W edukacji wczesnoszkolnej treści przyrodnicze odgrywają ogromną rolę ze względu na naturalną ciekawość i zainteresowanie dziecka otaczającym go światem i przyrodą. Realizacja treści przyrodniczych zależy od pomysłowości i inwencji nauczyciela. Pomocne i niezbędne są wycieczki, obserwacje i eksperymenty.

Scenariusz zajęć zintegrowanych w kl. III.

Blok tematyczny: Systemy, relacje, zależności.

Temat dnia: Równowaga w przyrodzie.

Temat zajęć:Zależności w przyrodzie.

Cele ogólne:

• Poznawanie zależności przyrodniczych.
• Wdrażanie do korzystania z informacji.
• Rozwiązywanie problemów matematycznych.
• Budzenie wrażliwości na piękno przyrody.
• Wdrażanie do integracji w grupie.

Cele szczegółowe:

Uczeń umie:

• dostrzega zależności w przyrodzie i pokarmowe;
• porównuje liczby wielocyfrowe;
• korzystać z różnych źródeł informacji;
• podaje przykłady przymiotnika;
• zgodnie współdziała w grupie;

Metody:

• praca z  tekstem,
• wypowiedzi uczniów,
• elementy metody problemowej,
• zabawa dydaktyczna i ruchowa, pantomima.

Formy pracy:

• zbiorowa, indywidualna jednolita i zróżnicowana
• grupowa jednolita i zróżnicowana.

Środki dydakt..: prezentacja multimedialna„W świecie zwierząt”, płyta CD z piosenką„Zaprzyjaźnij się z przyrodą”, Podręcznik Przygoda z klasą. Środowisko s.36 — 38, karty zadań dla grup, rysunki-układanka zależności pokarmowe, karty pracy- III poziomy, rysunki zwierząt do pracy w grupach, atlasy zwierząt.

1.                         Powitanie i zapowiedź tematu:

• Zaśpiewanie zwrotki i ref. piosenki;„Zaprzyjaźnij się z przyrodą”.

„Świat zwariował bez wątpienia moi drodzy,

nie ma czasu na spotkanie w lesie z wiosną.

Z komputerem co od lat już rządzi nami,

trudno wygrać jest zwierzętom, kwiatom, sosnom.

Ref.:           Zaprzyjaźnij się z przyrodą,

z jeżem, żabą, lasem, wodą.

Klucz żurawi śledź w zachwycie

 i szczeżui poznaj życie.

Ze świstakiem świśnij w górach,

daj pod wodę z kaczką nura,

wróblom ziarna sypnij co dzień,

żyj z naturą w wiecznej zgodzie.”

• Ułożenie hasła – porządkowanie liczb wielocyfrowych rosnąco- odczytanie hasła-

RÓW     -    NO-     WA -      GA       W       PRZY-        RO-             DZIE.

• Wyjaśnienie znaczenia słowa„równowaga” — ład, porządek, zgoda, spokój,  harmonia.

2. Prezentacja multimedialna — W świecie zwierząt.

Rozpoznawanie na podstawie opisu  lub zagadki — konfrontacja z obrazami. Rozmowa przy ilustracjach na temat zwyczajów zwierząt.

Np. Gnieździ się w norach, gdzie gromadzi dużo pokarmu. chomik

Przebywa w wydrążonych korytarzach, żywi się pędrakami chrząszczy. kret

Jest obłym zwierzątkiem, o wydłużonym ciele, łatwo przesuwającym się w ziemi. dżdżownica.

Oddycha skrzelami, jest potrzebny ludziom w Wigilię. karp

Zjada z pól pędraki, myszy, stonkę, podobny do wrony. gawron

Pożyteczny owad  w czarne kropeczki. biedronka

Długie uszy, świetny słuch

na wrogów nie czeka, kicając ucieka. zając

Słodki nektar zbiera, odwdzięcza się miodem. pszczoła

Owad w paski, szkodnik. stonka.     Itp. 

3. Podział uczniów na grupy-losowanie przynależności do grupy (kartki z nazwami zwierząt- grupy: Gr. I- ssaki,  II- ptaki, III- owady, IV-płazy i gady.

•  Przypomnienie wspólne z uczniami zasad pracy w grupach.

1. Pracuje każdy członek zespołu.
2. Grupa pracuje w ciszy, aby nie przeszkadzać innym.
3. Bierzemy pod uwagę zdanie wszystkich osób w zespole.

• Ustalenie sposobu nagradzania pracy grup.

(Za każde zadanie wykonane przez grupę– grupa może uzyskać 3 pkt.- na koniec zajęć 1 pkt. za dobrą i zgodną współpracę wszystkich osób w grupie.) Grupy otrzymują punkty w postaci np. kostek do gry, które nauczyciel wrzuca do kubeczka ze znakiem graficznym  lub numerem grupy.

• W każdym zadaniu grupowym nauczyciel określa czas wykonania zadania.

4. Grupy dobierają rysunki zwierząt i wklejają na planszy zgodnie z nazwą grupy. Wybór uzasadniają określając cechy danej grupy zwierząt.

• Np. ssaki– bóbr, delfin, żyrafa, wielbłąd                        

Ssaki- żyworodne, młode ssą mleko matki, ciało pokryte sierścią, stałocieplne, płuca

• Ptaki- perkoz, sęp, kaczka,

Ptaki– pióra, dziób, skrzydła, składają jaja, jajorodne, płuca i worki powietrzne,

• Owady- mrówka, pszczoła, mucha, motyl

Owady- skrzydła, pancerzyk, z jaj-larwy- przepoczwarzają się w owady, tchawki

• Płazy-  składają jaja w wodzie, oddychają całym ciałem i płucami  (żaby, traszki, salamandry)

gady- ciało pokryte łuskami, zmiennocieplne, jajorodne.: krokodyle, żółwie, jaszczurki i węże

5. Zapoznanie się uczniów z przykładami współpracy zwierząt i  wzajemnych zależności.

Polecenie dla wszystkich grup:

Każdy uczeń  indywidualnie czyta tekst z podręcznika. Grupa wspólnie ustala odpowiedzi, jeden uczeń zapisuje jak najpełniejsze odpowiedzi.

Gr.I. Tekst z podr.„Przygoda z klasą” Środowisko.s.36.

Pytania

Podaj 3 przykłady współpracy różnych zwierząt  ze sobą?

Opisz słowami najciekawszy według was przykład oparty na obustronnej korzyści.

Gr.II. Tekst z podr.„Przygoda z klasą” Środowisko.s.37

Pytania

Podaj 3 przykłady zwierząt żyjących w stadach.

Wyjaśnij korzyści życia w stadzie w oparciu o wybrany przykład.

Gr.III. Tekst z podr.„Przygoda z klasą” Środowisko.s.38

Pytania

O co mogą rywalizować ze sobą zwierzęta?

Na czym polega naturalna selekcja w przyrodzie? Podaj przykłady.

Gr. IV. Tekst z podr.„Przygoda z klasą” Środowisko.s.39

Pytania.

Które zwierzęta na sawannie żyją w zgodzie i dlaczego tak jest?

Które zwierzęta polują na inne, a które żywią się resztkami?

6. Zabawa ruchowa. Zabawa pantomimiczna. Obserwator zwierząt.

Dzieci naśladują wybrane zwierzęta związane z podanym środowiskiem np. las, pustynia, morze, łąka…

Jeden wybrany losowo uczeń jest obserwatorem i zapowiada np. dżungla. Dzieci naśladują wybrane zwierzęta ruchem. Obserwator uważnie się przygląda, po chwili mówi:„skała”, zwierzęta zatrzymują się w bezruchu. Obserwator wskazuje  i nazywa rozpoznane zwierzę, które automatycznie zostaje obserwatorem. Obserwator ma 3 próby rozpoznania, jeżeli nie odgadnie to 3 z kolei wskazana osoba zostaje obserwatorem. Zabawa się powtarza.

7. Zabawa dydaktyczna.

Uczniowie ustawieni w kole, nauczyciel podaje

nazwę zwierzęcia- uczeń  zdrobnienie: jeż- jeżyk, niedźwiedź- niedźwiadek

nazwę zwierzęcia- — uczeń przymiotniki określające: krokodyl: groźny, ogromny, zielony,

8. Dobieranie puzzli parami– praca indywidualna jednolita. Karty pracy.

Sposoby odżywiania się.- Zwierzę.

9. Praca w grupach– układanie łańcuchów pokarmowych.

Nauczyciel objaśnia:Organizmy żywe przystosowują się do warunków w jakich żyją. W danym środowisku może żyć wiele zwierząt powiązanych różnymi zależnościami, również pokarmowymi. Niektóre zwierzęta żywią się roślinami (roślinożerne), inne żywią się pokarmem roślinnym i  zwierzęcym, a niektóre zwierzęta są tylko mięsożerne.

Ze względu na to, czym zwierzęta się żywią– tworzą łańcuchy pokarmowe.

 Nauczyciel wyjaśnia na czym polega„ łańcuch pokarmowy„ w przyrodzie w oparciu o ilustracje zwierząt:

Przykład 

• mucha-  pająk– jaszczurka- jastrząb

Każdy uczeń w grupie otrzymuje ilustrację, grupa wspólnie ustala zależności pokarmowe.

Każda grupa prezentuje rozwiązanie i zawiesza na tablicy, objaśnia.

ŁAŃCUCHY POKARMOWE.

• ziemniak- stonka- kuropatwa- lis
• liść– ślimak– żaba– wydra
• róża– mszyca– biedronka – żaba
• jabłko– owocówka jabłkówka– sikorka- kuna leśna

Uczniowie obserwując prezentację rysunkową na tablicy uzupełniają notatkę zawierającą luki wyrazowe. Wklejenie notatki do zeszytu.

ŁAŃCUCHY POKARMOWE.

• ziemniak-……………- kuropatwa-………………….
• …………….– ślimak– żaba– wydra
• róża– mszyca- …………….–………………………
• …………….. — owocówka jabłkówka-   sikorka- kuna………….

10. Zadanie matematyczne.

Praca w grupach. Gr. rozwiązują zadanie

Na podwórku biegają pieski i chodzą kury. Razem jest 17 zwierzątek. Adam policzył, że mają one łącznie 42 nogi. Ile kur, a ile piesków jest na podwórku?

Należy wykonać rysunek pomocniczy.

Dane autora: Elżbieta Mamona

11. Owady pożyteczne i szkodniki roślin- praca zróżnicowana indywidualna.

I poziom- wykreślanka literowa, odczytanie  nazw szkodników roślin.

II poziom- rozpoznanie i zapisanie na podstawie rys. nazw owadów pożytecznych.

III poziom- odczytanie z sylab nazw ptaków, kolorowanie.

12. Podsumowanie zajęć.

Wyjaśnianie przez dzieci konieczności zachowania równowagi w przyrodzie.

Odpowiedzi uczniów na pytania:

• Jakie zwierzęta ludzie uznają za szkodniki?– Larwy motyli, mszyce, chrabąszcze, pędraki…
• Co stałoby się gdyby one wyginęły? -Ptaki i inne zwierzęta nie miałyby co jeść.
• Co stałoby się, gdyby  wyginęły ptaki, albo ich liczba drastycznie zmniejszyłaby się?

-Rozmnożyłyby się szkodniki roślin i drzew. Jaja ptaków są pokarmem niektórych ssaków.  — Gdyby było za dużo szkodników roślin, zwierzęta roślinożerne nie miałyby co jeść.

• Co stałoby się gdyby bardzo zmniejszyłaby się liczba owadów? -Kwiaty nie byłyby zapylone.
• Itp.

13. Podsumowanie pracy grup- nagrodzenie właściwie współpracującej grupy dodatkowym punktem,  podliczenie pkt. zdobytych przez grupy.

Nagrodzenie najlepszej drużyny brawami.

14. Ewaluacja pracy uczniów i pracy w grupach.

Wypełnienie karty ewaluacyjnej.