Umiejętność pisania, czyli ,, budowania'' myśli na papierze stanowi, niewątpliwie, jedną
z elementarnych predyspozycji homo sapiens, umożliwiających mu komunikację oraz działanie. Człowiek, bowiem, uczestnicząc w procesie nauki, już od wczesnego dzieciństwa poznaje otaczającą go rzeczywistość społeczną, na miarę swoich możliwości i we właściwym dla siebie tempie — w sposób konstruktywny, to znaczy- poprzez rozkodowywanie, jak również i zakodowywanie wpisanych w nią, widocznych znaków istnienia: symboli ,, właściwych'' światu
( zaszyfrowywanie kodu mówionego).
Anna Strońska
nauczyciel SP Mastki
Kształcenie sprawności produktywnej-pisania.
Scenariusze lekcji języka angielskiego.
Umiejętność pisania, czyli ,, budowania'' myśli na papierze stanowi, niewątpliwie, jedną
z elementarnych predyspozycji homo sapiens, umożliwiających mu komunikację oraz działanie. Człowiek, bowiem, uczestnicząc w procesie nauki, już od wczesnego dzieciństwa poznaje otaczającą go rzeczywistość społeczną, na miarę swoich możliwości i we właściwym dla siebie tempie — w sposób konstruktywny, to znaczy- poprzez rozkodowywanie, jak również i zakodowywanie wpisanych w nią, widocznych znaków istnienia: symboli ,, właściwych'' światu
( zaszyfrowywanie kodu mówionego).
Pisanie jest to- innymi słowy- tworzenie sensownego obrazu ,, wycinka'' rzeczywistości, obserwowanego przez jednostkę go doświadczającą (w postaci symbolu graficznego- grafemów)
a zatem, złożony proces językowo-poznawczy, na który składają się zjawiska fizyczne, fizjologiczne i psychologiczne, związane z cząstkową umiejętnością rozpoznawania, kojarzenia i różnicowania grafemów w odpowiednim czasie, z kojarzeniem ,, odkodowanych'' znaków z posiadanym już doświadczeniem oraz- z oceną czytanych treści, w kontekście własnego przeży-
wania świata.
Dlatego też, z pojęciem pisania, wiąże się nierozerwalnie pojęcie czytania, czyli budowania dźwiękowej formy słowa, na podstawie jego obrazu graficznego.
Aby dziecko mogło pisać, musi uprzednio poznać znaki języka pisanego – litery. Najogólniej rzecz
ujmując, zdolność pisania polega na transponowaniu fonemów na grafemy oraz słów mówionych na słowa pisane; jest to swoiste ,, manipulowanie'' rzeczywistością, przejawiające się w konstruowaniu jej symboli (drukowanych lub pisanych), poniekąd stanowiących efekt
aktualizowania znaczeń, wbudowanych w doświadczenie jednostki oraz wynik powstawania nowych treści znanych już słów poprzez modyfikację pojęć już posiadanych.
Uczenie się pisania to w istocie uczenie się nowego języka, opanowanie mowy pisanej,
ów skomplikowany proces, angażujący wielorako różnorodne czynności wychowanka: sensoryczne (wzrokowe, słuchowe, kinestetyczne), poznawcze (pojęciowe, spostrzeżeniowe, itp.), lecz przede wszystkim, złożone czynności umysłowe.
Przygotowanie ucznia do czytania i pisania, a głównie nauczanie i doskonalenie obu tych sprawności, będzie zawsze obejmować trzy sfery: sferę procesów psychomotorycznych
(sprawność analizatorów: wzrokowego, słuchowego, kinestetyczno- ruchowego, sprawność manualna), sferę procesów poznawczych (a w tym, głównie myślenie, dla którego materiałem jest zasób pojęciowy i słownikowy dziecka) a także płaszczyznę procesów motywacyjnych
(warunkujących nastawienie dziecka wobec konieczności opanowania zarówno pisania, jak i czytania – umiejętności, mobilizujących je do pokonywania trudności).
Warto zaznaczyć, iż zdolność pisania należy do funkcji ekspresyjnych (podobnie jak mowa, czytanie, praksja), traktujących ją na równi z procesami poznawczymi, przypisywanymi do sfery poznania.
W tradycyjnej psychologii, na podstawie funkcji ekspresyjnych wnioskuje się o aktywności umysłowej (przy czym, należą one również do kategorii funkcji językowych, jednakże niewątpliwie, stanowią one wynik końcowy aktywności wielu procesów poznawczych).
Podstawową zasadą kształcenia językowego jest nauczanie, skoncentrowane na uczniu i jego potrzebach (learner-centred teaching).
Nie dziwi zatem fakt, iż wszystkie metody i techniki pracy, powinny być dostosowane do bieżącego etapu rozwoju poznawczego i emocjonalnego wychowanka. Nauka języka obcego nowożytnego w klasach I-III, według podstawy programowej, (Rozp. Ministra Edukacji Narodowej
z dnia 23 VIII 2007, Zał. nr 2) rozpoczyna się od stopniowego doskonalenia rozumienia ze słuchu
i reagowania na język gestem lub słowem. Następnie, wprowadzana jest sprawność mówienia
przez powtarzanie pojedynczych zdań i zwrotów. Elementy czytania, a później pisania inicjowane są na poziomie wyrazu i zdania.
Ważnym priorytetem szkoły jest rozpoznawanie stopnia zdolności, warunkującego opanowanie
przez uczniów podstawowych umiejętności: czytania, pisania i liczenia oraz ćwiczeń usprawniających.
Należy zaznaczyć, iż nauka pisania, obok nauki mówienia, należy do sprawności produktywnych
(w przeciwieństwie do zdolności receptywnych, do których należą czytanie i słuchanie), czyli
nastawionych na wytwarzanie ,, produktów'' pracy dziecka w postaci graficznej formy języka,
a w szczególności tworzenia struktur prezentowania twórczego i krytycznego myślenia.
Nauka pisania jest procesem długotrwałym i trudnym, wymagającym od nauczyciela rzetelnego
zaplanowania i konsekwencji w realizacji zadań oraz systematyczności.
Dlatego też, należy wdrażać uczniów w proces samodzielnego i świadomego przyswajania obcej pisowni. Zaiste, istnieje znacząca różnica pomiędzy tempem nabywania umiejętności w zakresie mówienia i rozumienia języka obcego a wykształceniem predyspozycji do czytania oraz pisania w tymże języku.
Ta ostatnia jest czynnością, którą dziecko opanowuje w sposób naturalny (jak np. mówienie), drogą swobodnego wdrażania nadrzędnej roli rozumienia ze słuchu i wykorzystywania trwałej korelacji, zachodzącej w polu oddziaływań: sprawności receptywne- sprawności produktywne.
Metaforyczne ,, przerzucanie mostu'' pomiędzy nauką mówienia a nauką pisania, nawet w języku ojczystym, sprawia często uczniom wiele różnorodnych trudności. Problemy, dotyczące stawiania
pierwszych kroków w krainie innej kultury, odmiennych zasad i stylu pisowni, są rezultatem
zaledwie rozwijania przez uczniów umiejętności motorycznych.
Za pośrednictwem wprowadzenia języka pisanego, dzieci mają okazję dostrzec dysproporcje,
zachodzące pomiędzy fonetyczną a graficzną formą języka.
Należy zatem szeroko doskonalić wachlarz zdolności poznawczych i motorycznych
w procesie nauczania wyżej wymienionej sprawności w języku obcym ( najdogodniej jest, czynić to w chwili, gdy uczniowie posiądą już umiejętność pisania na poziomie wyrazu).
Nauczyciel może wówczas, owocnie korzystać z różnorodnych wielozmysłowych ćwiczeń aktywizujących, rozwijających różnorodne style uczenia się oraz dających dzieciom rosnącą możliwość łagodnego przejścia od wychowania przedszkolnego do edukacji prowadzonej w systemie szkolnym.
Podsumowując, wykształcenie w uczniach zdolności pisania w języku obcym, stanowi kluczowe ogniwo w budowaniu uwarunkowań osobowościowych. W praktyce, oznacza to stworzenie
warunków do rozwoju całej gamy kompetencji ogólnych, czyli wiedzy odpowiednio skorelowanej
z rozszerzaniem umiejętności jej praktycznego zastosowania.
Jednakże, dzieci łatwo się zniechęcają, gdy stawianie pierwszych liter w języku obcym, daleko
odbiega od znormalizowanego wzoru. W związku z tym, ćwiczenia w pisaniu należy dobierać tak,
aby sprawiały wychowankom radość, aby były ciekawe, zachęcały ich do myślenia i ,, dawały''
pomysł na kreatywne rozwiązanie ,, zadanej'' na piśmie zagadki. Zadaniem nauczyciela jest
stworzenie atmosfery, sprzyjającej przyswajaniu przez uczniów spiralnego układu treści nauczania,
w świetle najnowszych, ogólnoeuropejskich tendencji metodycznych obecnej doby kształcenia wielokulturowego i wielojęzykowego.
Poniżej znajdują się przykładowe scenariusze lekcji języka angielskiego dla dzieci wieku
wczesnoszkolnego, kształtujące sprawność pisania.
Scenariusz 1.
Temat lekcji:
Words bank. Bank wyrazów.
Poziom: Beginners
Wiek: 7-10 lat
Czas trwania jednostki lekcyjnej: 45 min.
Cele: wprowadzenie nowego słownictwa, ,, przechowywanie'' poznanych słów, celem
każdorazowego odwoływania się do nich w sytuacji, kiedy należy napisać dany wyraz;
rozbudzanie świadomości językowej, dokonujące się poprzez rozpoznawanie znaczenia
wyrazów, na podstawie ich formy graficznej.
Środki dydaktyczne: plakaty, kartki, szpilki lub magnesy do przymocowania plakatów.
Przygotowanie materiałów: 1. Nauczyciel wykonuje plakaty, przedstawiające ,, banki wyrazów'',
odpowiednio- dla każdej litery angielskiego alfabetu, używając
znanych już dzieciom wyrazów. Następnie, przymocowuje
do każdego plakatu tzw. ,, kieszeń'', celem przechowywania w niej
poznawanego na zajęciach słownictwa, w taki sposób, aby wyrazy
były ,, dostępne'' dla uczniów podczas lekcji powtórzeniowych.
Owe ,, kieszenie'' mogą być wykonane z kartonu, kopert lub
z ozdobnych torebek, przeznaczonych na prezenty.
2. Nauczyciel przygotowuje kilka kartek z napisanymi na nich wyrazami oraz kilka ,, pustych'' kart.
Faza realizacji: 1. Nauczyciel pokazuje wychowankom wykonane plakaty.
2. Pokazuje dzieciom kartki z wyrazami i prosi ochotników, aby umieścili oni
je na właściwym plakacie.
3. Techniką ,, burzy mózgów'' uczniowie wymieniają inne wyrazy, które mogliby
umieścić na danym plakacie i wypisują je na kartkach.
4. Dzieci wykonują kartki w postaci piktogramów, czyli ilustrują treść znaczeniową wyrazów oraz, kolejno, umieszczają je na odpowiednim plakacie.
Warianty zajęć: Z uwagi na fakt, iż tematy leksykalne stanowią istotny komponent procesu
uczenia się języka, można wykonać ,, banki wyrazów'' dotyczące omawianych
zagadnień leksykalnych, np. fridge (food), wardrobe (clothes), box (toys).
Dzieci mogą również brać wyrazy z ,, alfabetycznych banków słów''
i przyczepiać je do plakatów, ilustrujących ,, bloki leksykalne.'' Swoistym punktem wyjścia mogą stać się także ,, pola leksykalne.''
Interesującym rozwiązaniem dydaktycznym jest wręczenie wychowankom
dużej ilości kartek z rozmaitymi wyrazami i przyporządkowanie ich do
właściwego ,, banku wyrazów.''
Krok 1: Podczas kolejnych lekcji, należy usunąć z ,, kieszeni'' karty z wyrazami i sprawdzić,
czy uczniowie potrafią przyczepić je z powrotem do ,, odpowiednich banków.''
Krok 2: Podczas poznawania słownictwa, należy usunąć z ,, kieszeni'' już istniejące,
umieszczając w nich nowe wyrazy.
Krok 3: Nauczyciel powinien powiedzieć uczniom, iż mogą, w razie potrzeby, ,, pożyczyć'' kartki
(np. aby sprawdzić pisownię danego wyrazu), lecz muszą później włożyć je
do właściwej kieszeni.
Uwagi: 1. Ze względu na fakt, iż uczniowie korzystają z zaprezentowanego w powyższy sposób
słownictwa (np. podczas ćwiczeń pisemnych), to właśnie nauczyciel powinien wykonać
kartki z ,, bankami wyrazów.'' Natomiast wychowankowie mogliby wykonywać
piktogramy i ilustrować nowe słowa.
2. Nie jest wskazane, aby ,, od razu'' przygotowywać wszystkie plakaty. Należy czynić
to stopniowo, podczas wprowadzania nowego słownictwa, stanowiącego, bądź co bądź,
,, kroplę'' w leksykalnym oceanie…
Scenariusz 2.
Temat lekcji:
I can see something. Widzę...
Poziom: Beginners
Wiek: powyżej 5 lat
Czas trwania jednostki lekcyjnej: 45 min.
Cele: uczniowie poznają, jak łączyć litery i brzmienie liter z wyrazami zaczynającymi się na tę
samą literę; rozwijanie zasobu słownictwa; rozbudzanie w dzieciach potrzeby poznawania
nowych wyrazów.
Środki dydaktyczne: fiszki alfabetyczne, przedmioty lub fiszki wyrazów, które uczniowie
będą powtarzać.
Przygotowanie: Nauczyciel sporządza listę słów, które zamierza powtórzyć z uczniami.
W dalszej kolejności, upewnia się on, czy w klasie znajduje się wystarczająca
liczba przedmiotów lub obrazków, ,, ilustrujących'' dane wyrazy.
Jeśli w pomieszczeniu nie ma odpowiedniej ilości rzeczy, dzieci mogą nazywać
je po angielsku. Można rozmieścić przedmioty i fiszki po klasie.
Faza realizacji: 1. Nauczyciel śpiewa piosenkę o alfabecie.
2. Następnie, nauczyciel informuje uczniów, iż będą bawić się po angielsku.
3. Nauczyciel mówi, np.: I can see something. It starts with ,, t '' but we say /t/.
Najpierw pokazuje dzieciom literę ,, t.''
4. Można naprowadzać dzieci, mówiąc, np.:… and it's blue, or… and it's got four legs.
5. Nauczyciel podczas zabawy zapisuje na tablicy ,, ujrzane'' przez dzieci
wyrazy.
Krok 1: 1. Na koniec gry, nauczyciel prosi dzieci, aby uważnie przyjrzały się każdemu wyrazowi.
2. Następnie, nauczyciel ściera z tablicy poszczególne litery w wyrazach; prosi uczniów, aby podeszli do tablicy i uzupełnili brakujące litery.
Krok 2: 1. Nauczyciel posługuje się metodą:,, Look, say, cover, write, check'' po to, aby
wychowankowie ,, uświadomili'' sobie pisownię danego wyrazu.
2. Dalej, nauczyciel ściera wyrazy z tablicy i mówi dzieciom, aby zamknęły książki.
3. Nauczyciel dzieli uczniów na grupy i mówi im, iż mają trzy minuty na zapisanie
jak największej ilości słów z przeprowadzonej wcześniej gry. Zwycięzcami zostają ci
uczniowie, którzy poprawnie przeczytają jak największą liczbę zapisanych w grupie
wyrazów.
Warianty lekcji: 1. Można pomóc dzieciom poprzez podanie ostatniego dźwięku przedmiotu
lub pierwszego dźwięku, np.: I can see something. It starts with /b/ and ends
with /k/ (book).
2.Nauczyciel może podać dzieciom tylko jeden dźwięk lub literę, np.: /t/ lub ,, t.''
Scenariusz 3.
Temat lekcji:
Look, say, cover, write, check. Popatrz, powiedz, zakryj, napisz, sprawdź.
Poziom: Beginners
Wiek: 6 lat i powyżej
Czas trwania jednostki lekcyjnej: 45 min.
Cele: rozwijanie świadomości językowej i pamięci wzrokowej uczniów.
Środki dydaktyczne: kartka do ,, zakrycia'' wyrazu na tablicy, magnesy.
Faza realizacji: 1. Nauczyciel zapisuje na tablicy wyraz.
2.Nauczyciel powiadamia dzieci, iż mają minutę na przyjrzenie się danemu
wyrazowi (dawanie uczniom limitu czasowego pozwala na zmianę wykonywa-
nego ćwiczenia w grę językową). Nauczyciel pomaga wychowankom, mówiąc im, aby najpierw skupiły się na znaczeniu treści znaczeniowej wyrazu, następnie na liczbie liter w wyrazie, potem na pierwszych i ostatnich literach
w danym wyrazie- ostatecznie na tym, czy wszystkie litery znajdują się w tym samym wersie oraz na tym, które litery mają ,, ogonek.''
3. Kiedy minie limit czasu, wówczas nauczyciel ,, zakrywa'' wyraz i prosi dzieci
o napisanie go w zeszytach ćwiczeń.
4. Następnie, nauczyciel ,, odsłania'' wyraz i uczniowie sprawdzają czy właściwie
zapisały go w swoich zeszytach ćwiczeń.
5. Jeżeli dzieci popełniły błędy, wówczas nauczyciel pomaga im ,, dostrzec'''
ewentualne miejsca popełnienia błędu.
6. Należy stosować wyżej wymienioną metodę podczas poznawania pisowni innych
wyrazów.
Krok 1: Należy zachęcać wychowanków, aby wykorzystywały ową metodę za każdym razem,
podczas nauki nowego słownictwa.
Bibliografia:
Kalat J. W., Biologiczne podstawy psychologii, 2006, Warszawa: PWN.
Lewicka M., Myślenie i rozumowanie. W: J. Strelau [red.], 2000. Psychologia. Podręcznik
akademicki. Tom II. Gdańsk: CWP.
Materska M., Tyszka T., [red.] Psychologia i poznanie, 1997, Warszawa: PWN.
Reilly J., Reilly V., Writing with children, 2009, Oxford: Oxford University Press.
Powrót | Do góry
, aby dodać komentarz.