Dwie analizy przypadków dzieci w wieku przedszkolnym.
OPIS I ANALIZA PRZYPADKU EDUKACYJNEGO
Dziecko agresywne
Bydgoszcz 2009
IDENTYFIKACJA PROBLEMU
Oliwier jest chłopcem 5-letnim. Uczęszcza do grupy dzieci o tym samym przedziale grupowym. Od początku pobytu w przedszkolu /Od 3 roku życia/ cechowały go pewne powtarzające się zachowania:
- brak zainteresowania tym, co się dzieje w grupie
- brak chęci udziału w zajęciach dydaktycznych
- brak jakiejkolwiek aktywności podczas zabaw grupowych
- duża ruchliwość
- nieartykułowane krzyki
- rzucanie przedmiotami
- kopanie mebli podczas posiłków, uderzanie pięścią w stół
- brak jakichkolwiek granic
- żądanie zajmowania się tylko nim i chęć ciągłego skupiania na sobie uwagi dorosłych
- odrzucanie wszelkich propozycji nauczyciela
- bardzo częste ataki złości, agresja słowna i fizyczna wyładowywana na przedmiotach i dzieciach
- całkowity brak reakcji na polecenia i wezwania nauczyciela
Przypadek 4-letniego Oliviera został wnikliwie rozpatrzony na posiedzeniu Rady Pedagogicznej z udziałem przedszkolnego psychologa. Po wysłuchaniu analizy przypadku chłopca, opinii pani psycholog i dyrektorów przedszkola, podjęto decyzję o przeniesieniu Oliviera do innej grupy rówieśniczej w naszej placówce. Uznano, że właściwym rozwiązaniem problemu jest zmiana środowiska rówieśniczego chłopca oraz zobligowanie rodziców do systematycznej współpracy z przedszkolem i podjęcie terapii u przedszkolnego psychologa.
Od września 2008 r, rozpoczęłam pracę w grupie 5-latków, do której uczęszcza Oliwier. Zauważyłam, że negatywne zachowania chłopca nadal mają miejsce a zmiana grupy dała niewielkie efekty. Podczas zajęć ciągle kręcił się, zajmował sprawami niezwiązanymi z tematem. Nie umiał dostosować się do norm i zasad obowiązujących podczas swobodnych, jak i zorganizowanych zabaw, często kłócił się z rówieśnikami, używał wulgaryzmów, obrażał się na nauczycielkę podczas zwracania mu uwagi lub nie reagował na uwagi nauczyciela. Zwykle jego zabawy były chaotyczne, często zmieniane lub porzucane. Problemy z rówieśnikami próbował rozwiązywać używając w stosunku do nich siły fizycznej, decyzje podejmował impulsywnie nie przewidując konsekwencji swojego działania. Wszystkie czynności i powierzone mu zadania wykonywał szybko i niestarannie. Miał duży wpływ na rówieśników w grupie.
Problemem Oliwiera zajęłam się w trosce o jego wszechstronny rozwój i dalsze funkcjonowanie na terenie przedszkola. Niepokoił mnie wpływ jego zachowania na inne dzieci, a także zaburzona jakość zajęć dydaktyczno - wychowawczych. Dalsze nieodpowiednie zachowanie chłopca może spowodować sytuację, w której zagrożone zostanie bezpieczeństwo innych dzieci. Podjęłam się pracy z Oliwierem, aby odpowiednim podejściem i metodami wychowawczymi łagodzić jego nadmierną ruchliwość i nadwrażliwość emocjonalną. Opracowałam i wdrożyłam w grupie Oliwiera program terapeutyczny ,, Muzykoterapia w p-lu’’. Oliwier wraz z całą swoją grupą brał udział w często prowadzonych zajęciach terapeutycznych z ,,Muzykoterapii’’.
GENEZA I DYNAMIKA ZJAWISKA
Dziecko wychowuje się w rodzinie pełnej, w bardzo dobrych warunkach bytowych. Ma dwie starsze siostry. Młody ojciec, dużo młodszy od matki, traktuje dziecko jak kolegę, a nie syna. Podczas wywiadu z ojcem dowiedziano się, że Oliwier ogląda programy telewizyjne przeznaczone dla dorosłych (głównie filmy kryminalne, programy typu, „ Detektywi” czy „ W 11”. Towarzyszy rodzicom w ich życiu towarzyskim, a wulgaryzmy są codziennością w bliskiej i dalszej rodzinie dziecka. Ojciec jest nieświadomy, że utrwala w dziecku negatywne wzory zachowań. Matka nie wykazuje większego zainteresowania problemami syna. Oboje rodziców rzadko kontaktuje się z wychowawczynią, głównie na jej prośbę. Dziecko w mniejszym stopniu prezentowało zachowania agresywne niż w poprzednich latach. Nadal jednak kontakty chłopca z dziećmi w grupie często zaczynają się agresją z intencją zwrócenia na siebie uwagi osób dorosłych oraz podporządkowania sobie innych.
ZNACZENIE PROBLEMU
Na podstawie rozmów z psychologiem przedszkolnym, literatury i własnej obserwacji stwierdzam, że źródłem problemów Oliviera jest środowisko rodzinne. Brak właściwych metod wychowawczych, niewystarczająca współpraca rodziców z przedszkolem, wzmacnianie negatywnych zachowań dziecka powodują nasilenie problemu. To przecież rodzice spełniają najważniejszą rolę w kształtowaniu postaw dziecka. Jeśli nie są we właściwy sposób zaspokajane potrzeby miłości, czułości, przynależności, prowadzi to wyzwolenia u dziecka wielu rodzajów agresji.
Częstotliwość zachowań agresywnych i brak reakcji ze strony rodziców chłopca przyczyniły się do skarg ze strony rodziców pozostałych wychowanków.
PROGNOZA
Prognoza negatywna:
- brak zrozumienia i akceptacji ze strony środowiska (nauczycieli, rodziców, rówieśników), może spowodować nasilenie się agresji w stosunku do otoczenia
- nie odpowiednia organizacja zajęć nie pozwoli chłopcu osiągać i dostrzegać efektów wykonywanej pracy, doprowadzi do niskiej samooceny, braku wiary we własne siły, zaniku motywacji do nauki, narastania trudności
- częste głośne zwracanie uwagi na forum grupy utrwali negatywną o nim opinię, może prowadzić do rozwoju u niego osobowości aspołecznej charakteryzującej się kłopotami w przedszkolu / następnie w szkole/ spowodowanymi ciągłym łamaniem zasad
- brak konsekwencji w wymaganiu wykonania zadania utrwali w nim postawę unikającą,
Prognoza pozytywna:
- akceptacja środowiska spowoduje stopniowe przyswojenie i przestrzeganie przez Oliwiera norm i zasad pożądanych w przedszkolu i społeczeństwie, a w konsekwencji utrzymania prawidłowych relacji z rówieśnikami i dorosłymi
- wykonywanie krótkich zadań, z którymi sobie poradzi podniesie jego samoocenę, motywację do nauki, zachęci do podejmowania kolejnych zadań,
- stopniowanie trudności i wydłużanie czasu wykonania pracy wpłynie na rozwój koncentracji, uwagi, pamięci,
- częste nagradzanie, chwalenie, dostrzeganie wysiłków chłopca zmotywuje go do staranności i dalszego wysiłku,
Nie podjęcie działań zarówno w pracy bezpośrednio z chłopcem, jak i współpracy z rodzicami spowoduje, że antyspołeczne zachowania i agresja dziecka nasilą się. Utrwalą się złe wzory zachowań, a Oliwier będzie miał coraz większe problemy z przystosowaniem do funkcjonowania nie tylko w społeczności przedszkolnej, lecz również w przyszłości do funkcjonowania w społeczności szkolnej. To doprowadzić może do wyobcowania, osamotnienia i odrzucenia chłopca przez grupę rówieśniczą, a w konsekwencji do uczucia niechęci do przedszkola i kolegów, niskiej samooceny i narastających konfliktów.
Natomiast wdrożenie odpowiednich oddziaływań na dziecko, również na zajęciach muzykoterapii, na jego środowisko rodzinne i współpracę z psychologiem przedszkolnym można spodziewać się efektów pozytywnych, a mianowicie poprawić psychofizyczne kompetencje dziecka. Chłopiec nauczy się poprawnych kontaktów z otoczeniem i sposobów radzenia sobie z kłopotami. To doprowadzi do lepszego funkcjonowania w grupie rówieśniczej, zmiany nastawienia do innych dzieci. Chłopiec zacznie dostrzegać, że przemoc i agresja nie są sposobami na rozwiązywanie problemów.
PROPOZYCJE ROZWIĄZAŃ
Cele:
- Wdrażanie chłopca do poprawnych, pozbawionych agresji zachowań
- Stworzenie w grupie przyjaznej atmosfery, unikanie konfliktów
- Nabycie przez dziecko umiejętności opanowywania zniecierpliwienia i ruchliwości podczas zajęć i zabaw grupowych
- Rozwijanie koncentracji uwagi
- Przestrzeganie przez dziecko norm społecznych i umów obowiązujących w grupie przedszkolnej
- Zmobilizowanie rodziców do stałej współpracy z przedszkolem
Aby realizować powyższe cele postawiłam sobie następujące zadania:
Zadanie: Współpraca z rodzicami.
Sposoby realizacji:
- mobilizowanie rodziców do spotkań z wychowawcą
- indywidualne rozmowy, informowanie na bieżąco o zachowaniu dziecka
- ustalenie wspólnych metod postępowania z dzieckiem
- udział rodziców w zajęciach otwartych/w tym z muzykoterapii/, uroczystościach i spotkaniach grupowych
- zachęcenie rodziców do skorzystania z pomocy przedszkolnego psychologa
Zadanie: Współpraca z przedszkolnym psychologiem.
Sposoby realizacji:
- obserwacja dziecka przez specjalistę w ciągu całego dnia pobytu w przedszkolu
- zajęcia indywidualne z p. psycholog
Zadanie: Wprowadzenie programu terapeutycznego ,,Muzykoterapia w przedszkolu’’
Sposoby realizacji:
- gra na instrumentach perkusyjnych
- stymulacja ruchu muzyką
- przekazywanie zjawisk muzycznych za pośrednictwem rekwizytów
- zabawy z rekwizytami
- gra akompaniamentów naturalnych i perkusyjnych do muzyki instrumentalnej
- improwizacja rytmu
- ruch taneczny
- relaks
- ćwiczenia oddechowe i artykulacyjne
- mowa ekspresyjna z akompaniamentem naturalnym i perkusyjnym – ćw.logarytmiczne
- śpiew piosenek
- zabawy terapeutyczne i opracowania ruchowe piosenek
- ekspresja plastyczna
Zadanie: Organizowanie zabaw rozwijających koncentrację uwagi
Sposoby realizacji:
- zabawy konstrukcyjne
- proste układanki
- zabawy aktywizujące – rozwijające koncentrację uwagi, stopniowanie trudności wykonywanych zadań, dzielenie trudnego na mniejsze części,
- konsekwentne wymaganie wykonania podjętej pracy, wskazanie na widoczny efekt
Zadanie: Przestrzeganie norm społecznych i umów obowiązujących w grupie.
Sposoby realizacji:
- przypominanie o regułach obowiązujących w grupie-kontrakt grupowy
- w trudnych sytuacjach spokojne interweniowanie
- stosowanie wzmocnień pozytywnych, motywowanie do działań, przydzielanie ról do pełnienia w grupie i ponoszenie za nie odpowiedzialności, stosowanie zrozumiałego dla dziecka systemu nagród i kar,
- zabawy przeciw agresji
- formułowanie komunikatu „ Ja” w sytuacji konfliktowej
- spokojne wydawanie poleceń przez zwracanie się bezpośrednio do dziecka, powtarzanie prostych komunikatów
WDRAŻANIE ODDZIAŁYWAŃ
Podejmując próby właściwego kierowania aktywnością Oliwiera byłam szczególnie cierpliwa w toku postępowania wychowawczego. Do wykonywania zadań lub ćwiczeń w pisaniu sadzałam chłopca w miejscu gdzie docierało jak najmniej bodźców mogących go rozpraszać. Przypominałam o odpowiednim zachowaniu podczas zajęć, umówiłam się na odpowiednie znaki ręką oznaczające: "cisza, spokój" oraz emotinki- buzie uśmiechnięte i smutne. Zwracałam uwagę na to co w danej chwili jest najważniejsze. Stopniowo wydłużałam czas wykonywanych zadań i nasilałam stopień ich trudności, zawsze doceniałam efekty jego pracy.
Angażowałam go do dodatkowych czynności takich jak np. dyżury, pomoc podczas zajęć, zawieszanie gazetek tematycznych, prac dzieci. Zawsze...
, aby dodać komentarz.