Opis i analiza przypadku dotyczy dziecka o dużej nieśmiałości, wykazującego się wysokim poziomem lęku szkolnego, mającego trudności w wyrażaniu emocji i relacjach rówieśniczych.

1. Identyfikacja problemu.

Krzyś jest uczniem klasy piątej, uczącym się w małej wiejskiej szkole. Specyfiką pracy w takiej szkole jest miedzy innymi możliwość indywidualnego podejścia do dzieci, których jest po prostu mniej ale też spora łatwość w rozpoznawaniu sytuacji rodzinnej uczniów bo często uczeń jest kolejnym bratem czy kuzynem lub innym członkiem rodziny dobrze znanej szkole. Informacje na temat problemów dydaktycznych Krzysia uzyskałam już w momencie objęcia wychowawstwa od koleżanek uczących w klasach I-III, dostałam również do wglądu opinię Poradni Pedagogiczno – Psychologicznej o obniżeniu wymagań edukacyjnych ze wszystkich przedmiotów. Krzyś okazał się chłopcem nieśmiałym, zamkniętym i małomównym. Nie chciał uczestniczyć w życiu nowej dla niego klasy, nie chciał też zawierać nowych znajomości. Natomiast problemy dydaktyczne Krzysia były rozległe, a należały do nich:

• znacznie opóźniona sprawność czytania
• poziom graficzny pisma zaburzony
• zasób i głębokość opanowanej wiedzy z licznymi brakami

Rodzice nie wyrażali zgody na powtarzanie klasy w pierwszym etapie kształcenia. Dziecko miało problemy z umiejętnościami podstawowymi (czytanie, pisanie) oraz niedobory w opanowaniu wymaganej wiedzy. Kiedy zaczęłam go uczyć, nie mogłam znaleźć sposobu aby zaktywizować, ośmielić i pobudzić Krzysia. Początkowo nie udzielał żadnych odpowiedzi na pytania zadawane podczas lekcji, nie uczestniczył w pracy w grupie, z prac kontrolnych otrzymywał oceny niedostateczne, a ich poprawa kończyła się niepowodzeniem. Jedyną formą zajęć, która budziła żywe reakcje Krzysia były zajęcia plastyczne lub techniczne wymagające od dzieci sprawności manualnych. Jednak chłopiec stanowczo odmawiał udziału w konkursach plastycznych.

2. Geneza i dynamika zjawiska.

Po wnikliwej analizie przyczyn niedoborów w wiadomościach i umiejętnościach dziecka, przeprowadzonej wspólnie z nauczycielami oraz na podstawie opinii Poradni Pedagogiczno – Psychologicznej określiłam przyczyny niepowodzeń szkolnych Krzysia;

• duże trudności z ekspresją siebie za pomocą słów
• stopniowe narastanie zaległości w klasach I-III
• niechęć Krzysia do pracy w związku z zaległościami
• zamknięcie się w sobie, blokada psychiczna
• brak pomocy ze strony domu rodzinnego  
• chorobliwa nieśmiałość 
• wysoki poziom lęku szkolnego 

Nieśmiałość jest cechą dość powszechną w przypadku dzieci w wieku szkolnym, lecz u Krzysia  wydała się główną przyczyną niepowodzeń szkolnych. Dziecko nieśmiałe w obecności innych ludzi targane jest negatywnymi emocjami takimi jak wstyd czy lęk przed kompromitacją. To z kolei może prowadzić do obniżenia wiary w siebie i swoje możliwości - niskiej samooceny. Wywołuje więc niepowodzenia a to znowu prowadzi do zamykania się na świat i ludzi.  Spośród swojego rodzeństwa (dobrze mi znanych absolwentów naszej szkoły) był jedynym dzieckiem o tak ogromnych trudnościach z odnalezieniem się w rzeczywistości szkolnej.  Wykazywał się też zupełnie innym temperamentem. Uznałam więc, że środowisko domowe też nie jest dla chłopca „miejscem bezpiecznym”, w którym może wyrażać własne emocje. 

3. Znaczenie problemu.

Krzyś z czasem stał się chłopcem osamotnionym w klasie i szkole. Przerwy spędzał samotnie. Nie odzywał się do innych, nie bawił się z kolegami. Problem narastał. Dochodziły nowe umiejętności, z którymi dziecko absolutnie nie radziło sobie. Zdarzały się braki zadań domowych lub błędne ich wykonanie.
Widziałam, że chłopiec jest zagubiony i zrezygnowany. Podejmowałam próby uzyskania pomocy i dodatkowych informacji o Krzysiu od rodziców. Rodzice kwitowali mój niepokój stwierdzeniem „Krzychu taki jest, szkoły nie lubi, ale musi ją skończyć, przecież ma opinię z poradni” Krzyś prawie nie mówił. 

4. Prognoza.

Według mnie podstawowym problemem dziecka było zaniżone poczucie własnej wartości. Z obserwacji zachowań Krzysia, jego twórczych prac plastycznych i technicznych wynikało, że dziecko ma bogatą wyobraźnię, jest wrażliwe na piękno otaczającego świata,  ma bogatą osobowość, tylko „coś” nie pozwala mu na ekspresję emocji. Mimo nie kwestionowanych zdolności plastycznych nie chce w nie uwierzyć. Mimo to, że zgodnie z zaleceniami Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej obniżono mu...