Przedstawiamy program profilaktyczny, który może być realizowany w klasach I-III szkoły podstawowej, zarówno na lekcjach, jak i podczas zajęć w świetlicy.

1. Wstęp

Ponieważ każda szkoła zakłada wychowanie zdrowego, bezpiecznego i wolnego człowieka, istnieje potrzeba pogłębienia w procesie wychowawczym tematyki z zakresu profilaktyki zagrożeń oraz podejmowania działań na rzecz obrony godności i praw dziecka.

Program ten jest realizowany z powodzeniem w nauczaniu zintegrowanym, a od kilku lat sprawdza się podczas zajęć wychowawczych w świetlicy szkolnej.

Program powstał w efekcie obserwacji i analiz wielu wydarzeń z udziałem dzieci w młodszym wieku szkolnym, wskazujących na psychofizyczne predyspozycje dzieci w tym wieku do stania się ofiarami przestępstw.

Autorki mając na względzie ochronę interesów dzieci, wykorzystały tu również osobiste doświadczenia i materiały opracowane w trakcie uczestnictwa w szkoleniach tematycznych.

Proponowany program profilaktyczny to program, dzięki któremu uczniowie nabędą umiejętności potrzebne do bezpiecznego funkcjonowania w rzeczywistości szkolnej i pozaszkolnej, szczególnie w kontaktach z obcymi. Łączy on w sobie treści z różnych dziedzin edukacji zdrowotnej, społecznej, przyrodniczej.

2. Cele działań.

Prezentowany program profilaktyczny jest rozszerzeniem Podstawy Programowej Kształcenia Zintegrowanego w zakresie jednego z podstawowych celów edukacyjnych, jakim jest rozwijanie umiejętności działania w różnych sytuacjach szkolnych i pozaszkolnych.

Ma na celu zdobycie przez dzieci i ich rodziców umiejętności przejawiania prawidłowych zachowań w sytuacji zagrożenia w kontaktach osobami ze środowiska rodzinnego, grupy rówieśniczej oraz z osobami obcymi.

Zakłada realizację następujących celów szczegółowych dla ucznia:

• umie ocenić sytuację jako zagrażającą,

• zna elementarne zachowania w sytuacjach, które zagrażają życiu bądź zdrowiu (pierwsza pomoc, sposoby odmawiania, łamania tajemnic w sytuacjach zagrożenia),

• wie jak bezpiecznie zachowywać się w domu, zwłaszcza podczas nieobecności rodziców,

• komunikatywnie wyraża swoje potrzeby w zakresie rozwiązywania problemów osobistych, rodzinnych i szkolnych,

• wyraża postawę ograniczonego zaufania wobec obcych,

• umie określić cechy charakterystyczne i rysopisowi innych osób,

• zachowuje własną autonomię w przypadku nacisków zewnętrznych,

• zna zasady udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach,

• zna instytucje zajmujące się udzielaniem pierwszej pomocy dzieciom i dorosłym,

• wie jaki jest związek między żywieniem a zdrowiem.

Przed szkołą stawia się cele wynikające z powyższych:

• stwarzanie warunków do poznania elementarnych zachowań w sytuacjach, które zagrażają życiu bądź zdrowiu dziecka podczas zabawy, spędzania wolnego czasu w domu gdy jest samo, w drodze do szkoły, ze szkoły i w szkole,

• kształtowanie umiejętności oceny sytuacji jako zagrażającej,

• stwarzanie warunków do kształtowania postawy ograniczonego zaufania do obcych,

• pomaganie w wyrażaniu swoich potrzeb,

• wspomaganie w rozwijaniu umiejętności określania cech charakterystycznych i rysopisowych,

• wdrażanie do umiejętności proszenia o pomoc,

• rozwijanie umiejętności odmawiania i łamania tajemnic w sytuacjach zagrożenia,

• kształtowanie umiejętności zachowania własnej autonomii, przeciwstawiania się niepożądanym naciskom zewnętrznym,

• stwarzanie warunków do poznania elementarnych zasad pomocy przedlekarskiej.

Program profilaktyczny „Unikam zagrożeń” zakłada również współpracę z rodzicami, w celu wspomagania wychowania bezpiecznej osoby.

W tym zakresie program:

• wspomaga rodziców w przekazywaniu dziecku informacji na temat zagrożeń,

• doskonali w rodzicach umiejętności przewidywania zagrożeń i zapobiegania im,

• stwarza warunki do poznania odpowiednich materiałów dydaktycznych jakie powinni stosować w wychowaniu dziecka,

• zaznajamia rodziców z Konwencją Praw Dziecka.

3. Struktura treści nauczania

Ja i moja osoba

• Postrzeganie siebie.
• Moje ciało należy do mnie.
• Emocje: rozpoznawanie, nazywanie i sposób wyrażania, ekspresja emocji.
• To ważne wiedzieć co teraz czuję.
• Co sprawia mi przyjemność, a co przykrość w kontaktach z innymi.
• Sposoby nawiązywania i przerywania kontaktów
• Co to znaczy być bezpiecznym.
• Sposoby dbania o swoje zdrowie.

Moje ...