Polubić matematykę
Data dodania: 2006-10-02 07:00:00

Analiza iopis przypadku dydaktyczno-wychowawczego

POLUBIĆMATEMATYKĘ

1. Identyfikacja problemu

     Od początku mojej pracyzawodowej zaobserwowałam ogólną niechęć uczniów do matematyki. Większośćuważała, że matematyka jest trudna, więc i tak się jej nie nauczą. W tym przekonaniu utwierdzali ich jeszcze starsikoledzy, a często nawet rodzice. Wielu uczniów miało poważne braki w opanowaniu materiału programowego z klas młodszych. Tylko nieliczni aktywnieuczestniczyli w lekcji i byli zainteresowani aktualnie realizowanym tematem.Byli to uczniowie najlepsi, osiągający dobre i bardzo dobre wyniki w nauce ze wszystkich przedmiotów nauczania.

2. Geneza i dynamikazjawiska

     Obserwowałam systematycznieuczniów na zajęciach lekcyjnych, często z nimi rozmawiałam na temat trudności w uczeniu się matematyki, przeprowadziłamszereg rozmów indywidualnych z rodzicami, wysłuchiwałam opinii innychnauczycieli, nawiązałam kontakt z nauczycielami matematyki z innych szkół.

     Analiza poczynionych przezemnie obserwacji oraz wniosków z przeprowadzonych rozmów pozwoliła mi określić następujące przyczyny zjawiska:

1. Trudnyi obszerny program nauczania matematyki w szkole podstawowej.
2. Brakczasu na wykonanie odpowiedniej ilości ćwiczeń utrwalających.
3. Słaboopanowana w klasach młodszych sprawność rachunkowa.
4. Trudnościw zrozumieniu przeczytanego tekstu.
5. Negatywnenastawienie do przedmiotu, często podtrzymywane jeszcze przez starszych kolegówi rodziców.
6. Brakwiary we własne możliwości.

3. Znaczenie problemu

     Doskonalerozumiałam, że brak opanowania przez uczniów podstawowych treści programowychnie tylko nie pozwoli im przyswoić sobie podstaw wiedzy matematycznej, alerównież utrudni zrozumienie i opanowanie materiału programowego z pozostałych przedmiotów matematyczno-przyrodniczych.Wielu problemów życia codziennego, wymagających znajomości podstaw matematykioraz umiejętności„matematyzowania” nie będą potrafili rozwiązać. Trudności wopanowaniu materiału mogą być przyczyną całkowitego zniechęcenia do szkoły, anawet wielu chorób.

4. Prognoza

Prognozanegatywna:

     Niepodjęcie żadnych działań spowoduje nasilenie się problemu. Uczniowie będą miećcoraz większe trudności w nauce. Zniechęcą się całkowicie do nauki, a co za tymidzie i do szkoły. Zaczną wagarować. Znacznie wzrośnie drugoroczność. Dużymproblemem stanie się wybór zawodu i dalszego kierunku kształcenia.

Prognoza pozytywna:

     Podjęcieoddziaływań spowoduje, że uczniowie uzupełnią braki w wiadomościach, zaczną aktywnie uczestniczyć w zajęciach, wzrośnie motywacjado nauki. Odzyskają lub zdobędą wiarę we własne siły i możliwości, nauczą sięprzezwyciężać trudności, polubią naukę i szkołę. Wzrośnie zainteresowanieuczniów matematyką. Będą chętnie uczestniczyć w konkursach i zawodachmatematycznych.

5. Propozycje rozwiązania

Rozumiejącpowagę sytuacji postanowiłam:

1. Wzbudzićzainteresowanie matematyką poprzezukazanie zastosowania jej do rozwiązywania najbliższych uczniom problemów życiacodziennego;
2. Wprocesie dydaktycznym w szerokim stopniu wykorzystywać gry, zabawy i zagadkimatematyczne;
3. Dostosowaćtempo pracy do indywidualnych możliwości uczniów;
4. Urozmaicaćlekcje różnorodnymi anegdotami związanymi z aktualnie omawianym zagadnieniem;
5. Częstostosować podział klasy na grupy, dbając jednocześnie o to, aby w każdej grupie znaleźli się uczniowie prezentujący różny poziom wiedzymatematycznej;
6. Dostrzegaći nagradzać nawet drobne sukcesy uczniów;
7. Zachęcićuczniów do wspólnego odrabiania prac domowych;
8. Organizowaćklasowe i ogólnoszkolne konkursy zadaniowe;
9. Prowadzićdodatkowe konsultacje dla uczniów mających trudności w nauce;
10. Zachęcić uczniów doudziału w konkursie matematycznym”Kangur” i organizować dla nich dodatkowe zajęcia;
11. Ściśle współpracować zwychowawcami klas;
12. Systematycznieinformować rodziców o postępach ich dzieci;
13. Zapraszać rodziców nalekcje otwarte.

6. Wdrażanie oddziaływań

      Od samegopoczątku starałam się uświadomić uczniom, że matematyka będzie im potrzebna nietylko do zrozumienia innych przedmiotów nauczania, ale przede wszystkim w życiucodziennym. Na lekcjach rozwiązywaliśmy szereg zadań praktycznych i podobnezadawałam do domu. W klasach młodszych wiele nowych zagadnień uczniowiepoznawali poprzez zabawę (np. w sklep, kasjera, ogrodnika, szefa kuchni). Zabawy te służyły równieżćwiczeniu i doskonaleniu nabytych umiejętności. W klasach starszych stosowałamw tym celu różne gry planszowe i karciane, a gdy szkoła została wyposażona wkomputery zaczęłam wykorzystywać również prezentacje multimedialne oraz gry iprogramy dydaktyczne. Lekcje starałam się urozmaicać różnymi anegdotami z życiawybitnych matematyków, zagadkami matematycznymi i logicznymi oraz krzyżówkami.Doskonałą pomocą w tym zakresie były dodatkowe zeszyty ćwiczeń dla ucznia,które pozwalały również na dostosowanie tempa pracy oraz stopnia trudności doindywidualnych możliwości uczniów. Wiele dodatkowych materiałów i pomocydydaktycznych przygotowywałam również samodzielnie. Często starałam sięstosować podział klasy na grupy. Początkowo były to grupy rozgrywająceokreśloną grę planszową lub karcianą. Dość szybko uczniowie nauczyli sięrównież rozwiązywać w grupach problemy matematyczne.

     Bardzo uważnie obserwowałamuczniów na lekcjach. Starałam się dostrzegać ich wysiłek i zaangażowanie,chwalić nie tylko za sukcesy, ale przede wszystkim za systematyczną pracę. Zachęcałam uczniów do wspólnejnauki, współpracując jednocześnie z wychowawcami klas w zakresie organizowaniai funkcjonowania pomocy koleżeńskiej. Utrzymywałam stały kontakt z rodzicami,informując na bieżąco o postępach ich dzieci w nauce oraz zapraszając naniektóre lekcje. Dla uczniów organizowałam dodatkowe konsultacje, na którychmogli uzyskać pomoc w opanowaniu trudniejszych treści programowych orazwskazówki do samodzielnej pracy. Z konsultacji tych mogli również korzystać rodzice.

     Stopniowo przyzwyczajałamuczniów do samodzielnego rozwiązywania dodatkowych zadań, zgodnie z zasadą„trening czyni mistrza”. Początkowo były to nieobowiązkowe zadania dla całejklasy, a potem klasowe i ogólnoszkolne konkursy zadaniowe.

     Aby zachęcić uczniów doudziału w konkursie matematycznym„Kangur” organizowałam dla nich dodatkowezajęcia a ponadto pozyskałam sponsora– Radę Rodziców, która już od kilkunastulat dokonuje zakupu długopisów dla uczestników konkursu oraz organizuje dla nichsłodki poczęstunek.

      Od roku szkolnego 1997/98dzień konkursu„Kangur” obchodzony jest w naszej szkole jako Szkolne Święto Matematyki. W dniu tym nie ma zajęćlekcyjnych. W czasie, gdy uczestnicy konkursu rozwiązują testy konkursowe,pozostali uczniowie uczestniczą w różnych grach i zabawach matematycznych.Uczniowie klas młodszych biorą udział w specjalnie na ten dzień przygotowanym„Małym Kangurku”. Po zakończeniu zmagań nad rozwiązaniem zadań„Kangura” i„Małego Kangurka” wszyscy gromadząsię w świetlicy szkolnej, gdzie odbywa się dalsza część matematycznego święta. Sąto różnego rodzaju konkursy i zawody matematyczne, turnieje o tytuł MistrzaMatematyki lub współzawodnictwo między reprezentantami poszczególnych klas.Wszystko urozmaicone występami artystycznymi (oczywiście o tematycematematycznej), odpowiednimi dekoracjami i prezentacjami prac uczniów orazkonkursami i zagadkami dla publiczności. Zwycięzcy otrzymują dyplomy oraznagrody ufundowane przez Radę Rodziców.

     Staram się, aby za każdymrazem szkolne Święto Matematyki przebiegało nieco odmiennie, zawsze jednak maono na celu:

1. Rozbudzaniezainteresowań matematycznych uczniów;
2. Rozwijanieumiejętności stosowania zdobytej wiedzy w praktyce;
3. Doskonalenieumiejętności koncentracji uwagi, logicznego myślenia, prezentowania swojejwiedzy publicznie oraz stosowania zasad zgodnej rywalizacji.

     Od roku szkolnego 2005/2006 wnaszej szkole działa koło matematyczne. Zajęcia prowadzę w dwóch grupach:zgodnie z przydziałem w gimnazjum oraz społecznie w klasach IV-VI szkołypodstawowej. Obie grupy realizują opracowany przeze mnie program autorski kołamatematycznego– grupa młodsza„Spotkania z matematyką” a gimnazjum„MłodziMatematycy”.
      W latach poprzednich również organizowałam dodatkowe spotkania z uczniamipoświęcone matematyce. Odbywały się one najczęściej w czasie ferii zimowych iczasami w soboty. Sporadyczność tych spotkań oraz duża i zróżnicowana wiekowogrupa osób w nich uczestniczących nie satysfakcjonowały w pełni ani mnie, aniuczniów. Dopiero uwzględnienie zajęć koła matematycznego w tygodniowym rozkładzie zajęć dydaktycznych pozwoliło na właściwą i zadowalającą obie strony organizację pracy.

     Staram się motywować uczniówdo uczestnictwa w różnych konkursach matematycznych ogólnopolskich imiędzynarodowych (Albus, Olimpus, Test Matematyka Plus). Zachęcam do udziału wtych konkursach nie tylko uczniów najlepszych, ale przede wszystkim tychprzeciętnych. Dodatkowa praca nad przygotowaniem się do udziału w konkursiejest dla tych uczniów doskonałą okazją do utrwalenia i poszerzenia swojejwiedzy matematycznej. Uczniom tym dostarczam testy z poprzednich edycjikonkursów oraz inne zadania zaczerpnięte z posiadanych przeze mnie różnychzbiorów zadań oraz Internetu. Uczniowie uczęszczający na zajęcia kołamatematycznego mają możliwość omówienia rozwiązań tych zadań na zajęciach.Pozostali mogą również w tych zajęciach uczestniczyć lub konsultować się zkolegami albo zwracać bezpośrednio do mnie. Dodatkowym czynnikiem mobilizującymjest dla uczniów możliwość porównania własnych osiągnięć z osiągnięciamiuczniów z innych szkół. Dobre wyniki w konkursie nagradzam również oceną celującą lubbardzo dobrą. Laureaci tych konkursów oraz uczniowie, którzy uzyskali bardzodobre i dobre wyniki otrzymują wręczane uroczyście na ogólnoszkolnym apeludyplomy i nagrody.

7. Efekty oddziaływań

     Wszystkie działania, którepodjęłam spowodowały inne spojrzenie uczniów i rodziców na matematykę.

Uczniowie:

1. Pozbylisię„matematycznego stresu”;
2. Chętniei coraz aktywniej zaczęli uczestniczyć w lekcjach;
3. Uwierzyliwe własne możliwości;
4. Zaczęliuzyskiwać coraz lepsze wyniki w nauce i to nie tylko z matematyki;
5. Zczęści matematyczno-przyrodniczej egzaminu gimnazjalnego uzyskują wynikiporównywalne ze średnią w naszym województwie, a czasami nawet wyższe;
6. Wzrosłozainteresowanie udziałem w klasowych i szkolnych konkursach i zawodach matematycznych;
7. Stopniowo,coraz większa liczba uczniów deklarowała chęć uczestnictwa w międzynarodowym konkursie matematycznym„Kangur”;
8. Przystąpilido udziału i od kilku lat systematycznie uczestniczą również w innych konkursach matematycznych (ogólnopolska olimpiada matematyczna„Olimpus”, ogólnopolski konkurs matematyczny„Albus”, międzynarodowy konkursmatematyczny„Test Matematyka Plus”);
9. SzkolneŚwięto Matematyki wpisało się już na stałe do kalendarza imprez i uroczystości w naszej szkole i wszyscy uczniowie chętnie w nim uczestniczą;
10. Gimnazjaliściz ogromnym zaangażowaniem pomagali mi zorganizować Gminne Święto Matematyki;
11. Wieluuczniów aktywnie uczestniczy w zajęciach koła matematycznego oraz w dodatkowychspotkaniach poświęconych grom i zabawom matematycznym organizowanym w czasieferii zimowych;
12. Większośćabsolwentów naszej szkoły nie ma w szkołach ponadgimnazjalnych problemów z matematyką,a niektórzy z nich wybierają nawet studia matematyczne, informatyczne lubpolitechniczne.

Rodzice:

1. Wkontaktach ze mną stali się bardziej otwarci;
2. Zrozumieli,że pomóc dziecku w nauce można nawet wtedy, gdy samemu niewiele się pamięta lubnie zna danego zagadnienia;
3. Uświadomilisobie, że znacznie ważniejsze od doraźnej pomocy jest zmotywowanie dziecka dowysiłku, zainteresowanie jego sukcesami i porażkami, stworzenie mu odpowiednich warunków i dopilnowanie, aby pracowałosystematycznie;
4. Doceniliznaczenie udziału uczniów w pozaszkolnych konkursach matematycznych i pokrywająkoszty uczestnictwa;
5. Corazbardziej interesują się tym, co dzieje się na zajęciach koła matematycznego iwspólnie z dziećmi rozwiązują zagadki i łamigłówki matematyczne.

     Aby lepiej zobrazować wzrost zainteresowania matematyką przedstawiam podsumowanieudziału uczniów w konkursach matematycznych w roku szkolnym 2004/2005:

26.11.2004– II edycja międzynarodowego konkursumatematycznego„Test Matematyka Plus”:

Liczbauczestników– 51

Wyniki:
1laureat I stopnia z wyróżnieniem
4laureatów II stopnia
2laureatów III stopnia
2laureatów IV stopnia
3laureatów V stopnia

10.01.2005– ogólnopolska olimpiada matematyczna„Olimpus”

Liczba uczestników– 48

Najlepszewyniki:

• wklasie IV– 35, 37 i 39 miejsce
• wklasie I gimnazjum– 21 i 39 miejsce
• wklasie II gimnazjum– 21 i 25 miejsce
• wklasie III gimnazjum– 25 i36 miejsce

17.03.2005– międzynarodowy konkurs matematyczny„Kangur 2005”

Liczba uczestników– 35

Najlepszewyniki:
klasaIII – 1 wyróżnienie i nagroda typu Cklasa
III gimnazjum– 2 wyróżnienia i nagrody typu C

29.04.2005– III edycja międzynarodowego konkursu matematycznego„Test Matematyka Plus”

Liczba uczestników– 57

Wyniki:
1laureat II stopnia
4laureatów III stopnia
2laureatów IV stopnia
3laureatów V stopnia

Ogółem w roku szkolnym2004/2005 w ogólnopolskich i międzynarodowych konkursach matematycznych uczestniczyło 190 uczniów. Zdobylioni łącznie 22 tytuły laureata, 3 wyróżnienia i 9 lokat w trzeciej i czwartej dziesiątce ogólnopolskiej olimpiady matematycznej„Olimpus”.

     Wmojej pracy nad zmianą postaw wobec matematyki szczególnie przydatne okazałysię następujące publikacje:

1. DavidLewis– Jak wychować zdolne dziecko, PZWL Warszawa 1988;
2. WalterWawrick Sawyer– Matematyka nauką przyjemną, Wiedza Powszechna Warszawa 1988;
3. WalterWawrick Sawyer– Myślenie obrazowe w matematyce elementarnej, Wiedza PowszechnaWarszawa 1988;
4. Publikacjenauczycieli zamieszczone na stronach internetowych portali edukacyjnych.

Małgorzata Galanciak
ZSO Stara Wojska
Powrót | Do góry