Do napisania mojej propozycji programu wychowawczego skłoniły mnie dwa względy. Po pierwsze myślę, że warto już od najwcześniejszych lat wpajać dzieciom ogólnoludzkie zasady postępowania, uczyć prawidłowo reagować na różne sytuacje. Wszak psychologia dowodzi, że małe dzieci są niezwykle chłonne wiedzy i doświadczeń. Wiele rzeczy, faktów i stanów przyjmują jako naturalne, a my (nauczyciele, rodzice) stanowimy w tym okresie ich życia niepodważalny autorytet.
Po drugie, sfera wychowawcza jest w szkołach traktowana nieco po„macoszemu” w porównaniu z tym, ile czasu i środków przeznacza się na to, aby uczniowie opanowali wiadomości i umiejętności z zakresu wychowania umysłowego. Dlatego w miarę możliwości, warto rozszerzać i pogłębiać treści związane z wychowaniem.
Przedstawiony poniżej program jest propozycją na to, aby uwrażliwić dzieci na innych ludzi, aby dostrzegały siebie i innych nie jako przedmioty lecz podmioty wzajemnych interakcji.
Program wychowawczy o charakterze profilaktycznym dotyczący kształtowania prawidłowych relacji międzyludzkich u dzieci sześcioletnich i w młodszym wieku szkolnymPo drugie, sfera wychowawcza jest w szkołach traktowana nieco po„macoszemu” w porównaniu z tym, ile czasu i środków przeznacza się na to, aby uczniowie opanowali wiadomości i umiejętności z zakresu wychowania umysłowego. Dlatego w miarę możliwości, warto rozszerzać i pogłębiać treści związane z wychowaniem.
Przedstawiony poniżej program jest propozycją na to, aby uwrażliwić dzieci na innych ludzi, aby dostrzegały siebie i innych nie jako przedmioty lecz podmioty wzajemnych interakcji.
We współczesnym świecie nasiliły się ze zdwojoną mocą problemy dotyczące wzajemnych relacji między ludźmi. Wszyscy odczuwamy nadmiar agresji, brak tolerancji, empatii wśród ludzi, czasem zwykły egoizm i brak życzliwości.
Nie ulega wątpliwości, że sprzyja temu sposób życia i warunki jakie dyktuje nam współczesny świat. Z jednej strony — "robienie kariery" czyli osiąganie wysokiego statusu materialnego i społecznego, a z drugiej–"imanie się" różnych zajęć i szukanie pracy by godnie przeżyć, sprawiło, że rodzice często nie mają czasu, aby nawet porozmawiać ze swoimi dziećmi.
Z kolei dzieci od najmłodszych lat czas mają wypełniony telewizją, która nierzadko zniekształca rzeczywisty obraz świata i ludzi, a także"bombarduje" agresją z filmów, niektórych programów i reklam.
Wielu zamiast kontaktów z rówieśnikami wybiera komputer. Niekontrolowane i długie"przesiadywanie w sieci" zwłaszcza najmłodszych, powoduje iż są oni często narażeni na odbieranie nieodpowiednich dla siebie treści, a poza tym zaczynają lepiej czuć się w świecie"nierzeczywistym" niż w"realu".
Rodzina, środki masowego przekazu czasem nawet bezwiednie nasilają w dzieciach i młodzieży przekonanie, że to: zewnętrzne piękno, pieniądz i siła rządzi światem i należy się temu zupełnie podporządkować. Wprawdzie całkowicie świata nie zmienimy, ale nie możemy pozostać obojętni i niewzruszeni na to, co dzieje się wokół i w jaki sposób wychowują się nasze dzieci.
Do napisania mojej propozycji programu wychowawczego skłoniły mnie jeszcze dwa względy. Po pierwsze myślę, że warto już od najwcześniejszych lat wpajać dzieciom ogólnoludzkie zasady postępowania, uczyć prawidłowo reagować na różne sytuacje. Wszak psychologia dowodzi, że małe dzieci są niezwykle chłonne wiedzy i doświadczeń. Wiele rzeczy, faktów i stanów przyjmują jako naturalne, a my (nauczyciele, rodzice) stanowimy w tym okresie ich życia niepodważalny autorytet.
Po drugie, sfera wychowawcza jest w szkołach traktowana nieco po"macoszemu" w porównaniu z tym, ile czasu i środków przeznacza się na to, aby uczniowie opanowali wiadomości i umiejętności z zakresu wychowania umysłowego. Dlatego w miarę możliwości, warto rozszerzać i pogłębiać treści związane z wychowaniem.
Przedstawiony poniżej program jest propozycją na to, aby uwrażliwić dzieci na innych ludzi, aby dostrzegały siebie i innych nie jako przedmioty lecz podmioty wzajemnych interakcji.
Podstawę prawną programu stanowi:
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 5 lutego 2004r w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego programów wychowania przedszkolnego, programów nauczania i podręczników oraz cofania dopuszczania. (Dz.U. z 2004r. Nr 25, poz.220)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół z późniejszymi zmianami. (Dz.U. z 2002r. Nr 51, poz. 458)
Wiodącym celem prezentowanego programu jest rozwijanie w dzieciach umiejętności postrzegania innych jako podmiotów wzajemnych interakcji, oraz eliminowanie wśród dzieci zachowań agresywnych.
Cele ogólne programu są następujące:
- rozwijanie empatii i postaw prospołecznych
- wdrażanie do zachowań społecznie akceptowanych
- rozwijanie umiejętności komunikacji interpersonalnej
- uświadomienie przyczyn oraz konsekwencji zachowań aspołecznych
- kształtowanie umiejętności budowania poczucia własnej wartości
- kształcenie umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach życiowych
W wyniku realizacji tych celów wspartych odpowiednimi oddziaływaniami wychowawczymi uczeń powinien:
- zauważać i akceptować podobieństwa i różnice między sobą i innymi dziećmi
- uświadomić sobie, że jest wyjątkowe i niepowtarzalne
- rozróżniać dobro i zło w sytuacjach codziennych oraz odpowiednio na nie reagować
- uświadamiać sobie i akceptować uczucia własne oraz innych osób
- mieć poczucie przynależności do grupy
- współtworzyć i respektować normy grupowe
- radzić sobie w sytuacjach trudnych oraz wiedzieć do kogo zwrócić się o pomoc
Rozdział ten zawiera uwagi o realizacji programu. Określa warunki, metody i formy pracy z dziećmi, których stosowanie powinno umożliwić osiągnięcie zamierzonych celów.
Założenia organizacyjne i wskazówki metodyczno– dydaktyczne:
- opracowany program przeznaczony jest dla dzieci sześcioletnich oraz dzieci klas pierwszych i drugich szkoły podstawowej
- proponowane zajęcia i zabawy mogą być wprowadzane w trakcie całego roku szkolnego lub przynajmniej jednego półrocza, z częstotliwością zależną od subiektywnego odczucia wychowawcy (np. raz w tygodniu)
- dla dzieci tworzących nową grupę np. sześciolatków objętych jednorocznym oddziaływaniem przedszkolnym lub dzieci klas pierwszych, program powinien być wprowadzany w momencie, gdy zniknie"blokada" między dziećmi lub dziećmi a nauczycielem. Owa"blokada" (niepewność, nieśmiałość, brak poczucia bezpieczeństwa) wynika z nowej sytuacji w jakiej znajduje się dziecko– nowi koledzy, wychowawca, nowy budynek szkolny. Dziecko musi najpierw oswoić się z nową sytuacją, aby mogło skierować swoją uwagę na inne sprawy.
- w trakcie przeprowadzania zajęć ważne jest stworzenie klimatu zaufania, nie należy też zmuszać nikogo do pełnego udziału– wystarczy, że będzie obserwatorem i słuchaczem.
- zajęcia prowadzi nauczyciel– wychowawca.
- realizacja zajęć powinna przebiegać wg. schematu– od poznania siebie do poznania innych, gdyż dziecko, które zna siebie, umie dostrzec i nazwać własne emocje– będzie lepiej odkrywało innych, dostrzegało ich emocje i uczucia.proponowane w programie zabawy można powtarzać w zależności od okoliczności oraz potrzeb dzieci.
- treści zawarte w programie nauczyciel może dodatkowo wzbogacać i rozszerzać odpowiednio dobranymi przez siebie środkami i pomocami dydaktycznymi np: wierszami, piosenkami, przedstawieniami teatralnymi itp.
- program przewiduje zarówno pracę z całą grupą, jak również w mniejszych zespołach; rzadziej– indywidualną.
- z metod dominować będą: zabawy twórcze i odtwórcze, dramy, opowiadania, rozmowy i pogadanki, działalność plastyczno– konstrukcyjna.
- realizując program należy pamiętać o współpracy z rodzicami i psychologiem. Rodziców należy zapoznać z programem i jego celami. Organizować zebrania oraz indywidualne spotkania, uświadamiać o istniejących problemach oraz wskazywać drogi ich rozwiązywania, udostępniać literaturę fachową. Dla rodziców należy założyć"skrzynkę korespondencji", która pozwalałaby im na składanie pytań, sugestii, uwag, spostrzeżeń i obserwacji.
Program oparty jest na pomysłach i zabawach zaproponowanych w książkach: H. Baum, M. Chomiczyńskiej– Miliszkiewicz, D. Niewoli, K.W. Vopel, R. Portmann (zamieszczonych w bibliografii programu), oraz zabawach i opowiadaniach napisanych przez autorkę programu.
Opowiadania i zabawy Opowiadania i zabawy sprzyjające rozwijaniu prawidłowych relacji międzyludzkich u dzieci
| Lp. | Główne zagadnienia | Cele ogólne | Sposób realizacji | Spodziewane efekty |
1. | Poznaję siebie. | · Kształtowanie umiejętności rozpoznawania i nazywania uczuć własnych. · Budowanie poczucia własnej wartości · Uświadomienie dzieciom konsekwencji własnych zachowań zarówno pozytywnych jak i negatywnych · Dowartościowanie dzieci o niskiej samoocenie · Kształtowanie umiejętności asertywnych | · Opowiadania: — "Jaki jestem" — "O chłopcu, który źle się zachowywał" · Zabawy: — "Moje dobre strony" — "Wyżej, więcej, dalej" — "Taki sam i inny" — "Dziecko w studni" — "Jestem dumny z tego, że..." — "Uliczka przyjaźni" — "Przecież to nie jest normalne" — "Posłuchaj kto tam puka" — "Lubię i nie lubię siebie" — "Lubię Cię, bo..." · Rozmowy i pogadanki: — dotyczące sytuacji przedstawionych w opowiadaniach lub dotyczące podobnych albo adekwatnych sytuacji z życia codziennego — o rzeczach, które dzieci nie umieją robić zbyt dobrze i tych, w których są mistrzami — o marzeniach i pragnieniach dzieci — o tym, czego się boją · Prace plastyczne: — "Oto ja"– rysowanie konturu własnej głowy oraz naklejanie w środku wszystkich rzeczy wyciętych z gazet, które do dziecka pasują lub się podobają — rysowanie autoportretu naturalnej wielkości (dziecko kładzie się na dużym arkuszu papieru a nauczyciel lub kolega je obrysowuje) — malowanie farbami miejsc, które dziecko lubi najbardziej np: plaża nad morzem, dom babci... — wykonanie z dowolnych materiałów plastycznych ulubionych zabawek — rysowanie ukochanych osób, ulubionych zwierząt... | · Dzieci: — będą potrafiły porównać siebie z innymi oraz podać podstawowe informacje o sobie — nabiorą pewności siebie, ośmielą się,"otworzą" przed innymi — nauczą się dostrzegać w sobie"silne strony" oraz pozytywne cechy — będą potrafiły wyrażać swoje stany emocjonalne w formie słownej i plastycznej — będą starały się przejawiać te zachowania, które są społecznie akceptowane — uświadomią sobie, że za własne czyny należy ponosić odpowiedzialność |
2. | Poznaję innych i współdziałam z nimi. | · Rozwijanie u dzieci empatii. · Nawiązywanie pozytywnych interakcji w grupie. · Kształtowanie poczucia przynależności do grupy. · Stwarzanie dzieciom warunków aby zaistniały w grupie zarówno jako przywódcy jak i zwykli członkowie grupy. · Budowanie atmosfery wzajemnego zaufania. | · Opowiadania — "Nowe ubranie" — "Marzenie Oli" — "Moja babcia" — "Szukam przyjaciółki" — "Kolega" · Zabawy: — "Ile rąk mnie dotyka?" — "Naleśnik" — "Posyłam uśmiech" — "Grupowy obrazek" — "Szukam przyjaciela" — "Taniec" — "Kogo brakuje?" — "Wszyscy słuchają mojej komendy" — "Kto tutaj rządzi?" — "Plecy o plecy" — "Ogoniaste zwierzaki" — "Transport książek" — "Jestem niesiony" — "Proszę, wpuście mnie" — "Pomyśl o którymś dziecku" · Rozmowy i pogadanki: — dotyczące sytuacji z opowiadań i życia codziennego — na temat ograniczeń wynikających z różnych chorób, kalectwa — na temat sposobów pomagania innym ludziom · Prace plastyczne: — "Drzewko grupy"- rysowanie na dużym arkuszu papieru drzewa, którego liście powstałyby z odciśniętych dłoni dzieci, umoczonych wcześniej w farbie — wykonanie drobnych upominków dla kolegów, koleżanek np: z okazji urodzin — wysyłanie listów, życzeń do innych — powierzanie zadań wymagających współpracy | · Dzieci: — będą potrafiły dostrzec potrzeby i pragnienia innych ludzi — nauczą się lepiej rozumieć siebie nawzajem — poznają sposoby nawiązywania przyjaznych kontaktów ze sobą — nauczą się tworzyć i podporządkowywać wspólnie ustalonym regułom i normom — będą potrafiły współdziałać ze sobą i wspólnie rozwiązywać problemy — będą się dobrze i bezpiecznie czuć w grupie |
3. | Rozpoznaję agresję i przeciwdziałam jej. | · Kształtowanie umiejętności rozpoznawania zachowań agresywnych · Kształtowanie postaw prospołecznych · Rozwijanie umiejętności pokojowego rozwiązywania konfliktów | · Opowiadania: — "Silny i słaby" — "Kto się kłóci" · Zabawy: — "Podróż do Krainy Wściekłości" — "Zróbcie miejsce– nadchodzę" — "Atak na zamek" — "Dziura w murze" — "To miejsce należy do mnie" — "Start rakiety" — "Otrząsanie się ze złości" — "Gdybym był rozzłoszczony" — "Wypuszczanie powietrza" — "Głaskanie jeża" — "Hasła przyjaźni" · Rozmowy i pogadanki: — na temat treści zawartych w opowiadaniach — na temat uczuć i spostrzeżeń dzieci pojawiających się podczas udziału w zabawach · Prace plastyczne: — "Piękny świat"- umieszczenie w sylwecie kuli ziemskiej obrazków wyciętych z kolorowych gazet, które zdaniem dzieci przedstawiają piękny i szczęśliwy świat — "Nasz wspólny, przytulny dom" -wspólne wymyślenie i wykonanie domku oraz mebli z kartonu i innych materiałów — "Malowanie uczuć"– malowanie przez dzieci własnych uczuć, w zależności od sytuacji, nastroju i ich osobowości | · Dzieci: — nauczą się rozwiązywać problemy w sposób pokojowy — będą próbowały opanowywać własną agresję przez m.in. kontrolowanie słownych wyrażeń — będą dążyć do łagodzenia konfliktów — poznają sposoby odpierania ataków agresji ze strony innych (nie reagować agresją na agresję) |
Ewaluacja
Ewaluacja, czyli ocena przydatności programu nastąpi po przeprowadzeniu programu i wskaże, czy i w jakim stopniu zostały zrealizowane cele programu oraz jakie są jego słabe i mocne strony.
Ewaluacja zostanie przeprowadzona na podstawie obserwacji zachowań dzieci– ich działań i postaw, a także słownych opinii rodziców i innych nauczycieli mających kontakt z dziećmi.
Cenną wskazówką dla nauczyciela, będzie również ankieta wypełniana przez rodziców dwukrotnie– na początku i na końcu realizacji programu. Pozwoli ona zdiagnozować grupę, a później porównać zachowania dzieci przed i po wdrożeniu programu.
Ankieta dla rodziców
Ankieta jest anonimowa. Proszę o uważne przeczytanie pytań i szczere odpowiedzi. Odpowiedź twierdzącą zaznaczamy krzyżykiem. Proszę zaznaczyć jedną odpowiedź do każdego z pytań.
1. Moje dziecko najczęściej bawi się:
? samo
? z rodzeństwem
? z osobami dorosłymi
? z rówieśnikami
2. W kontaktach z innymi dziećmi:
? jest nieśmiałe
? przewodzi innym
? łatwo dostosowuje się do innych, próbuje przeforsowywać swoje propozycje
3. W sytuacjach konfliktowych najczęściej:
? ustępuje
? idzie na kompromis
? nie chce ustąpić
4. Kiedy" przegrywa" najczęściej:
? płacze
? bije innych
? obraża się
? jest mu smutno, ale potrafi"znieść" porażkę
5. Inne uwagi o dziecku:
.........................................................................................................................................
Dzieci również będą mogły wypowiedzieć się na temat zajęć– czy im się podobały i jak się na nich czuły — wybierając każdorazowo odpowiednie słoneczko i wręczając je nauczycielowi.
J K L
Na podstawie zebranych materiałów nauczyciel będzie mógł sformułować wnioski, które posłużą temu, aby wprowadzić zmiany w kolejnym cyklu realizacyjnym.
Bibliografia
- H. Baum"A ja wcale nie oszukuję", JEDNOŚĆ, Kielce 2005.
- H. Baum"Z nim się nie bawię", JEDNOŚĆ, Kielce 2005.
- M. Chomczyńska- Miliszkiewicz i D.Pankowska"Polubić szkołę", WSiP, Warszawa 1998.
- J. Grochulska,"Agresja u dzieci", WSiP, Warszawa 1993.
- B. Kaja"Zarys terapii dziecka", Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego 2001.
- A. Kozłowska"Zaburzenia emocjonalne u dzieci w wieku przedszkolnym","Żak", Warszawa 1996.
- D. Niewola"Zaczarowane słowa", Impuls, Kraków 2002.
- R. Portmann"Gry i zabawy przeciwko agresji", JEDNOŚĆ, Kielce 1999.
- J. Ranschburg"Lęk, gniew, agresja", WSiP, Warszawa 1993.
- K.W. Vopel"Zabawy, które łączą", JEDNOŚĆ, Kielce 2001.
Powrót | Do góry
, aby dodać komentarz.