W tym roku szkolnym zmagałam sie z problemem utworzenia Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego dla ucznia klasy pierwszej z niepełnosprawnością ruchową. Prześledziłam literaturę i artykuły na stronach internetowych. Teraz pragnę podzielić się swoim doświadczeniem i mam nadzieję, że moja praca w jakiś sposób ułatwi pracę innym nauczycielom.

INDYWIDUALNY PROGRAM

EDUKACYJNO- TERAPEUTYCZNY

DLA UCZNIA

Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ RUCHOWĄ

REALIZUJĄCEJGO PIERWSZY

ETAP NAUCZANIA

 I DANE UCZNIA

Imię i nazwisko: ………………………….

Data urodzenia: ………………………….

Nazwa placówki:

 ……………………………………………………………………………

Etap edukacyjny: pierwszy

Klasa: pierwsza

Podstawa objęcia uczennicy kształceniem specjalnym: Orzeczenie PPP  w ………………………… nr ………………

Rok szkolny:  2011/20102

II INFORMACJA O UCZNIU NA PODSTAWIE ORZECZENIA

Mocne strony ucznia: sprawność intelektualna  w granicach normy, percepcja wzrokowa i integracja wzrokowo-ruchowa odpowiednie do wieku, chętnie nawiązuje kontakt emocjonalny, jest pogodny, w sytuacji zadaniowej pracuje bardzo chętnie, stara się doprowadzić pracę do końca, po wysłuchaniu opowiadania dobrze pamięta jego treść, dobrze radzi sobie z układaniem obrazka bez wzoru, samodzielnie liczy do 10, dodaje na konkretach  w zakresie 10, przy zastosowaniu odpowiedniej motywacji bardzo dobry kontakt emocjonalny z chłopcem i chęć do współpracy.

Deficyty/zaburzenia rozwojowe: rozwojowa dysfazja typu percepcyjno-ekspresyjnego, wypowiedzi ucznia niezrozumiałe dla otoczenia, znacznie zaburzona artykulacja, kontakt werbalny utrudniony, niezgrabność ruchowa, obniżone napięcie motoryki dużej, lateralizacja słaba, tendencja do skrzyżowanej, lewooczność, obniżona sprawność manualna ręki prawej, którą chłopiec posługuje się przy pisaniu, orientacja przestrzenna nieutrwalona, funkcje słuchowe opóźnione – nieharmonijny ich rozwój, zaburzony jest słuch fonemowy, obniżony zasób podstawowych wiadomości z najbliższego otoczenia i środowiska społeczno-przyrodniczego, rysuje po śladzie i koloruje niedokładnie, rozpoznaje wiele liter, jednak nie podejmuje prób czytania, porównuje wielkości przeliczając nie różnicuje ich, nie odejmuje, rozumowanie operacyjne na poziomie niskim, wypowiedzi chłopca są dla otoczenia niezrozumiałe z uwagi na znacznie zaburzoną artykulację, w mowie potocznej chłopiec opuszcza, przestawia, zamienia głoski, sylaby, słowa, obniżony słownik bierny i czynny, wypowiada się słowem, osłabiona pamięć słuchowa, sekwencyjna i symultaniczna, brak analizy i syntezy słuchowej, problemy w nazywaniu stosunków przestrzennych i orientacji w schemacie ciała, trudność chłopcu sprawia integracja słuchowo-ruchowo-kinestetyczna narządów mowy w czasie realizacji dźwiękowej strony mowy, daje się zaobserwować dużą niezgrabność ruchową, obniżone napięcie motoryki dużej, co wpływa na niesprawność motoryki małej narządów mowy.

III CELE PROGRAMU

Cele terapeutyczne:

-umożliwienie dziecku zdobycia wiedzy i umiejętności na miarę jego    możliwości,
-kształtowanie postaw otwartości i samoakceptacji,
-rozwijanie ogólnego poziomu dojrzałości społecznej,
-wspieranie aktywności i samodzielności,
-właściwe funkcjonowanie w grupie społecznej i rówieśniczej.

Cele edukacyjne:

• doskonalenie funkcjonowania narządów mowy: warg, języka, podniebienia miękkiego;
• rozwijanie umiejętności analizowania i syntetyzowania dźwięków mowy /pojęcia: słowo-wyraz, sylaba, głoska-litera; synteza i analiza poszczególnych sylab; analiza głoskowa; wyodrębnianie  1.2.3. głoski w słowach  3-głoskowych; rozpoznawanie rymów/,
• utrwalanie analizy i syntezy słuchowej od sylaby do coraz dłuższych słów,
• doskonalenie pamięci słuchowej i wzrokowej bezpośredniej i trwałej,
• wzbogacanie słownika biernego i czynnego, /wiedza dotycząca własnej osoby oraz bliższego i dalszego otoczenia/,
• doskonalenie orientacji przestrzennej i utrwalanie orientacji w schemacie ciała,
• utrwalanie pojęć matematycznych, myślenia pojęciowego,
• doskonalenie płynności ruchu i sprawności ruchowej,

IV TREŚCI NAUCZANIA

Podnoszenie poziomu analizy i syntezy wzrokowej
1. Podnoszenie poziomu analizy i syntezy wzrokowej poprzez ćwiczenia angażujące tę funkcję. Kierowanie spostrzeżeniami dziecka. Zwracanie uwagi na różne szczegóły w otoczeniu. Zachęcanie do zabaw, takich jak: rysowanie, budowanie i konstruowanie wg wzoru. Porównywanie i różnicowanie obrazków z dużą ilością szczegółów.
a. Zabawy z figurami geometrycznymi (różnicowanie, utrwalanie kształtów, cech i nazw figur)
b. Zabawy graficzne (umiejętność dokonywania analizy i syntezy wzrokowej przedmiotów)
c. Różnicowanie symboli i znaków graficznych (kształtowanie myślenia pojęciowego pod względem analizy i syntezy wzrokowej)
d. Rozwijanie pamięci wzrokowej-odtwarzanie układu figur i treści obrazków na podstawie świeżych i bardziej odległych śladów pamięciowych
e. Rozmaite ćwiczenia w rozpoznawaniu kształtów podobnych i różnych werbalizacji tych podobieństw i różnic
f. Odtwarzanie rozmaitych figur i ich układów
g. Wyodrębnianie figur od tła
h. Rozpoznawanie przedstawionych na obrazku przedmiotów, czynności werbalizacja tych spostrzeżeń
i. Rozwój umiejętności składania figur z części: składanie pociętych obrazków według wzoru całkowitego oraz bez tego wzoru

Usprawnienie funkcji analizy i syntezy słuchowej

1. Różnicowanie dźwięków mowy przez powtarzanie głosek, określenie ich położenia w wyrazie
2.Zabawa w słowa: wymyślanie wyrazów na określoną głoskę, szukanie do nich rymu
3.Zabawy i gry rytmiczne – wykonanie umownego ruchu na hasło dźwiękowe (muzyczne lub werbalne) odtwarzanie struktur dźwiękowych na podstawie układów przestrzennych i ruchowych (oraz odwrotnie)
4.Bogacenie słownika biernego i czynnego poprzez opowiadania, opisy, rozmowy
5.Nauka wierszy na pamięć
6.Ćwiczenia z rytmem (kształcenie słuchu tonalnego) odtwarzanie rytmu wystukiwanego przez reedukatora, samodzielne układnie struktur rytmicznych i dobieranie do nich odpowiednich wypowiedzi słownych
7.Zabawy ze słowami (słuchowe wyodrębnianie głoski i sylaby w wyrazie)
8.Słuchowa analiza wyrazów (doskonalenie umiejętności dokonywania analizy zdań, wyrazów, sylab)
9.Słuchowa analiza wyrazów (umiejętność syntezowania głosek na materiale wyrazowym o wzrastającym stopniu trudności)
10.Opozycje fonologiczne (kształcenie słuchu fonemowego w podanych opozycjach fonologicznych) różnicowanie głosek podobnych, różnicowanie samogłosek i spółgłosek i oznaczanie ich różnymi kolorami
11.Różnorodne ćwiczenia kształcące zespół wzrokowo-słuchowy na materiale sylabowym, np. odpoznawanie wzrokowe usłyszanych sylab (z pomocą loteryjek sylabowych), segregowanie wyrazów według liczby sylab, kończenie rozpoczętego słowa, zbieranie sylab (albumy) itp.

Doskonalenie orientacji przestrzennej

1.Określania położenia poszczególnych przedmiotów w przestrzeni, na obrazku
2.Rysowania przedmiotów w odpowiednim położeniu
3.Udzielania słownej odpowiedzi na pytania, np. Gdzie leżą klucze? (na stole), Co znajduje się pod krzesłem? (klocek) itp.
4.Kolorowania obrazka według instrukcji
5.Utrwalania rozróżniania stron ciała
6.Śledzenia przedmiotu(n- ciel przesuwa przedmiot od lewej do prawej strony, a dziecko śledzi ten ruch wzrokiem )
7.Odtwarzania 2 i 3 – wymiarowych układów przestrzennych na podstawie wzoru
8.Odtwarzania różnych konstrukcji z plasteliny i tworzywa przyrodniczego
9.Kreślenie kształtów graficznych w powietrzu
10.Rysowania z zachowaniem kierunku od lewej do prawej, szlaczków o rozmaitym kształcie, rysowania kształtów literopodobnych
11.Śledzenia linii, np.: dziecko otrzymuje kilka labiryntów, od łatwiejszego do bardziej skomplikowanego. Śledzi wzrokiem drogę prowadzącą do danego przedmiotu, np. kot – miska, kwiatek – wazon. Może pomagać sobie, wodząc po drodze palcem.

Ćwiczenia koordynacji ruchowej, ruchowo – wzrokowej (usprawnianie zręczności manualnej dziecka)

Reedukacja w przypadku zręczności manualnej obejmuje :
1.Ćwiczenia ogólne usprawniające ruchy rąk (z wykorzystaniem różnych technik plastycznych) o coraz większym stopniu trudności
2.Ćwiczenia ukierunkowane na doskonalenie pisma
Ćwiczenia i zabawy zwalniające napięcie stawowo – mięśniowe
A. Płynne ruchy ramion
-naśladowanie lotu ptaków,
-przechodzenie pomiędzy gałęziami (rozgarniające ruchy rąk),
-marsz w wysokiej trawie (podnoszenie wysoko kolan),
-pływanie w rzece (ruchy rozgarniające i przywodzące),
-drzewa na wietrze (poruszanie rękami uniesionymi nad głową)
B. Zabawy zręcznościowe
-rzuty do celu,
-popychanie piłek lekarskich,
-rzucanie piłki w parach,
-ćwiczenia na równoważni,
-zabawy stolikowe – pchełki, bierki, bilard stołowy,
Ćwiczenia manualne obejmują:
-ćwiczenia ruchliwości palców i sprawności czubków palców
-lepienie z gliny, plasteliny kształtów walcowatych (rogaliki, kiełbaski, węże)
-gra na instrumentach, wyszywanie, pisanie na komputerze, wycinanki, wydzieranki, nawlekanie korali
-malowanie palcami na dużym formacie
-ugniatanie kul jedną ręką (z gazety, bibuły)
-układanie ze wstążek, nici różnych kształtów
-kalkowanie wzorów: dużych, drobnych, o kształcie geometrycznym, literopodobnym
-swobodne projektowanie ozdobnych szlaczków, malowanych grubym pędzlem na dużej powierzchni
-wykonanie labiryntów własnego pomysłu
-wypełnianie książeczek do kolorowania oraz wzorów wykonanych stemplami
-wydzieranie, np. postaci ludzkiej z kolorowego papieru, naklejanie na kartkę z bloku, dorysowywanie innych rekwizytów
-rysowanie dużych kół na tablicy, najpierw jedną ręka, potem obiema rękami
-zamalowywanie dużych płaszczyzn farbą lub plasteliną
Ćwiczenia te mają na celu:
-wyrobienie odpowiedniej szybkości ruchów
-udoskonalenie ich precyzji
-wyrobienie płynności z uwzględnieniem spostrzegania wzrokowego

Ćwiczenia elementów aparatu mowy warg, języka podniebienia miękkiego przy każdej nadarzającej się okazji na zajęciach.

Rozwijanie umiejętności pisania i czytania

1. Rozpoznawanie kształtu dotykiem, kalkowanie, obrysowywanie konturów liter w powiązaniu z ich dźwiękowymi odpowiednikami (również obrazków-aspekt treściowy), uzupełnianie brakujących liter w wyrazach (podpisy do obrazków) itp.
2. Poznawanie dźwiękowej i graficznej struktury wyrazów i różnicowanie pojęć: litera, głoska, sylaba, wyraz, zdanie.
3. Ćwiczenia umiejętności przepisywania: przepisywania z podkreśleniem trudniejszych wyrazów, z uzupełnianiem niektórych brakujących liter, wyrazów itp.
4. Ćwiczenia umiejętności pisania z pamięci po uprzednim układaniu trudniejszych wyrazów z liter ruchomego alfabetu i analizie głoskowo -literowo-sylabowej tych wyrazów, samodzielne sprawdzanie dokonanego zapisu
5. Po dłuższym okresie pisania z pamięci ćwiczenie pisania ze słuchu o charakterze ćwiczącym (a niesprawdzającym), tj. z odpowiednimi objaśnieniami, analizą trudniej szych wyrazów itp.
6. Ćwiczenia ortograficzne i stylistyczne, wprowadzenie słowniczka ortograficznego, zasad ortograficznych przewidzianych w programie klasy I
7. Próby ujęcia treści w zdania, układanie podpisów jedno- i kilkuzdaniowych do obrazków
8. Ćwiczenia graficznej strony pisma: ułożenie kształtów liter z kolorowego drutu, ulepienie z plasteliny, obrysowywanie szablonów liter, rozbicie litery na poszczególne jej elementy i próby łączenia w całość
9. Praca nad płynnością i poprawnością czytania: czytanie «we dwoje», czytanie z podziałem na sylaby itp.
10. Wykształcenie nastawienia na rozumienie treści czytanego tekstu, odpowiadani po czytaniu, wiązanie czytania z innymi rodzajami działalności dziecka, jak rysowanie, malowanie itd.
11. Kształcenie umiejętności cichego czytania ze zrozumieniem
12. Przekształcanie wyrazów ułożonych z ruchomych liter, rozsypanki sylabowe grupowane w całości wyrazowe, dorabianie podpisów do obrazków, przyporządkowywanie dłuższych tekstów do obrazków, uzupełnianie luk wyrazowych w tekście itp.

V PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

Metody pracy z uczniem:

• aktywne metody nauczania oparte na pokazie, pomiarze, zajęciach praktyczno-manipulacyjnych ;
• elementy metody pedagogiki zabawy, muzykoterapii, Dobrego Startu wg M.Bogdanowicz;
• elementy Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborn;
• metoda nauki czytania 18-stu struktur wyrazowych;

Formy pracy z uczniem:

• praca w parach;
• praca w małej grupie;
• praca samodzielna pod kierunkiem nauczyciela;

VI RODZAJE POMOCY I WSPARCIA

Bartek za zgodą prawnych opiekunów objęty jest w roku szkolnym 2011/2012 pomocą w formie:

• zajęcia specjalistyczne /logopedyczne/ w wymiarze 1 godzina tygodniowo;
• zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze w wymiarze 1 godzina tygodniowo;

VII UWAGI O REALIZACJI PROGRAMU

Program będzie realizowany w trakcie codziennych zajęć w roku szkolnym 2011/2012 w klasie I, do której uczęszcza………… Klasa liczy 22 dzieci. Z programem zapoznała się babcia ………….., która jest jego prawnym opiekunem. Babcia chętnie współpracuje z nauczycielami i bardzo stara się pomóc wnukowi.

VIII EWALUACJA PROGRAMU

W trakcie realizacji programu, program będzie poddawany ewaluacji:

ewaluacja etapowa — modyfikacja i lepsze dostosowanie programu do możliwości ucznia, realiów szkolnych i domowych,

ewaluacja końcowa – przedstawienie przebiegu realizacji programu z ewentualnymi modyfikacjami, stopniem realizacji założonych celów.

  …………………………………………………..

  nauczyciel-mgr Ewa Czerniewska    

  ...................................................................

   podpis     rodziców/opiekunów