Otaczająca nas przyroda jest bezcennym skarbem. Szacunku do niej powinniśmy uczyć już od najmłodszych lat. Kształtując wrażliwość dziecka na piękno natury, chronimy środowisko i dbamy o przyszłość kolejnych pokoleń.
Szczególnie ważne jest rozpoczęcie edukacji ekologicznej już w przedszkolu.

Wstęp

Otaczająca nas przyroda jest bezcennym skarbem. Szacunku do niej powinniśmy uczyć już od najmłodszych lat. Kształtując wrażliwość dziecka na piękno natury, chronimy środowisko i dbamy o przyszłość kolejnych pokoleń.

Szczególnie ważne jest rozpoczęcie edukacji ekologicznej już w przedszkolu. Dzieci przedszkolne uczą się szybciej i łatwiej, dlatego można wyrobić w nich właściwe postawy ekologiczne. Właściwe edukowanie dzieci od pierwszych lat spędzonych w przedszkolu przyniesie oczekiwane owoce w postaci ludzi świadomych zagrożeń, aktywnie działających na rzecz życia na czystej Ziemi. Ludzi, którzy swą postawą udowodnią, jak ważne jest rozumienie roli i znaczenia ochrony środowiska w życiu każdego człowieka.

Aby w swojej pracy pedagogicznej rozszerzyć działalność ekologiczną postanowiłam opracować „Plan realizacji działań ekologicznych dla dzieci przedszkolnych”, dzięki któremu przez cały rok szkolny będzie można, w sposób systematyczny przekazywać wiedzę ekologiczną, w oparciu o własny i przedszkolny warsztat. Systematyczna praca z zakresu poznawania i ochrony przyrody, rozbudzi zainteresowanie i wyrobi nawyk poszanowania przyrody w każdej okoliczności.

Założeniaplanu

W zakresie edukacji ekologicznej swoje działania skierowałam między innymi na:

• Uświadamianie, że życie bez kontaktu z przyrodą jest niemożliwe, wszystko co jest potrzebne człowiekowi do życia, czerpie on ze środowiska,
• Uwrażliwianie dzieci na zachowanie czystości w otoczeniu,
• Pogłębianie wiadomości na temat roślin i zwierząt żyjących na Ziemi,
• Uświadamianie, że każda istota żywa ma prawo do godnego życia,
• Kształtowanie podstawowych zasad ochrony przyrody,
• Kształtowanie umiejętności racjonalnego korzystania z odnawialnych
  i nieodnawialnych zasobów przyrody,
• Kształtowanie postawy świadomego konsumenta,
• Zapoznanie ze sposobami odzyskiwania surowców i odpadów, wdrażanie do segregacji śmieci,
• Kształtowanie własnego„ja” w harmonii ze środowiskiem,
• Rozwijanie aktywnych form wypoczynku na łonie natury,
• Poznawanie pięknych i ciekawych miejsc w najbliższej okolicy,
• Kształtowanie poczucia odpowiedzialności za stan środowiska przyrodniczego.

Cele planu

Dziecko:

Wiadomości

• Zna podstawowe pojęcia z zakresu ekologii i ochrony środowiska, 
• Zna podstawowe metody i sposoby ochrony środowiska, 
• Zna korzyści wynikające z racjonalnego i oszczędnego gospodarowania zasobami przyrody, 
• Zna przyczyny zanieczyszczenia wody, 
• Zna zasady właściwego zachowania się w naturalnym środowisku, 
• Zna chronione gatunki roślin i zwierząt, 
• Rozumie potrzebę segregowania śmieci, 
• Rozumie konieczność oszczędzania energii ze względu na ograniczone zasoby jej źródeł i postępujące ocieplanie klimatu, 
• Rozumie konieczność spożywania żywności produkowanej metodami ekologicznymi, 
• Zna sposoby rozpoznawania naturalnych produktów, 
• Rozumie potrzebę zmniejszania ilości spalin w powietrzu. 

Umiejętności

• Przestrzega zasad ochrony przyrody, 
• Dostrzega zależności między człowiekiem a przyrodą, 
• Dostrzega zmiany w najbliższym otoczeniu, 
• Podejmuje działania na terenie przedszkola i własnego domu zmierzające do zmniejszenia zużycia wody i energii, 
• Podejmuje działania mające na celu zmniejszenie ilości odpadów w przedszkolu i gospodarstwie domowym, 
• Potrafi segregować śmieci według przydatności do utylizacji lub powtórnego wykorzystania, 
• Unika korzystania z plastikowych opakowań i reklamówek, 
• Rozpoznaje opakowania przyjazne dla środowiska, 
• Posiada nawyki i zachowania ekologicznego stylu życia. 

Postawy

• Jest wrażliwe na piękno przyrody i konieczność jej ochrony, 
• Szanuje organizmy żywe i utrzymuje środowisko w należytej czystości, 
• Bierze udział w konkursach, pracach i akcjach ekologicznych, 
• Czuje się odpowiedzialny za środowisko naturalne. 

Przewidywane osiągnięcia dzieci

1. Dostrzeganie walorów przyrodniczych najbliższego regionu.
2. Dbanie o estetykę najbliższego otoczenia.
3. Aktywne uczestniczenie w akcjach na rzecz środowiska.
4. Organizowanie zbiórki surowców wtórnych.
5. Rozumienie skutków wypalania traw.
6. Szanowanie las.
7. Segregowanie śmieci.
8. Promowanie zdrowej żywności.
9. Prowadzenie odpowiednich hodowli w przedszkolu.
10. Układanie krótkich haseł prośrodowiskowych.
11. Uczestniczenie w konkursach, imprezach proekologicznych i prozdrowotnych.
12. Znajomość źródeł zanieczyszczenia powietrza, wody i gleby.
13. Docenianie opakowań ekologicznych.

PLAN PRACY

WRZESIEŃ 

1. 18.IX– Międzynarodowy Dzień Turystyki — wycieczki do lasu, parku, ogrodu.

• zapoznanie z charakterystycznymi zmianami w przyrodzie jesienią w toku bezpośredniej obserwacji,
• rozwijanie aktywnych form wypoczynku na łonie natury,
• zbieranie jesiennych darów przyrody,
• zwiad ekologiczny– patrolowanie terenu wokół przedszkola.

2. Urządzanie kącików przyrody.
3. 23.IX– Pierwszy Dzień Jesieni.
4. Akcja„Sprzątanie Świata”– problem śmieci w naszej okolicy.

• kształtowanie poczucia odpowiedzialności za stan środowiska naturalnego,
• udział dzieci w sprzątaniu najbliższego otoczenia,
• pogadanki na temat segregacji śmieci.

5. 28.IX– Dzień Morza.

• zwrócenie uwagi na zróżnicowanie regionów Polski charakteryzujących się różnym ukształtowaniem terenu, bogactwami naturalnymi i różną roślinnością,
• słuchanie tekstów literackich dotyczących określonych regionów Polski, np. Tatry, Morze Bałtyckie…

6. Wykonanie jesiennych krajobrazów i innych prac różnymi technikami plastycznymi.

PAŹDZIERNIK

1. 1.X.- Światowy Dzień Ptaków.

• naprawa starych karmników dla ptaków, przygotowanie nowych i zawieszenie ich na placu przedszkolnym,
• zbieranie karmy na zimowe dokarmianie ptaków,
• obserwacja odlotów ptaków ciepłolubnych.

2. Spacery i wycieczki po najbliższej okolicy.

• zapoznanie z charakterystycznymi zmianami w przyrodzie w toku bezpośredniej i pośredniej obserwacji,
• dostrzeganie zmian zabarwienia liści, określanie ich kolorów,
• rozpoznawanie owoców, warzyw na podstawie smaku, zapachu i dotyku, utrwalanie wiadomości dotyczących wyglądu i nazw.

3. Zbieranie jesiennych darów przyrody i gromadzenie ich w sali.

4. Wystawa kompozycji jesiennych.

5. 4– 11.X.– Światowy Tydzień Zwierząt.

• projekcje filmów przyrodniczych i rozmowa na ich temat,
• poznawanie sposobów przygotowywania się zwierząt do zimy,

6. 10.X.– Dzień Drzewa.

• pogadanka na temat ochrony drzew i ich znaczenia w przyrodzie,
• popularyzowanie haseł proekologicznych, gazetki, broszury, plakaty, teatrzyki, przedstawienia,
• rozróżnienie drzew rosnących w najbliższym otoczeniu,
• literatura tematyczna,
• ilustracje i fotografie drzew,
• sadzenie drzew.

7. Wzbogacanie i aktualizacja kącików przyrody.

LISTOPAD

1. Spacery po najbliższej okolicy.

• zapoznanie z charakterystycznymi zmianami w przyrodzie w zależności od pory roku, w toku bezpośredniej i pośredniej obserwacji,
• obserwowanie zmian w przyrodzie w związku ze zbliżającą się zimą, występujących zjawisk atmosferycznych; mgła, padający deszcz, obniżająca się temperatura, skracająca się długość dnia,
• obserwacja ptaków w karmnikach.

2. 3. XI– Światowy Dzień bez Papierosa.

• pogadanka na temat szkodliwości palenia tytoniu, broszury, plakaty.

3. 14.XI– Dzień Czystego Powietrza.

• pogadanka na temat walki z zanieczyszczeniami powietrza i sposobami jego ochrony,
• wyjaśnienie znaczenia czystego powietrza w życiu ludzi i zwierząt,
• popularyzowanie haseł proekologicznych, gazetki, broszury, ulotki.

4. Poznanie kalendarza pogody.

5. Wzbogacanie kącików przyrody.

GRUDZIEŃ

1. Poznanie historii powstania węgla kamiennego i jego właściwości.

• poznanie innych ekologicznych źródeł ciepła i energii.

2. 21.XII– Pierwszy Dzień Zimy.

3. Obserwacja zmian zachodzących w zimowym krajobrazie.

• zwracanie uwagi na koloryt i piękno przyrody w zimowej szacie, 
• poznanie zjawisk atmosferycznych charakterystycznych dla zimy; opady śniegu, szron, szadź, zawieje śnieżne. 

4. Dokarmianie ptaków w okresie zimy.

• obserwacja ptaków przylatujących do karmników,
• nazywanie ptaków odwiedzających karmnik,
• zapoznanie z ptasim jadłospisem i jadłospisem zwierząt żyjących w naszych lasach.

5. Akcja choinkowa.

• pogadanka na temat ochrony drzew iglastych,
• wykonanie stroików świątecznych.

5. Aktualizacja kącików przyrody.

STYCZEŃ

1. Poznanie właściwości fizycznych śniegu i lodu, zwrócenie uwagi na

zanieczyszczenia, które zatrzymują w sobie.

2. Poznanie ciekawostek o wodzie.

• gdzie zimą znajdziemy wodę (śnieg, sople, lód, szron, kra na rzece),
• doświadczenia z wodą.

3. 9.I– Dzień Ligi Ochrony Przyrody.

• rozmowa na temat przestrzegania zasad ochrony przyrody,
• propagowanie idei ochrony przyrody poprzez popieranie działalności organizacji ekologicznych.

4. 17.I– Dzień Ekologa.

• poznawanie podstawowych pojęć z zakresu ekologii i ochrony przyrody,
• rozmowa na temat; kto to jest ekolog ?,

5. Wykonanie zimowych krajobrazów różnymi technikami plastycznymi.

1. Kontynuowanie dokarmiania ptaków.
2. Zabawy na śniegu i lodzie,

• rozbudzanie aktywnych form wypoczynku na łonie natury,
• wielozmysłowe poznawanie pór roku.

LUTY

1. Wyrabianie świadomości dbania o zdrowie.

• spożywanie zdrowej żywności: warzyw, owoców, nabiału, picie kompotów, soków,
• ograniczenie spożywania słodyczy, chipsów, picia napojów gazowanych,
• ruch na świeżym powietrzu.

2. 10.II– Dzień Dokarmiania Zwierzyny Leśnej

• pogadanka na temat konieczności dokarmiania zwierząt zimą,
• poszerzanie wiadomości o zwierzętach leśnych.

3. Odpady stałe zagrożenie dla środowiska.

• rozpropagowywanie wiedzy na temat selektywnej zbiórki surowców wtórnych,
• pogadanki na temat wykorzystywania surowców wtórnych, segregacja, recykling,
• zbiórka surowców wtórnych,
• zbiórka baterii małogabarytowych,
• wyrabianie nawyków segregacji odpadów,
• wykonanie gazetek, broszurek, ulotek.

4. Kontynuacja dokarmiania ptaków w karmnikach.

MARZEC

1. Spacery i wycieczki po najbliższej okolicy.                                         

• obserwowanie zmian zachodzących w przyrodzie przed zbliżającą się wiosną, coraz dłuższe dni, wyższa temperatura, topnienie śniegu i lodu.
• poznanie zwiastunów wiosny: kwitnienie wierzby i leszczyny, pojawienie się pierwszych pąków na drzewach i krzewach.

2. Założenie w sali„zielonego ogródka”

• poznanie czynników potrzebnych do rozwoju roślin,
• wdrażanie do systematycznego pielęgnowania roślin,
• obserwacja wzrostu roślin.

3. 18.III–Międzynarodowy Dzień Słońca.

• pogadanka na temat znaczenia promieni słonecznych dla ludzi, zwierząt
  i roślin,
• poznanie nazw wybranych planet Układu Słonecznego, np.: Mars, Wenus, słuchanie ciekawostek na ich temat,
• gromadzenie literatury, zdjęć, albumów związanych z kosmosem.

4. 21.III– Pierwszy Dzień Wiosny.

• powitanie wiosny, tradycja topienia marzanny, parady wiosenne,

5. 22.III– Światowy Dzień Wody.

• zapoznanie ze znaczeniem wody dla życia na Ziemi,
• zapoznanie z obiegiem wody w przyrodzie,
• znajomość źródeł zanieczyszczenia wody,
• poznanie sposobów ochrony i oszczędzania wody,
• podejmowanie działań na terenie przedszkola i własnego domu zmierzających do zmniejszenia zużycia wody,
• zrobienie gazetek, broszurek, ulotek.

6. Aktualizacja kącików przyrody.

KWIECIEŃ

1. 1. IV– Międzynarodowy Dzień Ptaków

• omówienie życia ptaków wiosną (budowanie gniazd, składanie jaj, wylęganie się młodych, dbanie o młode,
• gromadzenie literatury, zdjęć, albumów o ptakach.

2. 1– 7 IV– Tydzień Czystości Wód

• pogadanki, dyskusje ekologiczne, uświadomienie indywidualnego wpływu na środowisko wodne,
• wdrażanie do racjonalnego gospodarowania wodą.

3. 5. IV– Światowy Dzień Leśnika i Drzewiarza.

• obserwacja leśnej przyrody podczas wycieczek do pobliskiego lasku.

4. 7. IV– Światowy Dzień Zdrowia

• propagowanie zdrowego stylu życia,
• rozumienie konieczności spożywania żywności produkowanej metodami ekologicznymi.

5. 22. IV– Dzień Ziemi

• poznanie sposobów ratowania Ziemi, popularyzowanie haseł proekologicznych, pogadanki dyskusje,
• poznanie różnych środowisk przyrodniczych — spacery i wycieczki  do lasu, parku, ogrodu, nad jezioro,
• unikanie korzystania z plastikowych opakowań i reklamówek,

6. Porządkowanie terenu przedszkolnego.

7. Pielęgnowanie roślin w kąciku przyrody.

8. 25. IV– Międzynarodowy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem

• szukamy źródeł hałasu w najbliższej okolicy,
• uczymy się mówić i bawić ciszej.

MAJ

1. Spacery i wycieczki po najbliższej okolicy.

• obserwowanie w sposób bezpośredni zmian zachodzących w przyrodzie,
• poznanie właściwości powietrza poprzez zabawy, ćwiczenia i eksperymenty,
• oglądanie kwiatów ogrodowych, nazywanie ich, np: tulipany, nasturcje, lilie; omówienie ich budowy oraz etapów rozwojowych.

2. 15. V– Święto Polskiej Niezapominajki

• szukanie polnych niezapominajek
• prowadzenie uprawy i obserwacji niezapominajek,
• wykonanie niezapominajkowych plakatów pod hasłem„Nie zapomnij
  o przyrodzie!”,

3. 15. V– Dzień bez Samochodu– organizacja Rajdu Rowerowego

• rozumienie potrzeby ochrony środowiska poprzez zmniejszenie ilości spalin
  w powietrzu, 
• uświadomienie roli wycieczek pieszych i rowerowych dla zdrowia
  i środowiska, 

4. Wyrażanie piękna przyrody za pomocą środków plastycznych, literackich.

5. 31. V– Dzień Bociana

• poznanie zwyczajów i wyglądu bociana.

CZERWIEC

1. 1– 7 VI– Dni Lasu i Zadrzewień

• spacery i wycieczki do lasu,
• gromadzenie literatury, zdjęć, albumów o zwierzętach, drzewach i roślinach leśnych.

2. 5 VI– Światowy Dzień Ochrony Środowiska

• pogadanki, rozmowy na temat ochrony przyrody, utrwalanie wiedzy ekologicznej,
• wzbudzanie u dzieci poczucia odpowiedzialności za otaczające nas środowisko naturalne,

3. 6 VI– Dzień bez Samochodu

4. 21 VI– Pierwszy Dzień Lata– korzystanie z uroków lata.

• kontakty z przyrodą podczas wakacji, walory przyrodnicze i krajoznawcze odwiedzanych miejsc (morze, jezioro, rzeka, las, łąka, góry, wyżyny).

Opracowała: Dorota Świerczek