Jest to program napisany w celu kompensacji dysproporcji edukacyjnych, występujących wśród uczniów, zaczynających naukę j.niemieckiego w technikum.

PROJEKT:  «Szansa na lepszy start w zawodzie i w szkole»

DOTYCZĄCY KOMPENSACJI DYSPROPORCJI EDUKACYJNYCH NA

ZAJĘCIACH DODATKOWYCH Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO

REALIZACJA ZAJĘĆ PRZY OBECNOŚCI MIN.75%  UCZNIÓW GRUPY DOCELOWEJ

GRUPA DOCELOWA: 15 UCZNIÓW

LICZBA GODZIN LEKCYJNYCH: 35

AUTOR: NAUCZYCIELKA J. NIEMIECKIEGO W ZSTiM W SZCZECINIE 

MGR JOLANTA MIKOŁAJCZAK                          

1. CEL PROJEKTU

Cel ogólny, jakim jest wykształcenie umiejętności porozumiewania się w języku obcym oznacza na wszystkich poziomach nauczania :

• umiejętność przetworzenia, przyswojenia i przekazania informacji w mowie i piśmie,
• znajomość istotnych dla obszaru obcokulturowego sytuacji z życia społecznego,
• kształtowanie i utrwalanie postaw tolerancji i akceptacji zjawisk i zachowań kulturowo odmiennych, gotowości współpracy z innymi oraz przezwyciężanie istniejących stereotypów i uprzedzeń,

Uczeń powinien nabywać i wykorzystywać język obcy w celu rozwijania swojej osobowości pod względem intelektualnym i emocjonalnym. Nie każdy uczeń jednak ma odpowiednie ku temu możliwości. Dlaczego? Młodzież ze wsi i małych miast ma ograniczony dostęp do dobrych nauczycieli /np .brak odpowiednich kwalifikacji językowych lub pedagogicznych/, brak odpowiednich wzorców, jak mądrze i z pożytkiem dla siebie zabudować swój wolny czas, jak rozwijać się z korzyścią dla siebie. Być może dlatego, że możliwości aktywnego i produktywnego spędzania wolnego czasu są mocno ograniczone bądź to finansami w rodzinie, odległością od większych ośrodków /czas i upośledzona komunikacja i inne trudności, związane z dojazdem itp./. Toteż młodzież z takich  obszarów z powodu nierównego dostępu do edukacji rzadziej decyduje się nie tylko na studia, ale często już szkoła średnia jest dla niej niemałym wyzwaniem. Jest to szczególnie widoczne w naszej szkole, co możemy stwierdzić poprzez podstawowe badania na początku nauki — przedmiotowe testy diagnostyczne, które są realizowane w pierwszym tygodniu września. Test diagnostyczny z j. niemieckiego, oparty jest na podręczniku «alles klar» /na tych podręcznikach uczniowie będą pracować do ukończenia technikum/, daje obraz poziomu wiedzy z j. niemieckiego, oraz informuje w jakiej szkole odbywała się dotychczasowa nauka. Uczniowie podają w ankiecie rodzaj szkoły, jej numer i miejscowość.  Prawie regułą jest fakt, że im mniejsza miejscowość, tym niższy poziom wiedzy z. j. niemieckiego. Część uczniów podaję, że w naszej szkole spotyka się z j. niemieckim po raz pierwszy. Naturalnie w tej sytuacji muszą wystąpić dysproporcje pomiędzy takimi uczniami, a tymi, którzy dobrze opanowali podstawy niemieckiego w gimnazjum. Test diagnostyczny  jest podstawą do opracowania działań, które powinny zminimalizować problem znacznych różnic w poziomie wiedzy wśród uczniów w jednej klasie. Najważniejszym zadaniem jest wyrównanie dysproporcji edukacyjnych w trakcie procesu kształcenia poprzez dodatkowe zajęcia, opartych na projekcie. W tym miejscu należy podkreślić, że nauczanie języków obcych jest ściśle związane z edukacyjnymi zadaniami szkoły i jest ono realizowane w ramach tych zadań. Program nauczania języka niemieckiego zakłada oprócz rozwoju kompetencji językowych umożliwiających porozumiewanie się i działanie w języku obcym, także realizację ogólnowychowawczych celów nauczania, a w szczególności:

• zrozumienie i szacunek dla innych kultur,
• rozwój krytycznego i logicznego myślenia,
• rozwój osobowości,
• rozwijanie zachowań prospołecznych .

Właśnie zrozumienie i szacunek dla innych kultur jawi się jako  zadanie główne podczas nauczania j. niemieckiego w naszej szkole, gdyż jest jedyną drogą na otwarcie się młodzieży na j. niemiecki, dzięki czemu może nastąpić wyrównanie dysproporcji edukacyjnych. 

Stworzenie odpowiednich warunków do uczenia się  języka obcego oznacza więc nie tylko  zachęcanie do wysiłku, aby móc bez problemów porozumiewać się z mieszkańcami współczesnej Europy. Jednym z ważniejszych celów jest także kształtowanie postaw tolerancji wobec odmienności kulturowej, walka ze stereotypem Niemca i Niemiec. Motywowanie do poznawania języków obcych można wzmocnić poprzez poznanie własnego regionu i jego historii, czasami trudnej i zakręconej różnymi dziejami, zwłaszcza terenów przygranicznych w ciągu ostatniego stulecia, poszerzenie wiedzy o Unii Europejskiej, poprzez wskazanie pokojowych dróg wspólnego istnienia.  Wszak dzisiejsza młodzież  już wkrótce będzie sama kształtować lub wpływać na  wzajemne stosunki polsko-niemieckie.

CELE SZCZEGÓŁOWE PROJEKTU:

1.     Stworzenie odpowiednich warunków do nauczania języka niemieckiego./rys historyczny wzajemnych stosunków polsko-niemieckich po II wojnie światowej/

2.     Przełamywanie stereotypów. Co to jest stereotyp? Jak stereotypy o Niemcach wpływają na motywację do nauki j. niemieckiego.

3.     Kształtowanie świadomości Europejczyka./ nowe możliwości współistnienia, przemieszczania się, nauki, pracy/.

4.     Stopniowe dostosowanie poziomu wiedzy uczniów, objętych programem, do poziomu  reszty klasy.

5.     Zapewnianie nauczania języka niemieckiego na odpowiednim poziomie poprzez dodatkowe zajęcia./programy multimedialne, filmy, wyjścia do muzeów, na wystawy/.

6.     Wskazanie uczniom aspektu kulturowego obszaru niemieckojęzycznego przy współpracy nauczycieli./np. j. niemiecki, historia, geografia, informatyka/

7.     Zwiększanie motywacji do nauki, wykorzystanie kreatywności mojej, uczniów i innych nauczycieli.

8.     Doskonalenie umiejętności wykorzystywania nowych technologii.

9.     Przygotowanie ucznia do samodzielności.

10.   Rozwijanie podstawowych kompetencji językowych.

11.   Rozwijanie umiejętności autoprezentacji i nawiązywania kontaktu./np. internet, korespondencja listowna, grupowo: próba nawiązania współpracy ze szkołą w Niemczech o podobnym profilu nauczania

12.   Pokonanie bariery związanej z mówieniem.

13.   Rozwijanie umiejętności radzenia sobie w podstawowych sytuacjach życiowych./ na podstawie programów multimedialnych/.

14.   Przygotowanie uczniów do zrównania ich wiedzy z programem podręcznika «alles klar»1a, 1b oraz z pozostałymi uczniami.

15.   Kształtowanie umiejętności wypowiadania się na międzynarodowym forum./np. podczas wycieczek/.

16.   Propagowanie samodzielności w kierowaniu własnym procesem uczenia się./Wskazanie sensu uczenia się j. niemieckiego w szkole i samodzielnie  poza nią jako efekt dotychczasowych dodatkowych zajęć językowo-kulturowych/.

17.   Zapewnienie szkole bazy materiałowej do nauki: książek, czasopism, programów komputerowych, materiałów audiowizualnych, które będą owocować w procesie nauczania pozostałych uczniów.

2. GRUPY DOCELOWE

-          CHARAKTERYSTYKA  UCZNIÓW OBJĘTYCH PROGRAMEM I UZASADNIENIE WYBORU GRUPY DOCELOWEJ                      

Jak wyżej wspomniałam programem dodatkowych zajęć dydaktycznych, służących wyrównaniu dysproporcji edukacyjnych jest objęta młodzież z małych miejscowości, gdzie często zajęcia z j. niemieckiego były prowadzone na b. niskim poziomie, lub w ogóle ich nie było z powodu absencji nauczyciela, bądź też w szkole nauczano tylko j. angielskiego. W ankietach około 30% uczniów deklaruje absolutną nieznajomość lub bardzo nikłą znajomość j. niemieckiego. Taki stan rzeczy uniemożliwia nauczanie tego języka wszystkich uczniów, także i tych, którzy do technikum przychodzą z dobrze opanowanymi podstawami tego języka. Zajęcia dodatkowe, wyrównujące poziom są niezbędne, gdyż w przeciwnym razie nie ma możliwości prowadzenia lekcji, opartych na realizacji planu wynikowego i materiału podręcznikowego. Nierówność poziomu wiedzy w pierwszej klasie bardzo poważnie wpływa na zaburzenie toku  nauczania, innymi słowy zmniejsza szanse edukacyjne pozostałych uczniów. Istotnym problem w nauczaniu j. niemieckiego jest też podejście uczniów z małych miejscowości, w których wciąż żywe są stereotypy: «Niemiec, to twój wróg, Niemcy napadli na Polskę, Jak świat światem Niemiec dla Polaka nigdy nie będzie bratem, itp./. Wzorce tego typu wyniesione z domu rodzinnego, gdzie często babcia lub dziadek, pamiętający czasy wojny wpływają na młodzież świadomie lub nawet bezwiednie kształtując postawę młodego człowieka, nie do przyjęcia we współczesnej Europie. W rezultacie już na wstępie nauki j. niemieckiego uczniowie nastawieni są negatywnie, stąd tak ważna jest zmiana mentalności uczniów  w tej dziedzinie i dlatego wyrównanie dysproporcji edukacyjnych należy zacząć od ukształtowania nowego sposobu myślenia o kształcie politycznym współczesnej Europy, podstawowej wiedzy o UE, dotychczasowych stereotypach, dotyczących Niemców. Otwarcie się na naszych sąsiadów i na Europę zmienia jednocześnie stosunek do j. niemieckiego i pokazuje sens uczenia się języka, dzięki któremu można porozumieć się w wielu państwach w Europie, co jest świetną motywacją do uczenia się tego właśnie języka.

-          SPOSÓB REKRUTACJI UCZNIÓW DO GRUPY DOCELOWEJ     

Jak wcześniej wspomniałam, rekrutacja grupy docelowej jest przeprowadzana w oparciu                                    o tekst diagnostyczny w pierwszym tygodniu września. Jest to test diagnostyczny podręcznika „alles klar“,  zawierający pytania, dotyczące niezbędnej wiedzy, dzięki której można kontynuować nauczanie j, niemieckiego na poziomie szkoły średniej. Oprócz tego uczniowie podają imię, nazwisko, szkołę i miejscowość, w której ona się znajduje oraz odpowiadają na pytanie, jak długo uczą się j. niemieckiego. W ten sposób dowiaduję się nie tylko o poziomie wiedzy z j. niemieckiego, ale jak długo i gdzie młodzież uczyła się j. niemieckiego. Problemy z j. niemieckim mają uczniowie z różnych szkół, także z tych w większych miejscowościach. Jednak wyraźnie widać różnice w wynikach testów na niekorzyść uczniów, pochodzących z małych miejscowości, co wykazały także testy ubiegłoroczne. W tym roku po testach diagnostycznych wybrałam grupę docelową, składającą się z 15 uczniów. Aby nauka mogła być kontynuowana zgodnie z podstawą programową należy wyrównać dysproporcje poziomu wiedzy uczniów poprzez dodatkowe zajęcia..

3. SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM ZAJĘĆ

4.  DZIAŁANIA, PODEJMOWANE W PROJEKCIE ZGODNE Z HARMONOGRAMEM

W celu kompensacji dysproporcji edukacyjnych będę podejmowała niezbędne działania, które mają na celu w pierwszym rzędzie uzyskanie rezultatów miękkich, takich jak: poszerzenie świadomości kulturowej o regionie, w którym żyjemy,  o Niemczech — naszym sąsiedzie od zarania naszych dziejów. Poznanie i rozumienie historii prowadzi do postawy tolerancji i otwartości w stosunkach z przedstawicielami innych kultur, a także do otwarcia się na język. Właśnie dlatego tak ważne są  wizyty w muzeum, z której młodzież dowie się o wspólnych dziejach województwa zachodniopomorskiego. Książka «Landeskunde» przybliża wiedzę o dzisiejszych Niemczech w różnych dziedzinach życia. Nie sposób poznawać język bez dobrych programów multimedialnych, słowników i plansz, ułatwiających przyswojenie nowych słów i zwrotów. Aktualne mapy fizyczne i polityczne krajów niemieckojęzycznych  oraz współczesnej Europy są niezbędnym wyposażeniem sali lekcyjnej, w której odbywa się nauka języka, a także poszerzana jest wiedza o kulturze i kuturowości tych obszarów, gdzie młodzież uczy się postawy młodego Europejczyka poprzez  rozumienie takich haseł, jak multikulturowość oraz interkulturowość. Dzięki planszom –foliom młodzież  może wielokrotnie wypełniać folie pisakami wodnym oraz dzięki ćwiczeniom, płytom Cd i w/w programom prawidłowo rozwijać kompetencje językowe, aż do zrównania poziomu z innymi uczniami klasy, co było głównym celem programu..

5. REZULTATY i EFEKTY PROJEKTU

Po powyższych opisach, dotyczących problemów, które należy rozwiązać prowadząc dodatkowe zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze w grupach docelowych można stwierdzić, iż rezultatem są:

   -  REZULTATY MIĘKKIE:

-          Przede wszystkim zmiana postawy wobec dotychczasowych stereotypów, dotyczących Niemiec

-          nowa postawa młodego Europejczyka, co bezpośrednio zaowocuje wyrównaniem szans edukacyjnych, czyli dołączeniem pod względem umiejętności językowych do pozostałych uczniów, co było głównym celem tego programu. Oznacza to, iż bez rezultatów miękkich, czyli zmiany mentalności, otwarcia się na interkulturowość i multikulturowość, zmiany nastawienia w stosunku do Niemiec i innych krajów niemieckojęzycznych nie ma sukcesów w opanowaniu j. niemieckiego. Wspólna historia polsko-niemiecka wyjątkowo silnie wpłynęła na losy nie tylko starszego pokolenia, ale także, co często pokazują wyniki testów diagnostycznych uczniów klas pierwszych w naszej szkole, wciąż wpływa na motywację, a co za tym idzie efekty nauczania i uczenia się tego języka. Można stwierdzić, że  tematyka europejska działa motywująco na uczniów.

-          Rozwinięcie umiejętności:

1.     Poczucie więzi i obywatelstwa europejskiego.

2.     Poczucie jedności z dziedzictwem europejskim.

3.     Postawa tolerancji i otwartości.

4.     Poszukiwania informacji.

5.     Segregowania materiałów.

6.     Monitorowanie własnej pracy

7.     Uświadamianie odpowiedzialności za proces uczenia się.

8.     Odpowiedzialność za powierzone zadanie.

9.     Myślenie twórcze..

10.   Efektywne współdziałanie w zespole.

11.   Integracji międzyklasowa.                  

         -   REZUITATY TWARDE:

-          Rezultatem twardym najwyższej rangi jest oczywiście osiągnięcie przez uczniów zakładanych umiejętności, rozwój kompetencji językowych i dorównanie pozostałym uczniom w swoich klasach. Ponieważ te rezultaty jako twarde są policzalne, można wykazać, jako:

1.     Obecność uczniów na zajęciach dodatkowych z j. niemieckiego, udokumentowana dziennikiem

2.     Harmonogram pracy na dodatkowych zajęciach dydaktyczno-wyrównawczych z j. niemieckiego, zawarty w dzienniku

3.     Wiedza o regionie w formie notatek w zeszytach uczniów

4.     Treści kulturo- i realioznawcze, dotyczące krajów niemieckojęzycznych w formie notatek w zeszytach

5.     Postępy uczniów w formie wyników testów, samodzielnie napisanych e-maili, listów.

6.     Samodzielnie wykonane plansze – w gabinecie j. niemieckiego .

7.     zaproszenia na urodziny, wykonane samodzielnie.

8.     Bilety do muzeów i na  wystawy.

Wyżej wymienione rezultaty miękkie przygotują uczniów do otwarcia się na współczesną Europę, na  nieznane dotąd poczucie się obywatelem Europy. Uczniowie z takim podejściem przygotowani są do zrozumienia sensu uczenia się języka niemieckiego, zarówno w szkole jak i poza nią, samodzielnie. Uczniowie gotowi są do stopniowego opanowania języka, o czym będą świadczyć w/w rezultaty twarde. Uczniowie w grupie docelowej nie tylko realizują szansę na wyrównanie dysproporcji edukacyjnych w trakcie procesu kształcenia lecz także na wszechstronny dalszy rozwój swojej osobowości.

6. WYKAZ POMOCY DYDAKTYCZNYCH

Jolanta Mikołajczak