Program powstał w wyniku potrzeby jaka zaistniała, gdy w klasie integracyjnej pojawiła się dziewczynka niesprawna intelektualnie w stopniu umiarkowanym. Napisanie programu bardzo ułatwiło mi codzienną pracę w klasie z dziećmi o bardzo zróżnicowanych dysfunkcjach.

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 10 Z ODZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI  W STARACHOWICACH

INDYWIDUALNY PROGRAM EDUKACYJNY

DLA UCZENNICY XXX  YYY

NA II ETAP EDUKACYJNY

2009/2010– 2012/2013

Indywidualny program edukacji jest dostosowany do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz predyspozycji ucznia. Ma on charakter edukacyjno– terapeutyczny i jest opracowany w oparciu o Podstawę programową kształcenia ogólnego dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych i gimnazjach.

I. INFORMACJE O UCZNIU

• Orzeczenie nr 11/222/10 o potrzebie kształcenia specjalnego wydane dn. 01.01. 2009r. przez Poradnię Psychologiczno -  Pedagogiczną w XYZ na czas okresu kształcenia w szkole podstawowej z uwagi na niepełnosprawność intelektualną umiarkowanego stopnia.
• Rozmowy z rodzicami prowadzone na bieżąco.
• Obserwacja dziecka w czasie jego pracy i zabawy.

II. CHARAKTERYSTYKA DZIECKA, GROMADZENIE INFORMACJI O NIM 

1. Metryczka ucznia

XXX  YYY, urodzona 10.10.10,

zamieszkała w ABC,

rodzice: A.B.C.l, adres jak wyżej.

2. Krótka charakterystyka zachowań (dominujące nastroje, ulubione formy aktywności, zachowania nietypowe):

XY to dziewczynka pogodna i miła, chętnie bierze udział w zajęciach szkolnych, mimo bardzo niskich możliwości intelektualnych. XY jest spokojna, ale z dużą dekoncentracją uwagi, bardzo łatwo rozprasza się pod wpływem bodźców zewnętrznych. W pracy jest dość podporządkowana poleceniom nauczyciela lecz z powodu zaburzeń w rozwoju społeczno- intelektualnym pochopna i niewytrwała. Pracuje szybko, ale niedokładnie i niestarannie. Wymaga ciągłej motywacji do podejmowania wysiłku i dokładnego doprowadzania pracy do końca. W zajęciach dydaktycznych uczestniczy najczęściej biernie, ale czasami zdobywa się na odpowiedź przy klasie. Wypowiada się pojedynczymi wyrazami, czasami prostymi zdaniami. W kontaktach z rówieśnikami preferuje zabawy indywidualne lub w niewielkich grupkach. Uczennica jest przez grupę traktowana życzliwie lecz na innych zasadach niż pozostałe dzieci.

3. Opis grupy szkolnej do której uczeń należy

Klasa liczy 15 uczniów: 4 dziewczynki i 9 chłopców. Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi to czterech uczniów z zaburzeniami zachowania– w tym jeden objęty nauczaniem indywidualnym, chłopiec z niepełnosprawnością intelektualną lekkiego stopnia i XY z niepełnosprawnością umysłową w stopniu umiarkowanym. Pozostali uczniowie to dzieci o zróżnicowanym temperamencie, zainteresowaniach i motywacji do podejmowania zadań szkolnych.

4.  Formy pomocy specjalistycznej

• Zajęcia logopedyczne
• Choreoterapia
• Zajęcia rewalidacyjne

5. Zakres pomocy dla uczennicy ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

1. Uczennica realizuje indywidualny program edukacyjny.
2. Uczestniczy w indywidualnych zajęciach rewalidacyjnych (jedna godzina tygodniowo).
3. Należy stosować właściwy dobór metod do możliwości psychofizycznych dziewczynki.
4. Praca indywidualna nawiązująca tematycznie do zajęć klasy– w miarę możliwości uczennicy.
5. Wykonywanie niektórych zadań takich jak cała klasa, np.: zajęcia plastyczne, techniczne, ruchowe oraz z dostosowaniem wymagań– słuchanie i odpowiedzi na pytania.
6. Słuchanie opowiadań i odpowiedzi na proste pytania dotyczące treści opowiadania.
7. Uczennica wymaga ciągłego kierowania jej pracą i uwagą oraz potwierdzania prawidłowego wykonywania ćwiczeń.
8. Kilkakrotne wyjaśnianie poleceń i praktycznego pokazywania sposobu wykonania ćwiczenia.  

6. Tygodniowy rozkład zajęć uczennicy

• zajęcia edukacyjne z klasą– 24 godziny tygodniowo
• indywidualne zajęcia rewalidacyjne– 1 godzina tygodniowo
• zajęcia logopedyczne– 1 godzina tygodniowo
• choreoterapia– 1 godzina tygodniowo
• religia– 2 godziny tygodniowo

7. Ocenianie osiągnięć uczennicy

Zakres nabytych wiadomości i nabytych umiejętności formułowany będzie w następujący sposób :

Ocenianie bieżące :

1. Słowna pochwała ;

2. Umowny system znaków ;

3. Okresowa ocena opisowa zajęć edukacyjnych i zachowania ( listopad, styczeń, kwiecień i czerwiec ).

Ocenianie semestralne :

1. Ocena opisowa zajęć edukacyjnych;

2. Ocena opisowa zachowania.

Ocenianie końcoworoczne :

1. Roczna ocena klasyfikacyjna zajęć edukacyjnych;

2. Roczna ocena klasyfikacyjna zachowania.

III. CELE

1. Cel główny:

Celem edukacji uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym jest rozwijanie autonomii ucznia niepełnosprawnego, wdrażanie go do funkcjonowania społecznego, rozumienia   i uznawania norm społecznych, a szczególności wyposażenie go– stosownie do jego możliwości– w takie umiejętności i wiadomości, które pozwolą mu na postrzeganie siebie jako niezależnej osoby.

2.  Cele szczegółowe:

Wyposażenie wychowanka w takie umiejętności i nawyki, aby :

• mógł porozumiewać się z otoczeniem werbalnie i pozawerbalnie ;
• zdobył maksymalną niezależność życiową w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych;
• był zaradny w życiu codziennym, adekwatnie do własnego poziomu sprawności i i umiejętności oraz miał poczucie decydowania o sobie;
• mógł uczestniczyć w różnych formach  życia społecznego na równi z innymi członkami danej zbiorowości, znając i przestrzegając ogólnie przyjętych norm współżycia, zachowując prawo do swojej inności.

Ustalenie najistotniejszych dla danego dziecka celów, aby się mogło w ogóle uczyć  (jeżeli ma fobię szkolną, to zasadniczym elementem programu będzie obniżenie poziomu lęku i konieczne działania podjęte w tym zakresie, np. u dzieci z autyzmem– budowanie tożsamości, itp.).

Indywidualny program nauczania ma na celu :

• korygowanie i usprawnianie zaburzonych funkcji ;
• rozwijanie zdolności poznawczych potrzebnych do należytej orientacji w otoczeniu (myślenia, uwagi, spostrzeżeń, itp. ) ;
• rozwijanie umiejętności samoobsługi;
• zdobywanie umiejętności pisania, czytania, na miarę możliwości dziecka ;
• kształtowanie wrażliwości na piękno przyrody, dzieł literackich, plastycznych i   muzycznych;
• kształtowanie nawyku dbania o zdrowie, higienę i sprawność fizyczną.

 „Nauka czytania, pisania, liczenia nie jest najważniejszym zadaniem dla ucznia upośledzonego w stopniu umiarkowanym. Ćwiczenie tych umiejętności, nie zawsze możliwych do opanowania i późniejszego wykorzystania, nie może przesłonić głównego zadania pedagogiki specjalnej, jakim jest przygotowanie uczniów do samodzielnego, na miarę ich możliwości, funkcjonowania społecznego.”[1]

IV. TREŚCI NAUCZANIA

V. PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

1. Metody

METODA OŚRODKÓW PRACY     

Jest jedną z metod nauczania całościowego. Podstawą opracowania tej metody była metoda ośrodków pracy zainteresowań, opracowana przez Owidiusza Decrdy`ego. Analiza założeń metody ośrodków zainteresowań pozwala na stwierdzenie, że jest to oryginalny system dydaktyczno– wychowawczy, który odznacza się wieloma swoistymi cechami. Ideą tego systemu było przygotowanie dzieci do życia przez życie.

Metoda ta na grunt polski została przeniesiona przez Marię Grzegorzewską– twórczynię polskiej pedagogiki specjalnej pod nazwą metoda ośrodków pracy. Osią planu metody ośrodków pracy są prawa  przyczynowo– logiczne świata zewnętrznego. Tłem zasadniczym tej metody jest praca. W procesie działania dziecka rodzą się i rozwijają jego zainteresowania i wzmaga aktywność.

Metoda ta poprzez całościowe nauczanie pozwala łączyć działania dydaktyczne i rewalidacyjne. Metoda ta przyczynia się do wyrobienia aktywnej postawy uczniów, zmusza do poszukiwań własnych rozwiązań, zmusza uczniów do zdobywania wiedzy własnym wysiłkiem, wdraża do samodzielnego myślenia, organizowania własnej pracy, wykorzystania wiedzy w praktyce. Poprzez ścisły związek z życiem metoda ta stopniowo wprowadza dziecko w poznanie świata i włącza w nurt zmieniającej się rzeczywistości.

Metoda ta uczy widzenia, obserwowania, badania, myślenia, rozumowania zjawisk przyrody  i zjawisk społecznych.

W metodzie ośrodków pracy opracowywane zagadnienia pozostają otwarte– co jakiś czas można do nich powrócić, wzbogacić je, sprawdzić.

METODA DOBREGO STARTU

W czasie i wojny światowej we Francji poszukiwano sposobów pomocnych w usprawnianiu psychoruchowego funkcjonowania wojennych inwalidów. Thea Bagnet, zawodowo zajmująca się wychowaniem fizycznym, stworzyła system ćwiczeń mających na celu rehabilitację rekonwalescentów i nazwała go metodą Bon Depart (dobry odjazd, start).Pracując nad tą metodą, ulepszając ją we współpracy ze specjalistami różnych gałęzi medycyny dostosowała ją do pracy z dziećmi. Zaczęto stosować tę metodę w pracy z dziećmi mającymi trudności w czytaniu, pisaniu oraz z dziećmi mającymi zaburzenia emocjonalne. Polskiej adaptacji tej metody dokonała prof. M.Bogdanowicz, która swą wersję nazwała metodą dobrego startu opracowując nowe zestawy wzorów graficznych, dopasowując do nich polskie piosenki oraz ćwiczenia. W licznych publikacjach zapoznawała zainteresowanych z tą metodą, starając się ją upowszechnić. Metoda ta znalazła zastosowanie w rewalidacji lekko upośledzonych umysłowo. Polisensoryczny sposób prowadzenia ćwiczeń w metodzie dobrego startu obowiązuje również w szkole specjalnej.

Metoda dobrego startu nastawiona jest na rozwijania funkcji percepcyjno– motorycznych, na usprawnianie czynności poszczególnych analizatorów uczestniczących w procesie czytania i pisania, ćwiczy koordynację wzrokowo– słuchowo– ruchową. Z uwagi na powyższe walory może być stosowana w pracy z dziećmi mającymi trudności w opanowaniu technik szkolnych. W metodzie tej wyodrębnia się trzy podstawowe rodzaje ćwiczeń :

— ćwiczenia ruchowe

— ćwiczenia ruchowo– słuchowe

— ćwiczenia ruchowo– słuchowo– wzrokowe

Wyżej wymienione ćwiczenia następują po sobie doprowadzając do wytworzenia koordynacji funkcji percepcyjno– motorycznych. Podstawą, bazą metody jest piosenka i znak graficzny, którego umiejętność otworzenia przez dziecko w rytm śpiewanej piosenki jest efektem ćwiczeń prowadzonych podczas lekcji.

METODA CZYTANIA GLOBALNEGO WEDŁUG J.DOMANA

Metoda polega na wielokrotnie powtarzanym, krótkotrwałym pokazywaniu dziecku zestawów plansz ze słowami, wyrażeniami lub zdaniami oraz specjalnie przygotowanych książeczek. Daje ona szansę dzieciom, które mają trudności z łączeniem liter  w słowa.  Przydatna jest również w odniesieniu do dzieci, u których spodziewamy się, że takie trudności mogą wystąpić (dzieci z objawami uszkodzenia O.U.N, upośledzenia w rozwoju intelektualnym, dzieci z zespołem Downa). Metoda nadaje się do nauki dzieci bardzo nadpobudliwych psychoruchowo (krótkie, minutowe ekspozycje, wykorzystujące naturalną potrzebę poznania), niewspółpracujących bez kontaktu, pozbawionych tendencji do naśladowania, np. autystycznych, niemówiących, z wieloma równoczesnymi zaburzeniami sprawności. Przy dzieciach z wadami sprzężonymi sposób postępowania należy dostosować do ich potrzeb. Duża ilość powtórzeń pozwala dziecku utrwalić poznane słowa. Zapobiega też powstawaniu kłopotów z pisownią ortograficzną. Metoda ta jest doskonałym ćwiczeniem pamięci i percepcji wzrokowej. Wykorzystuje się ją do nauki czytania i poznawania otoczenia dla dzieci od wieku przedszkolnego (można ją wprowadzić wcześniej niż uczenie liter i ich składania w sylaby). Nauka przebiega w uporządkowanej, określonej zasadami formie.

METODA PAULA E. DENNISONA KINEZJOLOGIA EDUKACYJNA

Metoda ta uczy  w teorii i praktyce wykorzystania naturalnego ruchu fizycznego, niezbędnego do organizowania pracy mózgu i ciała w celu samostrukturalizującego uczenia się (doświadczenia) i twórczej samorealizacji jednostki.

Naturalny rozwój fizyczny jest podstawą samodoskonalenia się nawyków widzenia, słuchania, organizowania wewnętrznych czynności psychicznych, konstruktu uzdolnień, umiejętności, spontaniczności działań i działań twórczych. Natura obdarzyła człowieka nieograniczonymi możliwościami rozwoju intelektualnymi i fizycznego. Ruch fizyczny i rozwój intelektu szczególnie ściśle związane są ze sobą w dzieciństwie. Rozwój dziecka więc, powinien kroczyć naturalną drogą, w oparciu o naturalne mechanizmy integracji myśli i ruchu.

2. Formy pracy z uczennicą :

• indywidualizowanie i dostosowywanie wymagań do możliwości dziewczynki,
• praca indywidualna,
• włączanie do pracy z grupą.

3. Środki dydaktyczne: podręczniki, plansze z różnymi ilustracjami, plastikowe figury geometryczne, książeczki tematyczne, zestaw„Od obrazka do słowa”, szablony, koraliki do nawlekania, układanki, puzzle, mozaiki, loteryjki, tangramy, książki z konturami do kolorowania, gry typu lotto– obrazki pospolitych znanych dziecku przedmiotów, gry planszowe, kostki do gry, zestaw do baniek mydlanych, piłeczki ping-pongowe, piramidki liczbowe.

VI. OCENIANIE OSIĄGNIĘĆ UCZENNICY

Uczniowie z upośledzeniem umiarkowanym i znacznym nie podlegają ocenianiu za pomocą obowiązującej skali ocen, gdyż nie można jednoznacznie określić zakresu antycypowanych osiągnięć ani ich odgórnie zaprogramować. Każdy uczeń ma własne tempo   i rytm rozwoju, swoiste uzdolnienia i ograniczenia. Zakres opanowanych wiadomości i nabytych umiejętności formułowany będzie w następujący sposób : 

1) ocenianie bieżące :

• słowna pochwała
• umowny system znaków
• ocena zajęć edukacyjnych (dwa razy w semestrze)
• ocena zachowania (dwa razy w semestrze)

2) ocenianie semestralne :

• ocena opisowa zajęć edukacyjnych
• ocena opisowa zachowania

3) ocenianie końcoworoczne :

• roczna ocena klasyfikacyjna zajęć edukacyjnych
• roczna ocena klasyfikacyjna zachowania

VII. EWALUACJA PROGRAMU 

1.Arkusz osiągnięć edukacyjnych ucznia

2.Wnioski i propozycje zmian w działaniach na następny rok lub do dalszej pracy.

VIII. PODPIS OSOBY ODPOWIEDZIALNEJ ZA POWSTANIE PROGRAMU, AKCEPTACJA CZŁONKÓW ZEPOŁU TERAPEUTYCZNEGO

Program  opracowała  ________________________________

Podpisy członków Zespołu Terapeutycznego :

IX. ZATWIERDZENIE PROGRAMU PRZEZ DYREKTORA SZKOŁY

______________________________________________________________

________________

Podpis Dyrektora

X. ZGODA RODZICÓW NA REALIZACJĘ INDYWIDUALNEGO PROGRAMU EDUKACYJNEGO

Zapoznałem/-am się z treścią programu edukacyjnego opracowanego dla mojego dziecka Sylwii Jasztal  na drugi etap edukacyjny  i akceptuję jego realizację.

_________________

data

_________________

podpis

XI. LITERATURA

• Barbara Kosmowska — „Dzisiaj się bawimy. Rewalidacja indywidualna prowadzona metodą dobrego startu”, WSiP, Warszawa 1999r.
• „Ćwiczenia w czytaniu i pisaniu. Poradnik metodyczny do terapii dzieci dyslektycznych”, red. Janina Mickiewicz, Toruń 1995,
• „Zindywidualizowana ocena i terapia dzieci autystycznych i z zaburzeniami w rozwoju. Ćwiczenia edukacyjne dla dzieci autystycznych”, t.III, M.Lansing, E.Schopler, L.Waters, SPOA, Gdańsk,
• Marta Bogdanowicz,„Przygotowanie do nauki pisania. Ćwiczenia grafomotoryczne według Hany Tymichowej, Wydawnictwo Harmonia,
• Magdalena Kolasińska,„Układamy tangramy”, Wydawnictwo Harmonia,
• Ewa Małgorzata Skorek, Rysowane wierszyki, Oficyna Wydawnicza„Impuls”, Kraków 2008
• Ewa Małgorzata Skorek, Terapia pedagogiczna, t.II, Zagadnienia praktyczne i propozycje zajęć, Oficyna Wydawnicza„Impuls”, Kraków 2007,
• Elżbieta Chmielewska, Zabawy logopedyczne i nie tylko. Poradnik dla nauczycieli i rodziców, poradnik i zeszyty ćwiczeń, MAC Edukacja S.A., Kielce 1995
• Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla uczniów  upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych i gimnazjach

[1] Lidia Klaro-Celej, Lidia Mossakowska–„Komentarz do programu wychowania i nauczania dzieci i młodzieży upośledzonych w stopniu umiarkowanym i znacznym”, Warszawa 1999, WSiP

Opracowała: Monika Raczyńska