Przedstawiam propozycję sprawdzianu z biologii w liceum. Zadania podzielone są na dwa poziomy (podstawowy i ponadpodstawowy). Test uwzględnia różne typy zadań, z uwagi na przygotowywanie do egzaminu dojrzałości.

PP Zad. 1 (2 pkt.)

Jest jednym z największych narządów naszego ciała. Działa jak filtr, magazyn i pełni funkcję wydzielniczą.Podaj nazwę narządu opisanego powyżej oraz wyjaśnij, na czym polega jedna z jego, wymienionych w tekście, funkcji.

P Zad. 2 (2 pkt.)

Wewnętrzna powierzchnia jelita cienkiego jest kilkaset razy większa od jego powierzchni zewnętrznej, co stanowi przystosowanie do pełnionej funkcji. Podaj jedną cechę budowy jelita, dzięki której zwiększona jest jego powierzchnia wewnętrzna oraz funkcję jelita, którą ta cecha usprawnia.

PP Zad. 3 (2 pkt.)

Poniżej przedstawiono etapy trawienia białek w organizmie człowieka.

A  — pepsyna

B  — trypsyna, chymotrypsyna

C  — karboksypeptydazy, aminopeptydazy

Wpisz, w odpowiednie miejsca etapów A, B i C, nazwy odcinków przewodu pokarmowego, w których działają wymienione enzymy.

P Zad. 4 (2 pkt.)

Gruczoły żołądkowe wydzielają do światła żołądka m. in. pepsynogen, który przekształca się w pepsynę oraz śluz. Podaj role, jakie pełnią w żołądku pepsyna i śluz.

P Zad. 5 (2 pkt.)

Nieprawidłowe odżywianie się może sprzyjać powstawaniu różnych schorzeń. Poniżej literami oznaczono rodzaje schorzeń, a cyframi– niedobory określonych składników diety.

A– anemia (niedokrwistość)

B– krzywica u dzieci (odwapnienie kości)

C– zaburzenie widzenia (szczególnie o zmroku)

D– szkorbut (uszkodzenie dziąseł, wypadanie zębów) 

I– niedobór witaminy A

II – niedobór witaminy C

III– niedobór witaminy D

IV – niedobór jodu

V – niedobór żelaza

Każdemu z rodzajów schorzenia przyporządkuj składnik, którego niedobór może sprzyjać powstawaniu tego schorzenia.

PP Zad. 6 (2 pkt.)

Wyciąg z karty zdrowia pacjenta: Objawy, z którymi zgłosił się pacjent– suchość, rogowacenie i złuszczanie się naskórka. Dodatkowe informacje– pogarszający się wzrok, słabe widzenie, szczególnie o zmroku.

Wymień witaminę, której brakuje w organizmie pacjenta. Podaj przykład produktu żywnościowego, zawierającego na tyle  dużo tej witaminy, aby mógł być zalecony przez lekarza jako uzupełnienie diety.

PP Zad. 7 (2 pkt.) 

Wpływ wysiłku fizycznego na pracę układu oddechowego można zaobserwować podczas lekcji wychowania fizycznego,  kiedy uczniowie biegną na 60 m. Zaplanuj obserwację wpływu wysiłku fizycznego na układ oddechowy, podając parametr, który będzie obserwowany i sposób przeprowadzenia obserwacji.

P Zad. 8 (2 pkt.)

Polskie przepisy stanowią, że na każdym pudełku papierosów powinno znajdować się wyraźne ostrzeżenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej o szkodliwości palenia. Czy takie postępowanie jest zasadne? Podaj dwa argumenty, uzasadniające Twoje stanowisko w tej sprawie.

P Zad. 9 (2 pkt.)

Wśród naczyń krwionośnych wyróżnia się tętnice, żyły i naczynia włosowate. Wpisz do tabeli podane poniżej określenia (lub ich oznaczenia cyfrowe) tak, by poprawnie charakteryzowały tętnicę i żyłę. Tabelę przerysuj.

• 1– ma zastawki,
• 2– ma grubą warstwę mięśniową,
• 3– wytrzymuje wysokie ciśnienie,
• 4– doprowadza krew do serca,
• 5– odprowadza krew z serca,
• 6– zapobiega cofaniu się krwi

PP Zad. 10 (2 pkt.)

Krew człowieka składa się z osocza i elementów morfotycznych, które można podzielić na trzy podstawowe rodzaje.

a) Podaj nazwę rodzaju komórek krwi, do którego należą limfocyty.

b) Określ rolę limfocytów w organizmie człowieka.

PP Zad. 11 (1 pkt.)

Z drobnoustrojami chorobotwórczymi stykamy się nieustannie. W większości przypadków nie prowadzi to do choroby. Przedstaw po jednym przykładzie swoistej i nieswoistej reakcji obronnej organizmu na drobnoustroje chorobotwórcze.

P Zad. 12 (1 pkt.)

Przewróciłeś (- łaś) się na chodniku. Otwarta rana została zabrudzona ziemią. W gabinecie zabiegowym podano Ci surowicę przeciwtężcową. Wybierz rodzaj odporności, którą uzyskałeś (- łaś) dzięki podanej surowicy.

A. Odporność naturalna czynna.

B. Odporność naturalna bierna.

C. Odporność sztuczna bierna.

D. Odporność sztuczna czynna. 

PUNKTACJA:

• poziom podstawowy P: 11 pkt.
• poziom ponadpodstawowy PP: 11 pkt.

dop: 6 pkt.                                         

dst: 6 pkt.

dst: 8 pkt.

bdb: 8 pkt.

Opracowała: Barbara Pajer