Prezentuję Państwu materiały powtórkowe dla maturzystów — z języka polskiego, które można wykorzystać np. na zastępstwach czy lekcjach.
W załączonym pliku znajdują się karty, które należy pociąć i wymieszać /logicznie/, by następnie rozdac uczniom w grupach i oczekiwać od nich, by dopasowali osoby do tytułów lektur, cytatów z utworów, nazw epok etc.

Edyta Gawin

Pojęcia do wykorzystania (układ logiczny w załączniku):

Epoka literacka   Autor   Tytuł utworu   Postać lub skojarzenie   Cytat
Młoda polska   Stanisław Wyspiański   Wesele   Chochoł   Miałeś, chłopie, złoty róg,
Miałeś, chłopie, czapkę z piór:
Czapkę ze łba wicher zmiótł.
[…] ostał ci się ino sznur.
współczesność   Albert Camus   Dżuma   totalitaryzm   «(...) Bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika (...)»
starożytność   -   Biblia   niezawinione cierpienie   Nagi wyszedłem z łona matki i nagi tam wrócę.
Dał Pan i zabrał Pan.
współczesność   Czesław Miłosz   Campo di Fiori   karuzela   «Inny ktoś morał wyczyta
O rzeczy ludzkich mijaniu,
O zapomnieniu, co rośnie,
Nim jeszcze płomień przygasnął».
Modernizm   Władysław Stanisław Reymont   Chłopi   życie wsi polskiej,
zwyczaje i obyczaje   «Boryna naraz przyklęknął na zagonie i jął w nastawioną koszulę nabierać ziemi, niby z tego wora żboże naszykowane do siewu, aż nagarnąwszy tyla, iż się ledwie podźwignął, przeżegnał się, spróbował rozmachu i począł obsiewać.»
oświecenie   Julian Ursyn Niemcewicz   Chudy literat   zacofanie szlachty   «Lecz w naszym kraju jeszcze ten dzień nie za(ś)witał,
Żeby kto w domu pisma pożyteczne czytał.
Jeden drugiego gani, że czas darmo trawi»
romantyzm   Johan Wolfgang Goethe   Cierpienia młodego Wertera   samobójstwo z miłości   Jest dla mnie święta. Wszelka żądza milczy w jej obecności.
Ach, ta pustka! Ta przeraźliwa pustka,
którą tu czuję w mej piersi!
renesans   Dante Alighieri   Boska komedia   Piekło, Niebo, Czyściec   Przeze mnie droga w miasto utrapienia,
Przeze mnie droga w wiekuiste męki,
Przeze mnie droga w naród zatracenia.
Jam dzieło wielkiej, sprawiedliwej ręki.
współczesność   Jan Paweł II   Pamięć i tożsamość   upadek kultury Europy   W ciągu lat zrodziło się we mnie
 przeświadczenie,
że ideologie zła są łęboko zakorzenione w
 dziejach europejskiej myśli filozoficznej.
Zło, bowiem,
w znaczeniu
 realistycznym, może zaistnieć tylko w relacji do dobra, a zwłaszcza w relacji do Boga, najwyższego Dobra.
odrodzenie   Jan Kochanowski   Na lipę   Pochwała przyrody   Tu zawżdy chłodne wiatry z pola
 zawiewają,
Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają.
Fin de siecle   Jan Kasprowicz   Dies irae   katastrofizm   O Głowo, owinięta cierniową koroną,
Ty, co rozpierasz swej męki ogromem
pierś Konieczności!
zawrzyj, swe oczy nad nami,
nie patrz na boleść i zbrodnię!...
oświecenie   Ignacy Krasicki   Do króla   Krytyka narodu polskiego,
nie władcy   Satyra prawdę mówi, względów się wyrzeka.
Wielbi urząd, czci króla, lecz sądzi człowieka.
romantyzm   Adam Mickiewicz   Dziady. Cz. II   zjawy   «Bo słuchajcie i zważcie u siebie,
Że według Bożego rozkazu:
Kto nie doznał goryczy ni razu,
Ten nie dozna słodyczy w niebie»
romantyzm   Adam Mickiewicz   Dziady. Cz. III   martyrologia   Nazywam się Milijon — bo za miliony
Kocham i cierpię katusze.
barok   Jan Andrzej Morsztyn   Do trupa   koncept   Ty się rozsypiesz prochem w małej chwili,
Ja się nie mogę, stawszy się żywiołem
Wiecznym mych ogniów, rozsypać popiołem.
XX-lecie międzywojenne   Witold Gombrowicz   Ferdydurke   upupianie   Nie ma to jak szkoła, gdy chodzi o wdrożenie uwielbienia dla wielkich geniuszów!
współczesność   Sławomir Mrożek   Tango   Kryzys wartości w rodzinie połączony z konfliktem pokoleń   «Żadnego porządku, żadnej zgodności z dniem bieżącym. Żadnej skromności ani inicjatywy. Tutaj nie można oddychać, chodzić, żyć!»
pozytywizm   Eliza Orzeszkowa   Gloria victis   Powstanie styczniowe   Ci, co zginą, będą siewcami, którzy samych siebie rzucą w ziemię, jako ziarno przyszłych plonów. Bo nic nie ginie. Z dziś zwyciężonych dla jutrzejszych zwycięzców powstają oręże i tarcze
romantyzm   Juliusz Słowacki   Grób Agamemnona   Grecy a Polacy — porównanie   Pawiem narodów byłaś i papugą.(…)
O Polsko! póki ty duszę anielską Będziesz więziła w czerepie rubasznym.
oświecenie   Jan Kasprowicz   Bóg się rodzi   Antytezy i oksymorony   Bóg się rodzi, moc truchleje,
Pan niebiosów obnażony!
Ogień krzepnie, blask ciemnieje,
Ma granice Nieskończony.
starożytność   św. Paweł z Tarsu   Hymn o miłości   Utwór nowożeńców   Miłość nigdy nie ustaje,
[nie jest] jak proroctwa, które się skończą,
albo jak dar języków, który zniknie,
lub jak wiedza, której zabraknie.
współczesność   Tadeusz Różewicz   Kartoteka   bezwolność
i niekonsekwencja
w działaniu   Rób coś, ruszaj się, myśl.
On sobie leży, a czas leci.
Mów coś, rób coś.
posuwaj akcję,
w uchu chociaż dłub!
pozytywizm   Henryk Sienkiewicz   Quo vadis   powołanie na
«siedmiu wzgórzach»   (…) a bazylika Piotra panuje dotąd z wyżyn watykańskich miastu i światu.
Wedle zaś dawnej bramy Kapeńskiej wznosi się dzisiaj maleńka kapliczka
z zatartym nieco napisem: Quo vadis, Domine?
romantyzm   Juliusz Słowacki   Kordian   winkelriedyzm   Polska Winkelriedem narodów!
Poświęci się, choć padnie jak dawniej, jak nieraz!
Nieście mię chmury! Nieście, wiatry! Nieście, ptacy!
modernizm   Leopold Staff   Kowal   kształtowanie osobowości   Całą bezkształtną masę kruszców drogocennych,
Które zaległy piersi mej głąb nieodgadłą,
Jak wulkan z swych otchłani wyrzucam bezdennych
I ciskam ją na twarde, stalowe kowadło.
pozytywizm   Henryk Sienkiewicz   Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela   dziecko ofiarą szkoły
funkcjonującej
w zaborze pruskim   Czasem prosiłem dla niego o wyrozumienie i względność, ale niemieccy profesorowie odpowiadali mi tylko, że dziecko psuję i rozpieszczam, że Michaś widocznie nie dość pracuje, że ma polski akcent i że beczy z lada powodu.
romantyzm   Johan Wolfgang Goethe   Król Olszyn   baśniowa śmierć   Ojcowi bolesno… on pędzi jak strzała.
Na rękach mu jęczy dziecina omdlała.
Dolata na dworzec… lecz próżna otucha!
Na rękach ojcowskich już dziecię bez ducha.
pozytywizm   Bolesław Prus   Lalka   idealizm miłości i pracy   Stopiło się w nim dwu ludzi: romantyk sprzed roku sześćdziesiątego i pozytywista z siedmdziesiątego
romantyzm   Adam Mickiewicz   Lilie   mord męża   Córko, – rzecze jej stary -
Nie masz zbrodni bez kary.
Lecz jeśli szczera skrucha,
Zbrodniarzów Pan Bóg słucha.
modernizm   Joseph Conrad   Jądro ciemności   marinizm   Najgorszy zarzut, jaki mógł spotkać Marlowa, to że nie był on typowym przedstawicielem swego zawodu. Był marynarzem, ale był również wędrowcem.
modernizm   Stefan Żeromski   Ludzie bezdomni   rozłamana sosna   Tuż nad jego głową stała sosna rozdarta.
Widział z głębi swojego dołu jej pień rozszarpany, który ociekał krwawymi kroplami żywicy. Patrzał w to rozdarcie długo, bez przerwy.
pozytywizm   Maria Konopnicka   Mendel Gdański   antysemityzm   Ja się nie chcę wstydzić, co ja Żyd. Ja się nie chcę bać! Jak uny miłosierdzia w sobie nie mają, jak uny cudzej krzywdy chcą
XX-lecie międzywojenne   Julian Tuwim   Mieszkańcy   prymitywizm i stagnacja   Straszne mieszkania.
W strasznych mieszkaniach
Strasznie mieszkają straszni mieszczanie.
współczesność   Wisława Szymborska   Nic dwa razy   powtarzalność/niepowtarzalność   Uśmiechnięci, współobjęci
spróbujemy szukać zgody,
choć różnimy się od siebie
jak dwie krople czystej wody.
modernizm   Jean Arthur Rimbaud   Statek pijany   pragnienie absolutnej wolności   Otóż ja, łódź ginąca w golfach pod ziół brodą,
Miotana przez orkany w eteru przestwory,
Ja, którego kadłuba pijanego wodą,
Nie wyłowią żaglowce, Hanz ni Monitory.
romantyzm   Adam Mickiewicz   Pan Tadeusz   obraz polskiej szlachty
z początku XIX. stulecia   Jeden zwał się Doweyko, a drugi Domeyko.
Do niedźwiedzia obaj razem wystrzelili;
Kto zabił, trudno dociec, strasznie się kłócili
I przysięgali strzelać się przez niedźwiedzią skórę.
XX-lecie międzywojenne   Stefan Żeromski   Przedwiośnie   szklane domy   Przechodzień minął bramę. Wszedł do Polski, kraju swoich rodziców. [...] «Gdzież są twoje szklane domy? – rozmyślał brnąc dalej. – Gdzież są twoje szklane domy?...
XX-lecie międzywojenne   Gabriela Zapolska   Granica   życie biedoty i burżuazji – różnice oraz stosunek do zagadnień etyki   Nie, chodzi o to, że musi coś przecież istnieć. Jakaś granica, za którą nie wolno przejść, za którą przestaje się być sobą.
romantyzm   Adam Mickiewicz   Romantyczność   Karusia   Ufajcie memu oku i szkiełku,
Nic tu nie widzę dokoła.
romantyzm   Cyprian Kamil Norwid   Moja piosnka II   kruszyna chleba,
nostalgia   Do kraju tego, gdzie winą jest dużą
Popsować gniazdo na gruszy bocianie,
Bo wszystkim służą...
Tęskno mi, Panie...
romantyzm   Juliusz Słowacki   Smutno mi, Boże   białe kości,
pamięć po poecie dzięki poezji   Kazano w kraju niewinnej dziecinie
Modlić się za mnie co dzień… a ja przecie
Wiem, że mój okręt nie do kraju płynie,
Płynąc po świecie...
pozytywizm   Fiodor Dostojewski   Zbrodnia i kara   psychoanaliza zabójcy   Nie zabiłem człowieka, zabiłem zasadę.
renesans   Mikołaj Rej   Żywot człowieka poczciwego   uroki życia na wsi   A w każdym z tych czasów i potrzebnego a roznego gospodarstwa, i rozkosznych czasów i krotofil swych w swoim onym pomiernym a spokojnym żywocie poćciwy człowiek może snadnie użyć
średniowiecze   Anonim   Lament świętokrzyski   pieta   Jednegociem syna miała
I tegociem ożalała.
odrodzenie   William Shakespeare   Romeo i Julia   tragedia elżbietańska   Ten pąk miłosny pod dotknięciem lata
może rozwinie się w cudowny kwiat,
kiedy się znowu spotkamy...
romantyzm   Aleksander Fredro   Śluby panieńskie   magnetyzm serca   Przyrzekam na kobiety stałość niewzruszoną
Nienawidzić ród męski, nigdy nie być żoną.
romantyzm   Johan Wolfgang Goethe   Faust   pakt z diabłem   Jeżelibym zawołał kiedyś:
Trwaj, chwilo, jakeż jesteś piękna!
To spętaj mnie i porwij wtedy,
Niech nić mojego życia pęka
I niechaj śmierci biją dzwony!
Czas wtedy twojej służby minie.
romantyzm   Juliusz Słowacki   Balladyna   »zemsta« prosto z nieba   Król – kobieta piorunem boskim zastrzelony;
Zamiast w koronacyjne bić w pogrzebu dzwony!
współczesność   Zbigniew Herbert   Przesłanie Pana Cogito   Iść i ponosić trud   Bądź wierny Idź!