po deszczu ulewnym,
kiedy mokro jest w ziemi,
dżdżownic wiele na piasek wychodzi.
Kret wychodząc z kopczyka,
wśród nas szybko przemyka
i w futerku po trawie już chodzi.
Pachnie trawa i ziemia —
w tym dziwnego nic nie ma,
bo i kwiaty nam pachną na co dzień.
I choć chwasty pod płotem,
mamy wielką ochotę
pozachwycać się naszym ogrodem.
3. Nauczyciel uświadamia dzieciom bogactwo i różnorodność gatunków przyrody, z którą spotykają się podczas codziennego pobytu w ogrodzie
4. Wyjście do ogródka przedszkolnego.
5. Podczas spaceru po ogródku dzieci obserwują rośliny i zwierzęta. Szczególnie zwracają uwagę na: forsycję, kasztan, magnolię, wierzbę — dostrzegają ich charakterystyczne części. Wyszukują wsród traw: mrówki, dżdżownice, podziwiają kolorowe motyle, słuchają śpiewu ptaków.
6. Dzieci wypowiadają się na temat; którz roślina lub stworzenie najbardziej go zaciekawiło i dlaczego. Wybrany okaz staje się «przyjacielem dziecka».
7. nauczycielka inspiruje dzieci do poszukiwania dokładniejszych informacji o swoim przyjacielu (od rodziców, z filmów dokumentalnych, książek, czasopism)
8. Powrót do sali przedszkolnej

IV. Zabawa z wodą. Scenariusz w grupie «3- latki».

Cele ogólne:
— Rozwijanie twórczej aktywności dzieci podczas doświadczeń z wodą
— Poznawanie własnych możliwości poprzez uczestniczenie w zabawach zespołowych i zbiorowych dających możliwość obserwowania siebie na tle innych i budowanie obrazu własnego «ja»
Metody:
Zadań stawianych do wykonania
Samodzielne doświadczenia i przeżycia dzieci
Formy:
Praca z całą grupą
Praca w zespołach
Praca indywidualna
Środki dydaktyczne:
E. Wagner «Patrzeć – słyszeć – czuć», miski z wodą, kubeczki, słomki, ręczniki papierowe, łyżki, sitko, lejek, cedzak, kredki, pudełka, znaczki rozpoznawcze, plansze z minami (smutna i wesoła)
Przebieg zajęcia:
1. Czarowanie – przeganianie nudy.
Nudo, nudo nie zwlekaj
Odejdź od nas uciekaj
Bawić się będziemy wspaniale
Nudy tu nie będzie wcale
2. Zabawy z wodą (wyjaśnienie przebiegu zajęcia, podział dzieci na zespoły – wręczenie znaczków rozpoznawczych):
— Dmuchanie do wody przez słomkę (wsłuchiwanie się w odgłosy, naśladowanie ustami)
— Pluskanie rękami, palcami o powierzchnię wody (określanie podobieństwa dźwięków)
— Pluskanie o wodę łyżkami (porównywanie intensywności dźwięków)
— Nabieranie i wylewanie wody z kubka (porównywanie otrzymanych dźwięków ze znanymi)
— Lanie wody przez różne przedmioty gospodarstwa domowego -sitko, lejek, cedzak – (porównywanie intensywności dźwięków)
— Zakończenie zabawy – wycieranie rąk, przejście na dywan.
3. Zabawa dydaktyczna «ciepło – zimno»
Zespoły odszukują w sali pomoce potrzebne do dalszej zabawy.
4. Wydobywanie dźwięków (pałeczkami z kredek): naśladowanie odgłosu deszczu, uderzanie pałeczkami o siebie – spokojnie, coraz mocniej; zakreślanie kół oznaczających pojawienie się słońca; bezruch.
5. Ocena zajęcia – przyklejanie znaczków rozpoznawczych do planszy z wybraną miną (smutna, wesoła). Wypowiedzi dzieci na temat zajęcia.
6. Pomoc w sprzątaniu sali po skończonym zajęciu.

V. Z ekologią na ty. Scenariusz zajęć w przedszkolu z dziećmi 5 – letnimi.
Temat kompleksowy: Z ekologią na ty.
Temat zajęć: «Patrzę na świat oczami ekologa» – badam, doświadczam, analizuje: zabawy badawcze i matematyczne inspirowane utworem W. Lewina pt. «Żyj z przyrodą w zgodzie».
CELE OGÓLNE:
— rozwijanie mowy i myślenia;
-rozwijanie spostrzegawczości i uwagi;
— wdrażanie do uważnego słuchania;
— kształcenie umiejętności współdziałania w grupie oraz przestrzegania przyjętych zasad;
— utrwalenie umiejętności liczenia w zakresie 6 oraz porównywanie liczebności zbiorów równolicznych i różnolicznych;
— kształcenie umiejętności manualnych.
CELE OPERACYJNE:
Dziecko:
— potrafi wysuwać wnioski dotyczące zagrożeń środowiska poprzez własne doświadczenia;
— rozumie znaczenie słów «ekologia» i « ochrona środowiska»;
— w zakresie dostępnym dla dziecka wykonuje z pomocą doświadczenia
( badania), analizuje zaobserwowane reakcje i wyciąga wnioski;
— ma świadomość, iż dobry stan środowiska gwarantuje życie i zdrowie wszystkich organizmów na Ziemi;
— zna zasady segregowania śmieci;
— bierze udział w zabawach ruchowych z muzyką;
— rysuje kredką według podanego polecenia dopełniając do podanej liczby elementów zbioru;
-wypowiada się poprawnie na określony temat;
— współpracuje w zespole podczas wykonywania zadań;
— liczy i porównuje liczebność zbiorów;
— bierze czynny udział w zabawach i grach grupowych;
— dba o estetykę pracy i otoczenia.
METODY: słowne, czynne, oglądowe.
FORMY: zbiorowa, indywidualnych zadań .
POMOCE DYDAKTYCZNE: ilustracje przedstawiające rodzaje zanieczyszczeń, lampa naftowa, gaziki, trzy szklanki z wodą ( z kałuży, z kranu, z detergentem), miska z wodą zanieczyszczoną śmieciami ( piórka, pyłki, piasek, tłuszcz), filtr do ekspresu do kawy, sitko, frotki, kostka do gry, kartony symbolizujące kosze na śmieci w odpowiednich kolorach, serwetki śniadaniowe, nagrania CD z rytmiczną muzyka, praca graficzna, kredki.
TOK ZAJĘĆ:
1. Słuchanie utworu W. Lewina pt. «Żyj z przyrodą w zgodzie» i oglądanie ilustracji obrazujących rodzaje zanieczyszczeń.
2. Odpowiedzi na pytania związane z treścią utworu i zagadnieniami ochrony środowiska:
-Co składa się na środowisko przyrodnicze?
-Kto powinien dbać o przyrodę?
-Co to jest ochrona środowiska?
-Czy mieszkańcy Ziemi są szczęśliwi, czy jest coś co zakłóca im spokój na Ziemi?
3. Oglądanie ilustracji przedstawiającej zanieczyszczone środowisko lasu i wody.
Pytania: Jak myślicie, co situ stało?
Kto to zrobił?
Dzieci dochodzą do wniosku, że to ludzie niszczą bezmyślnie przyrodę.
4. Zabawy badawcze:
A) Doświadczenie 1:
Przygotowujemy lampę naftową i wilgotny gazik. Zapalamy lampę bez klosza – dzieci obserwują wydobywający się dym i opary. Zakładamy klosz,
a na jego górny otwór zakładamy gazik. Dzieci obserwują, co dzieje się z wydobywającym się dymem, dokładnie oglądają co pozostało na gaziku.
WNIOSEK: Jeżeli na dymiący komin nałożymy odpowiedni filtr to do środowiska trafi mniej substancji szkodliwych.
B) Doświadczenie 2:
Przygotowujemy trzy szklanki z wodą ( z kałuży, z kranu i z detergentem). Płyny posłużą do dalszej obserwacji – trzy kwiatki wkładamy do szklanek
i obserwujemy do końca dnia, co dzieje się z kwiatkami.
C) Doświadczenie 3:
W szklanej misce znajduje się woda, po niej pływają statki – imitacja morza. Poprzez opowieść nauczycielka uzupełnia: W pewnym momencie nieuważni marynarze prowadzący statek nie zauważyli skał i uderzyli w nie. Z uszkodzonego statku zaczęła wypływać ropa, czarna tłusta plama pokrywa powierzchnię wody ( nauczycielka wlewa brudny olej, piórka, futerka, piasek i inne nieczystości). Dzieci obserwują, co dzieje się, wyobrażają sobie
i analizują podobną sytuację na prawdziwym morzu, ze zwierzętami
i rybami.
5. Ekologiczna zabawa ruchowa: «Uwolnij się ze śmiecia» – każde dziecko ze swej dłoni tworzy głowę ptaka tak, aby palce stanowiły dziób, dłoń – głowę, a przedramię – szyję. Ptak szukając w wodzie jedzenia zaplątał się
w sieci, a brudna woda z ropą i olejem nie pozwala mu wyjść z pułapki. Dzieci zakładają frotki na nadgarstki i bez pomocy drugiej ręki, zębów i
nie pocierając o nic ręką próbują się wydostać z pułapki.
WNIOSKI: Zwierzętom i rybom musi pomóc człowiek!
6. Gra: «Segregowanie śmieci» – dwa zespoły dzieci mają swoje zestawy koszy na śmieci i kostkę do gry z kolorami koszy. Po wyrzuceniu koloru dziecko wybiera śmieć( kartonik z obrazkiem ) i wrzuca do odpowiedniego kosza:
zielony – szkło kolorowe
niebieski – papier
biały – białe szkło
pomarańczowy – metal
czerwony – plastik
Gra kończy się, gdy dzieci zapełnią wszystkie swoje kosze lub gdy zabraknie śmieci. Dzieci porównują liczebność zbiorów, przeliczają i określają, których jest więcej, których jest mniej i o ile, lub czy jest tyle samo.
7. Zabawa ruchowa: «Papierki i ja»- dzieci tańczą przy muzyce, na przerwę zatrzymują się i podnoszą z podłogi serwetkę ( serwetek jest tyle samo co dzieci). Rysują w powietrzu wg polecenia nauczycielki np. dom, kwiatka, rybkę itp. Zabawę powtarzamy dowolną ilość razy.
8. Matematyczna praca graficzna: « Sadzimy drzewa i kwiaty» – dzieci otrzymują karty pracy, na których wydzielone są trzy miejsca; na środkowym pasie należy narysować 5 drzew lub 5 kwiatów ( pole oznaczone pięcioma kropkami, jak na kostce do gry), powyżej o jeden mniej, a poniżej o jeden więcej.

VI. Temat: Dbajmy o przyrodę, czyli co sprzyja, a co zagraża środowisku przyrodniczemu (5 – 6 – latki)
Cele ogólne:
— kształtowanie więzi emocjonalnej z przyrodą – rozwijanie wrażliwości na jej piękno;
— rozwijanie u dzieci poczucia troski o środowisko przyrodnicze;
— kształtowanie umiejętności podejmowania decyzji;
— rozwijanie umiejętności współpracy w zespole;
— wdrażanie do przeliczania liczby elementów zbioru w zakresie opanowanym przez dzieci;
— rozwijanie sprawności manualnej
Cele operacyjne:
Dziecko:
— rozumie znaczenie, jakie odgrywa przyroda w życiu człowieka;
— rozumie konsekwencje niewłaściwego postępowania człowieka;
— przyporządkowuje obrazki oznaczające elementy przyrody;
— potrafi odróżnić czyste i zanieczyszczone środowisko przedstawione na ilustracjach;
— przelicza elementy zbioru w opanowanym przez siebie zakresie;
— rozpoznaje i naśladuje głosy przyrody;
— sprawnie i swobodnie interpretuje ruchem utwór instrumentalny
— globalnie czyta wyrazy i zdania
Metody: podające – wiersz, pogadanka, piosenka, wyjaśnienia, problemowe i aktywizujące – zadań stawianych do wykonania, operacyjne – ćwiczenia i gry dramowe, improwizacje muzyczno — ruchowe
Forma: praca zbiorowa i indywidualna;
Pomoce: utwór A. Vivaldiego z cyklu «Cztery pory roku» pt. «Wiosna», nagrane odgłosy przyrody, nagrania piosenek; ilustracje różnych środowisk przyrodniczych, sylweta drzewa.
Przebieg zajęcia:
1. Zabawa integracyjna w kole przy piosence: « Bocian i żabki»
Dzieci ustawione w kole naśladują ruchem słowa piosenki«:
Stajemy wszyscy w kole
Chwytamy się za ręce
Skaczemy jak najwyżej, kucamy jak najprędzej.
Za ręce się łapiemy
Jak żabki w przód skaczemy
Teraz podskok
Jak raki powracamy
Języki wysuwamy i szybko je chowamy
A teraz dla ochłody, liżemy zimne lody.
Stoimy na podłodze
Tylko na jednej nodze – podskok i zmiana
Czy ktoś przypomina bociana?
2. Słuchanie wiersza» Co to jest przyroda?« D. Gellner.
To drzewa i kwiaty i liście i woda
Motyl nad łąką, biała stokrotka
Szanuj przyrodę, kochaj przyrodę
Kwiatom w doniczkach nie żałuj wody
Przyroda jest wokół, wszędzie ją spotkasz
Ptak rozśpiewany, gadające świerszcze
Powiedzcie, co jeszcze?
Dbaj o trawniki! Niech koło domu
Będzie wesoło, będzie zielono.
Dzieci wymieniają elementy przyrody, o których była mowa w wierszu. Następnie nauczycielka odkrywa tablicę, na której znajduje się wiosenne drzewo oraz obrazki przedstawiające różne przedmioty będące elementami przyrody (słonce, kwiaty, zwierzęta, deszcz, las), oraz nimi nie będące (żelazko, pralka, autobus, okulary). Zadaniem dzieci jest wybrać te obrazki, które przedstawiają elementy przyrody – zostają one przypięte do sylwety drzewa.
3. „Policz obrazki“
Dzieci przeliczają obrazki przypięte do drzewa, dzielą wyrazy na sylaby, podpisują liczebność zbioru za pomocą kartonika z cyfrą.
4. Zabawa integracyjna wykorzystaniem pedagogiki zabawy „Deszczyk“ – wykorzystanie muzyki instrumentalnej KLANZY
Dzieci inscenizują ruchem padający deszcz, burzę i tęczę po burzy.
5. Quiz „Sprawdź, czy dbasz o przyrodę“.
Nauczycielka dzieli dzieci na trzy zespoły (wg kolorów kwiatów). Zadaniem każdego z zespołów jest naklejenie na arkusz papieru ilustracji przedstawiających przyjazne środowisku zachowania człowieka. Reporterzy poszczególnych zespołów omawiają wykonane plakaty motywując wybór poszczególnych obrazków.
Ilustracje do posegregowania przedstawiają: wypalanie traw, sadzenie drzew, dymiące kominy, porządkowanie lasu, pojemniki do segregowania śmieci, rozpalanie ogniska w lesie.
6. Zabawa „Tak, czy nie“
Na tablicy przypięte są ilustracje czystego i zaniedbanego środowiska przyrodniczego. Po posegregowaniu obrazków – utworzenie dwóch zbiorów obrazków, dzieci podpisują je słowami „tak“ – dla środowiska czystego i „nie“ dla środowiska zaniedbanego. Następnie nauczycielka zaprasza dzieci do zabawy. Dzieci tańczą swobodnie przy piosence „Moja planeta“. Na przerwę w muzyce ustawiają się przy tabliczce z napisem „TAK“ lub „NIE“ w zależności od pokazanej przez nauczycielkę ilustracji.
7. „Odgłosy przyrody“ – ćwiczenia słuchowe
Nauczycielka prezentuje dzieciom nagrany cykl dźwięków – odgłosy radosnej zabawy dzieci, szumu deszczu, burzy, ciszy, śpiewu ptaków. Po wysłuchaniu nagrania dzieci tworzą słowne opisy wyobrażonej sytuacji bądź wydarzenia.
8. Burza mózgów „Dlaczego musimy dbać o przyrodę?“
Dzieci pracują w grupach, naradzają się wspólnie nad rozwiązaniem postawionego problemu, uzgadniają wypowiedzi. Każda grupa prezentuje wyniki narady. Dzieci rozpoczynają każdą wypowiedź od słów „Musimy dbać o przyrodę, bo ...“. Podczas pracy dzieci, nauczycielka służy pomocą i radą, kieruje uwagę dzieci na wartości zdrowotne czystego środowiska, na piękno przyrody, znaczenie drzew, lasów i czystych wód i powietrza dla wszystkich istot – mieszkańców Ziemi.
9. „Jestem drzewem“ – zabawa dramowa.
Dzieci ruchem interpretują ruchem i gestem opowiadanie nauczycielki wcielając się w rolę drzewa:
Wyobraź sobie, że jesteś malutkim drzewkiem. Zasadziły je dzieci tuż na skraju lasu. Drzewo rosło powoli przez wiele, wiele lat. Wiatr poruszał delikatnie jego listkami. Czasami, kiedy był w złym humorze, wiał z ogromną siłą i wtedy drzewo wyginało się na wszystkie strony, gałęzie pochylały się mocno, raz w jedną, raz w drugą stronę. Drzewo najbardziej lubiło, kiedy padał na nie mały, delikatny deszczyk. Z radości wznosiło gałązki wysoko, wysoko i zdawało się, że jest coraz wyższe i wyższe.
Po wysłuchaniu opowiadania dzieci opowiadają o swoich odczuciach, kiedy były drzewem. Informacja zwrotna – dzieci wybierają obrazek z odpowiednią minką i przyklejają do ubranka.
10. Zabawa plastyczna „Nasz piękny świat“
Dzieci w trzech zespołach wykonują prace plastyczne – wspólne obrazy przedstawiające takie elementy przyrody, które uważają za najpiękniejsze. Każde z dzieci może narysować tylko jeden fragment obrazu, dzięki czemu obrazy dzieci zawierają zróżnicowane bogactwo świata przyrody. Po zakończeniu pracy dzieci podziwiają wszystkie obrazy okazując radość z osiągniętego sukcesu.
11. Zabawa improwizacyjna z chustami „Wiosenny taniec“
Dzieci tańczą przy akompaniamencie utworu A. Vivaldiego „Wiosna“ z cyklu „Cztery pory roku“.
12. Podsumowanie zajęcia
Dzieci oceniają, czy zajęcie im się podobało i na ile za pomocą kolorowych kwiatów i czarnych chmurek. Znaczki wkładają do dwóch pojemników z napisami „TAK“ kolorowe kwiaty) lub „NIE“ (czarne chmurki).

VII. Kolorowe zabawy z chustą animacyjną (5 – 6 – latki).

CELE OGÓLNE:
— rozwijanie wrażeń wzrokowych, dotykowych
— usprawnianie ruchowe
— rozwijanie świadomości własnego ciała, przestrzeni i działania w niej
— kształtowanie współpracy z współćwiczącymi i umiejętności integrowania się
— rozwijanie poczucia bezpieczeństwa
CELE SZCZEGÓŁOWE (dziecko):
— współdziała w zabawach poprzez zabawę integrującą
— nazwa i zna kolory
— reaguje ruchem na zmiany tempa muzyki
— określa swoje emocje — czy jest wesołe, czy smutne
— umie zachować się bezpiecznie podczas zabawy, ćwiczeń
FORMY ORGANIZACJI PRACY:
— grupowa, zespołowa
METODY PRACY:
— słowna
— ćwiczenia praktyczne
— ćwiczenia twórcze
ZASADY OBOWIĄZUJĄCE PRZY KONSTRUOWANIU ZAJĘĆ:
— zasada wszechstronności
— zasada naprzemiennego wysiłku i rozluźnienia
ŚRODKI DYDAKTYCZNE:
— odtwarzacz CD,
— płyta CD z muzyką relaksacyjną i popularną
— chusta animacyjna
— piłki, pluszaki
PRZEBIEG ZAJĘĆ:
CZĘŚĆ WSTĘPNA:
»Bieganie z chustą«
* uczestnicy trzymają chustę za uchwyty i biegając po obwodzie koła, na przemian podnoszą ją i opuszczają (prowadzący w czasie zabawę może wydawać komendy – góra, dół)
»Imiona«
* uczestnicy siedzą na chuście, turlają do siebie piłkę, mówiąc swoje imię oraz imię osoby, do której piłka jest rzucana
»Czy masz ten kolor?«
* na podłodze rozłożona jest chusta. Wszyscy stają wokół niej, przypisując się tym samym do jakiegoś koloru. Dwie, trzy osoby wchodzą na chustę (bez obuwia). Gdy rozlegnie się muzyka, skocznym krokiem przesuwają się w prawo; gdy muzyka cichnie, zatrzymują się na jakimś kolorze. Muszą wówczas u siebie lub u kolegi wskazać coś, co jest w tym samym kolorze np.: ubranie, przedmiot, kolor oczu itd.
CZĘŚĆ WŁAŚCIWA:
»Kogo brakuje?«
* uczestnicy stoją w kręgu z zamkniętymi oczami, trzymając chustę na wysokości pasa. Prowadzący wybiera osobę (może być ich więcej) wchodzi pod chustę. Następnie wszyscy otwierają oczy i zgadują, kto jest pod chustą
»Kolorowa gwiazda«
* wszyscy leżą na chuście (nogi mają skierowane do środka chusty). Jednocześnie wykonują polecenia:
— turlamy się w prawo dwa razy,
— trzymamy się za ręce i ponosimy je do góry, kładziemy je za głowę i znowu podnosimy do góry,
— trzymamy się za ręce, podnosimy się i siadamy,
— trzymając się za ręce, podnosimy się i wstajemy, a następnie kładziemy się,
— trzymając się za ręce, podnosimy nogi do góry (zaczepiając stopy o stopy sąsiadów) siadany, opuszczając nogi
»Kolorowa karuzela«
* uczestnicy zabawy stoją w kole, trzymając chustę. W środku chusty jest umieszczony pachołek ze strzałką. Prowadzący włącza melodię, a grupa porusza się rytmicznie jak karuzela. Kiedy ucichnie muzyka, wszyscy stają nieruchomo. Umieszczona strzałka na pachołku wskaże osobę, która ma wykonać zadanie (bądź zadanie wykonują wszystkie osoby, trzymające ten kolor)
»Kolorowe wycieczki«
* wszyscy siedzą na podłodze, trzymając chustę na wysokości pasa. Prowadzący podaje nazwę koloru, a osoby trzymające ten kolor, zamieniają się miejscami, przechodząc pod chustą. Dla urozmaicenia, utrudnienia prowadzący może wymienić więcej niż jeden kolor
»Kopnij piłkę«
* uczestnicy stoją, trzymając napiętą chustę, pod którą znajduje się piłka. Jedna osoba kopie piłkę, a inna, na wyczucie, przyjmuje ją i podaje do następnej. Piłka powinna toczyć się po ziemi
»Paczka«
* trzymając chustę za uchwyty, grupa wchodzi na nią i pakuje siebie, łącząc jej brzegi
»Piłka w górę – strzelanie«
* uczestnicy trzymają chustę za uchwyty. Na jej środku leży piłka. Powoli, równocześnie wszyscy podnoszą chustę do góry, po czym energicznie opuszczają ją, piłka została wystrzelona w górę
CZĘŚĆ KOŃCOWA:
»Kwiat lotosu«
* jedna osoba siedzi na środku chusty z nogami pod brodą, pozostali uczestnicy zabawy trzymają chustę za brzeg. Zwracają się w prawą stronę i idąc powoli, zawijają siedzącego na wysokość ramion, zatrzymują się i na trzy, cztery równocześnie i szybo wycofują się
»Sztorm«
* na chustę wrzucamy lekkie przedmioty (piłeczki, pluszaki) — wachlujemy chustą (w górę i na dół). Podczas wachlowania nie mogą one spaść z chusty
»Tarcza strzelecka«
* rozłożoną chustę kładziemy na podłodze. Jest ona tarczą strzelecką, na której poszczególne kolory oznaczają określoną liczbę punktów np.:
— czerwony – 8 pkt.
— zielony – 6 pkt.
— niebieski – 4 pkt.
— żółty – 2 pkt.
Uczestnicy rzucają woreczkami w kierunku chusty – po 2 woreczki dla każdego uczestnika. Liczenie punktów.
Na koniec zajęć — rozdanie nagród w postaci naklejek z uśmiechniętą buzią.

VIII. Czarodziejskie morze – zabawy z chustą animacyjną (3 – 4 – latki).

Cele:
— kształtowanie warunków do wyrażania emocji ciałem
— zachęcanie do radosnej zabawy w grupie
— ćwiczenie umiejętności machania chustą jakby fale na morzu
— rozwijanie umiejętności odnajdywania różnic na obrazkach
— rozwijanie ekspresji ruchowej przy użyciu chusty animacyjnej
— ćwiczenie refleksu poprzez odpowiednie machanie chustą aby nie spadła piłka
Metody:
Słowna – rozmowa, opis, instrukcja
Oglądowa – pokaz
Działań praktycznych- metoda stawiania zadania dziecku
Środki dydaktyczne:
— obrazki: morze spokojne i morze wzburzone
— nagranie z szumem morza
— odtwarzacz płyt
— muszelki, kamyki oraz koszyk
— piłka
— chusta animacyjna
Formy:
— indywidualna
— grupowa
Przebieg zajęć.
1. Powitanie dzieci. Nauczyciel włącza nagranie z szumem morza. Dzieci zamykają oczy i przez chwilkę wsłuchują się w dźwięki. W tym czasie prowadzący rozkłada po Sali muszelki i kamyki, morskie skarby. Muzyka zostaje wyciszona, dzieci rozglądają się dookoła. Cóż się stało? To chyba morze wyrzuciło dla nas te niespodzianki. Muzyka ponownie zaczyna grać i dzieci zbierają muszelki po jednej zanoszą do wyznaczonego koszyka. Gdy wszystkie zostaną zebrane, wszyscy siadają w kółeczku na dywanie.
2. Rozmowa na temat zebranych przedmiotów – „Skarby z morza“.
Przykładowe pytania:
— Co to takiego?
— Skąd to się tu wzięło?
— Jak wygląda morze?
— Jakie ma być?
Dzieci przyglądają się obrazkom: morze spokojne i wzburzone. Jaka jest pomiędzy nimi różnica?
3. Zabawy z chustą animacyjną.
Nauczyciel rozkłada chustę. Dzieci stają dookoła niej tak, aby każdy miał swoje miejsce. Wprowadzenie do zabawy: Wyobraźcie sobie, że to jest morze, które wyrzuciło dla nas te skarby w postaci muszelek, kamyków. To może spokojnie falowało, tak jak my teraz, do dołu i do góry, powoli, nie ma wiatru jest cisza, tylko mewy w oddali można usłyszeć i delikatny szum (wszyscy wykonują te same ruchy, do dołu i do góry).
Inne wersje ćwiczenia:
— Zerwał się bardzo silny wiatr i przyszedł sztorm, fale uderzają mocno (bardzo szybkie ruchy chustą)
— Po falach skacze piłka, trzeba tak machać chustą, aby fale utrzymały piłkę, aby nie spadła na ziemie.
— Połowa dzieci staje po okręgu trzymając chustę, a druga grupka wchodzi pod nią i zamienia się w rybki. Teraz rybki śpią, leżą na dywanie a fale na nich. Gdy nauczyciel daje sygnał, rybki się budzą i podskakują tak, aby dotknąć nieba. Dzieci, które trzymają chustę, wspinają się na palce i jak najwyżej unoszą chustę, tworząc niebo. Następnie zamiana ról, te dzieci, które były rybkami trzymają teraz chustę, a reszta wchodzi pod nią.
— jedno dzieci wchodzi do otworu, który znajduje się na środku chusty a reszta faluje. Po chwili następuje zamiana i chętne dzieci po kolei wchodzą do środka.
4. Na zakończenie zajęć, dzieci pomagają poskładać chustę animacyjną. Kładą się na dywanie, zamykają oczy i raz jeszcze (aby się wyciszyć i odpocząć) wsłuchują się szum morza (włączone zostaje nagranie).