Audycja przeznaczona jest dla uczniów i nauczycieli wszystkich typów szkół. Można ją przedstawić za pomocą szkolnego radio -węzęłka, bądź w postaci inscenizacji

AUDYCJA Z OKAZJI ŚWIĘTA GÓRNIKA

UCZEŃ 1

Każdego roku 4 grudnia obchodzimy górnicze święto – BARBÓRKĘ!

W tym dniu myśli nasze kierujemy przede wszystkim do tych, którzy pracują głęboko pod ziemią – do górników. Dzień po dniu ciężko pracują, aby nam pomóc. Wydobywają bryły czarnego złota, aby inni mogli zrobić z nich właściwy użytek i abyśmy wszyscy mogli korzystać z produktów węgla.

UCZEŃ 2             «Jak powstał węgiel?»
 Dawno, dawno temu — kiedy na Ziemi nie było jeszcze ludzi,
 rosły u nas wielkie drzewa, które tworzyły ogromne lasy.
 Te drzewa to były wielkie paprocie a choinki to olbrzymie
 skrzypy, widłaki. W tym dziwnym lesie nie było ptaków
 ani zwierząt. W zupełnej ciszy przelatywały tylko wielkie
 owady a po ziemi pełzały potwory.
 Wichry i burze obalały drzewa, powodzie zalewały lasy.
 Zwalone olbrzymy leśne przysypywała ziemia.
 Po wielu latach leżenia pod ziemią pnie tych prastarych
 drzew zmieniły się w czarny, twardy węgiel kamienny,
 w którym jeszcze do dziś można odnaleźć odciśniętą
 gałązkę zaginionych drzew albo ślady dawnych zwierząt,
 które dawno temu zginęły.

 

UCZEŃ 3

Najczęściej z górnictwem kojarzy się :

 kult św. Barbary -patronki górników ,

 mundur górniczy- wyraz tradycji i szczególnego uznania dla ciężkiej i odpowiedzialnej pracy górniczej

 oraz spotkania Gwarków inaczej karczmy górnicze. 

Mundur górniczy wprowadzony został w górniczych okręgach Niemiec. Były różne mundury dla poszczególnych kategorii pracowników górnictwa. Dzisiejszy honorowy czarny mundur galowy górnika ozdobiony jest wieloma dekoracjami, które nawiązują do dawnej odzieży roboczej. Miotełka do czyszczenia otworów strzałowych, którą górnik trzymał zatkniętą za taśmę na kapeluszu, zamieniła się w pióropusz. Krótka pelerynka to pozostałość kapy chroniącej przed wodą lejącą się ze stropu. Zakładki na piersiach i rękawach służyły do wtykania za nie lontu i krzesiwa niezbędnych przy robotach strzałowych. Stałym dodatkiem munduru galowego jest szpada górnicza. Obecnie, oprócz munduru galowego, używany jest mundur służbowy w kolorze stalowym. Dystynkcje na nim świadczą o posiadanym stopniu górniczym.

UCZEŃ 4

Barwami górniczymi od dawna były zieleń i czerń. Zieleń wyrażała tęsknotę za zielonymi łąkami i lasami na powierzchni, a czerń odnosiła się do mroków świata podziemnego w jakim pracowano.

Barbórka to tradycyjne polskie święto górników obchodzone 4 grudnia w dniu ich patronki Świętej Barbary. Czwarty grudnia rozpoczyna się mszą świętą, po której następuje przemarsz orkiestr Górniczych. W tym dniu organizowane są uroczyste akademie, spotkania, koncerty, zabawy i bale górnicze. 4 grudnia górnicy występują w swoich charakterystycznych strojach galowych z obowiązkowym czarnym czako z pióropuszem.

UCZEŃ 5
Jedną z głównych tradycji tego święta są tzw. «Karczmy Piwne», czyli biesiadne spotkania starszych i młodszych górników przy dwóch stołach (tzw. tablicach). Karczma rozpoczyna się od odśpiewania hymnu, po czym odbywa się biesiada, podczas której, wśród górniczych pieśni, nagradza się zasłużonych oraz przyjmuje nowych adeptów do 'braci górniczej'. Przyjęcie nowych adeptów składa się ze ślubowania i 'skoku przez skórę'.

UCZEŃ 1

Święta Barbara jest jedną z tych świętych, których akta zaginęły. Większość tego, co o niej wiemy, pochodzi ze średniowiecznych legend. Urodziła się pod koniec III w., legenda mówi, że w Nikomedii (dziś Izmid w Turcji) jako córka bogatego i wpływowego człowieka. Według legendy ojciec jej nazywał się Dioskur. Barbara miała być piękna, wykształcona i inteligentna. O jej rękę ubiegało się wielu znakomitych młodzieńców, ale Barbara wszystkim odmawiała. Spotykała się z niewielką grupką chrześcijan, którzy ukrywali się wówczas przed prześladowaniami ze strony jednego z najokrutniejszych cesarzy – Galeriusza Waleriusza Maksymina, nazywanego Daja. Przyjęła chrzest i postanowiła poświęcić życie Bogu. Ojciec jej fanatycznie nienawidził chrześcijan. Kiedy dowiedział się, że jego córka została jedną z nich, postanowił wybić jej to z głowy. Chciał córkę uderzyć, ale (jak opowiada legenda) ziemia się pod nią rozstąpiła, ratując ją przed gniewem ojca.

UCZEŃ 2

Potem kazał zbudować w swoim domu wieżę, w której postanowił zamknąć Barbarę. Kiedy wieża była już gotowa, spostrzegł, że zamiast zaplanowanych dwóch okien ma trzy. To Barbara w tajemnicy przed ojcem nakazała tak zrobić murarzom. Trzy okna były dla niej symbolem Trójcy Świętej. Przez pewien czas Barbara była uwięziona w wieży, głodzona i straszona, żeby wyrzec się wiary. Kiedy jednak ani prośby, ani groźby nie skutkowały, ojciec zaprowadził ją do sędziego i oskarżył.
Sędzia najpierw rozkazał Barbarę ubiczować, jednak jej chłosta wydała się jakby muskaniem pawich piór. W nocy miał ją odwiedzić Chrystus, zaleczyć jej rany i udzielić Komunii św. Potem sędzia kazał Barbarę bić maczugami, przypalać pochodniami, a wreszcie obciąć jej piersi. Chciał ją w takim stanie pognać ulicami miasta, ale wtedy zjawił się anioł i okrył jej ciało białą szatą. Wreszcie sędzia zrozumiał, że torturami nic nie osiągnie. Wydał więc wyrok, żeby ściąć Barbarę mieczem. Wykonawcą tego wyroku miał się stać ojciec Barbary, Dioskur. Podobno ledwie odłożył miecz, zginął rażony piorunem.

UCZEŃ 3

Miało się to wydarzyć około roku 305. Barbarę uznano za świętą męczenniczkę, ściętą za odmowę wyparcia się wiary chrześcijańskiej. Jak głosi legenda, tuż przed śmiercią objawił się Świętej Barbarze anioł z hostią i kielichem. Kult Barbary od razu stał się bardzo popularny. W VI w. cesarz Justynian sprowadził relikwie św. Barbary do Konstantynopola. Stamtąd w 1202r. zostały zabrane do Wenecji, a następnie przekazane do miasta Torcello, gdzie mają się znajdować do dziś w kościele św. Jana Ewangelisty. Czaszka św. Barbary jeszcze do niedawna znajdowała się w Czerwińsku. Inne relikwie świętej są też w katedrze pelplińskiej oraz w kościele św. Andrzeja w Krakowie.

UCZEŃ 4

W Polsce kult św. Barbary był zawsze bardzo żywy. Już w modlitewniku Gertrudy, córki Mieszka II wspomniana jest pod datą 4 grudnia. Pierwszy kościół ku jej czci wystawiono w 1262r. w Bożygniewie koło Środy Śląskiej. W XV w. wydział teologiczny Akademii Krakowskiej obrał sobie św. Barbarę za patronkę. Wizerunek świętej widnieje w herbie miasta Strumień. Poza Polską św. Barbara jest darzona wielką czcią także w Czechach, Saksonii, Lotaryngii, południowym Tyrolu, a także w Zagłębiu Ruhry. W Nadrenii uważana jest za towarzyszkę św. Mikołaja – w wielu miejscach to ona obdarowuje dzieci prezentami.

UCZEŃ 5
Jest też wspominana w wielu przysłowiach:

«Barbara święta o górnikach pamięta»,

 «Święta Barbara, która umacnia; kto bowiem służy tobie, nigdy nie odejdzie bez sakramentów»,

«Żaden majtek bez Barbarki na wodę się nie puścił».

UCZEŃ 1    Św. Barbara jest patronką górników, flisaków, marynarzy, chłopów, architektów, dekarzy, murarzy, ludwisarzy, kowali, kamieniarzy, cieśli, grabarzy, dzwonników, kapeluszników, kucharzy, rzeźników, dziewcząt, więźniów, ludzi narażonych na wybuchy, jak artylerzystów, pracowników prochowni i arsenałów, kanonierów, saperów, straży ogniowej, umierających; jest opiekunką twierdz i wież; wzywana jest w modlitwie o dobrą śmierć, w przypadku zagrożenia przez ogień, o oddalenie burzy, zarazy i dżumy. W średniowieczu zaliczano św. Barbarę do grona 14 «Orędowników, mających stały dyżur ratowniczy nad światem». Istniało kiedyś w Polsce bractwo św. Barbary jako patronki dobrej śmierci. Należał do niego też św. Stanisław Kostka. Kiedy umierał, a właściciel domu, w którym mieszkał, nie chciał wpuścić kapłana z Sakramentem Chorych, wtedy św. Barbara przyniosła mu Komunię świętą.

UCZEŃ 2

W ikonografii św. Barbara jest przedstawiana w dostojnym odzieniu, często z nakrytą głową, dla podkreślenia jej szlachetnego pochodzenia, często ma na sobie płaszcz. W ręku trzyma palmę męczeństwa lub kielich z Najświętszym Sakramentem. Obok widnieje wieża z trzema oknami, w której była zamknięta przez ojca. Czasem trzyma w ręku miecz, którym została ścięta. Bywa też przedstawiana z pochodnią, działem armatnim lub strusimi piórami.
Imię Barbara tłumaczone jest albo z łacińskiego barbara – «cudzoziemka, obca, pochodząca spoza Grecji», albo też od greckiego barbaros – «ktoś bez wykształcenia».

A teraz trochę poezji na temat święta górników

UCZEŃ 3

«Na Barbórkę» — Barbara Lewandowska
Górnik ma dzisiaj Barbórkę.
A ja zaśpiewam mu ładnie:
Górnicza czapka z piórkiem
niech w tańcu mu nie spadnie!

Górnik zatańczy trojaka.
A ja nie powiem nic więcej.
Tak samo chcę podskoczyć,
jak górnik w tej piosence! 

UCZEŃ 4
 «Kwiatek dla górnika»

Dla górnika — słonecznik koniecznie!
Niech pod ziemią mu będzie słoneczniej
kiedy w czarny węgiel
się wwierca w bardzo czarnym
podziemnym chodniku -
niech słonecznik mu świeci od serca.
Prawda, że Ci z nim jaśniej górniku?

UCZEŃ 5

«Praca górnika»

Pali się pod blachą w piecu
 kot na piecu mruczy.
 Mama pierze fartuch.
 Starszy brat się uczy.
 Węgiel płonie jasno.
 Ciepło mnie przenika.
 Z czyjej pracy korzystamy?
  — odpowiedz?! Górnika!
Mamy elektryczność.
 Radia można słuchać.
 Gna tysiąc wagonów.
 Okręt mknie przed nami.
 Przemysł się rozwija
 w hutach i fabrykach.
 Czyjej pracy to zawdzięczamy?
  — odpowiedz?! Górnika!

UCZEŃ 1

W dniu Górniczego Święta my, uczniowie Gimnazjum nr 9 w Zabrzu, dziękujemy wszystkim górnikom za ich codzienny trud i starania. Składamy najserdeczniejsze życzenia zdrowia, pomyślności w życiu osobistym i wielu sukcesów w pracy zawodowej. Życzymy dalszego pomyślnej realizacji wszelkich planów i zamierzeń.

UCZEŃ 2

Składamy także najserdeczniejsze życzenia wszystkim Barbarom!

Audycję przygotowali uczniowie klasy 3b i 3c pod opieką pani Marioli Zawada.

Dziękujemy za uwagę.