Trudno dzisiaj nie doceniać, kierując szkołą ponadgimnazjalną,czyli organizacją świadczącą usługi oświatowe i wchodzącą w relacjeklienckie z licznymi podmiotami, roli metod, instrumentów i działańmarketingowych. Zamierzeniem moim jest przeprowadzenieanalizy i prezentacja problematyki marketingu w usługach oświatowych naprzykładzie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Hipolita Cegielskiegow Ziębicach.
Zaprezentuję — jako przykłady działań marketingowych:
- realizację jednego z zadań akcji Szkoła z klasą,
- działania podjęte przez zespół zadaniowy Rady Pedagogicznej, do którego należą autorki pracy, w ramach projektu Szkoła ucząca się,
Wskażę w jaki sposób działania te wpłynęły na poprawę jakości pracy Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Ziębicach.
Zagadnienia omówione w artykule korespondują z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodoweji Sportu z dnia 23 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych zasadsprawowania nadzoru pedagogicznego, wykazu stanowisk wymagającychkwalifikacji pedagogicznych, kwalifikacji niezbędnych do sprawowanianadzoru pedagogicznego, a także kwalifikacji osób, którym można zlecaćprowadzenie badań i opracowywanie ekspertyz.
Punkt 11 paragrafu 1 tego rozporządzenia jednoznacznie definiuje wewnątrzszkolny system zapewniania jakości jako
„zespół zorganizowanych, powiązanych ze sobą i spójnych działańpodejmowanych przez dyrektora szkoły lub placówki, inne organy szkołylub placówki oraz nauczycieli, niezbędnych do zapewnienia wysokiejjakości pracy szkoły lub placówki, w szczególności działańdydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych”.
Szkoła jest jedną z organizacji określanych zwykle jako niedochodowe (nonprofit organizations).
Określenieto oczywiście nie sugeruje, że musi być deficytowa. Oznacza natomiast,że jej cel to zaspokajanie potrzeb społecznych, na przykład:
· realizacja prawa każdego obywatela do kształcenia, rozwijania zainteresowań, uzdolnień,
· umożliwienie uczniom zdobycia kwalifikacji zawodowych, dostosowania się do rynku pracy,
· wspomaganie wychowawczej roli rodziny, świadome uczestniczenie w kulturze.
Szkoły jako organizacje non-profit różnicują: źródła finansowania, sposób zarządzania i forma własności.
Efektami działalności szkoły zainteresowani są konsumenci, wśród których wyróżnić można następujące kategorie:
klienci /indywidualni lub zbiorowi/ — korzystają z usług świadczonych przez szkołę, zaspokajając swoje potrzeby;
kuratorzy /Kuratorium, Starostwo, Rada Rodziców, Samorząd Szkolny, Rodzice/ — pośrednio kierują szkołą, oczekują sukcesu;
publiczność /sympatycy szkoły, fundatorzy, wolontariusze, dobrodzieje/ — część społeczeństwa, która aktywnie działając przyczynia się do rozwoju szkoły;
społeczeństwo /społeczność krajowa i społeczność międzynarodowa/ — korzysta z efektów zewnętrznych działania szkoły, przejmuje je.
O orientacji marketingowej szkoły, podobnie jak firmy, możemy mówić wówczas, gdy spełnia następujące wymogi:
- prowadzisystematyczne badania marketingowe, które stanowią podstawę decyzjibieżących, jak i długofalowych, a więc tworzy marketingowy systeminformacji;
- na podstawie wyników badań wyznacza segment rynku, do którego ma zamiar adresować swoje działania;
- stale komunikuje się z otoczeniem, pobierając informacje z rynku i przekazując informacje do uczestników rynku;
- podstawęekspansji szkoły stanowi jasne określenie jej długofalowych celów,które wcielane są w życie poprzez realizację strategii marketingowej;
- szkoła uznaje i realizuje standardy oświatowe w zakresie„produkcji”,„dystrybucji”, promocji i zarządzania;
- szkołaprzestrzega etyki zawodowej na rynku oświatowym, zaś dbając ozaspokojenie potrzeb konsumentów bierze pod uwagę aspekty społeczne iekologiczne.
Zarządza niąwyłoniony w drodze konkursu dyrektor i powołani przez niego:wicedyrektor, kierownik internatu, kierownik kształcenia praktycznego.
Szkołapodlega dwóm organom nadzoru: Kuratorium Dolnośląskiemu i StarostwuPowiatowemu w Ząbkowicach Śląskich. Ten dualizm znajduje także odbiciew sposobie jej funkcjonowania, na który mają wpływ pracownicyadministracyjni i nauczyciele. Taka sytuacja bywa, niestety, źródłemkonfliktów. Skromny, z roku na rok ograniczany ze względu na rosnącewydatki Starostwa związane np. z obsługą powiatowej służby zdrowia,budżet szkoły jest istotną przeszkodą w organizacji podziału na grupyna lekcjach wychowania fizycznego i języków obcych. Nie pozwala takżena zakup nowoczesnych pomocy dydaktycznych i uzupełnienie o nowościksięgozbioru szkolnej biblioteki.
Szkoła znajduje się na tereniegminy Ziębice należącej do powiatu Ząbkowice Śląskie. Około 80%powierzchni gminy wykorzystywana jest rolniczo. Obecnie liczba ludnościgminy wynosi 19.658 osób, z czego 10 147 zamieszkuje w mieście. Ludnośćw wieku produkcyjnym liczy 11.267 osób, z czego 21% to zarejestrowani wUrzędzie Pracy bezrobotni. Takie środowisko kształtuje strukturęuczniów Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Hipolita Cegielskiego.
Około70% uczniów to mieszkańcy okolicznych wsi, około 30 % to mieszkańcymiasta Ziębice; około 15% — uczniów, w naszej ocenie, pochodzi ześrodowisk uprzywilejowanych społecznie, około 73% uczniów — ześrodowisk przeciętnych, około 12% uczniów– ze środowisk zaniedbanychspołecznie.
Powiat ząbkowicki i gmina Ziębice to tereny rolnicze,niestety bez rozbudowanej bazy przetwórczej, dlatego tak ważne sądziałanie szkoły zmierzające do zaktywizowania rynku pracy izmniejszenia bezrobocia w przyszłości. Pracownicy odchodzący zrolnictwa, co przewidują badania PUP, powinni trafiać do usługspecjalistycznych funkcjonujących w otoczeniu rolnictwa, turystyki iagroturystyki oraz do małych i średnich firmusługowo-handlowo-produkcyjnych. Działania szkoły w tej mierze ściślepokrywają się ze strategią rozwoju gminy oraz strategią rozwojupowiatu, który promuje się jako obszar, gdzie można aktywnie wypoczywaći dobrze inwestować w turystykę. Dlatego edukację młodzieży ispołeczeństwa powinno się skierować na zdobywanie wiedzy i umiejętnościw zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i usługowej.
Wprzyszłościowej wizji powiatu ząbkowickiego dużą rolę odegrają małe iśrednie firmy usługowo-handlowo-produkcyjne, które mogą liczyć nawsparcie instytucjonalne ze strony władz. Właściciele firm powinniposiadać podstawową wiedzę z zakresu przedsiębiorczości, prawa,marketingu, finansów, działalności usługowej, obsługi klienta, a takżemieć możliwość przekwalifikowywania się lub zdobywania odpowiednichkwalifikacji w szkołach, także w szkołach policealnych.
Analizaśrodowiska, w którym funkcjonuje szkoła, pozwoliła zmodyfikować ofertęszkoły i dostosować ją do zmian strukturalnych wprowadzonych w reformieoświatowej.
Ich ilustracją jest następujący schemat:
| SZKOŁA PONADPODSTAWOWA | SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA | |
| LICEUM EKONOMICZNE 5 — letnie | LICEUM PROFILOWANE ekonomiczno- administracyjne 3- letnie | |
| LICEUM ZAWODOWE kucharz- gastronom 4 — letnie | LICEUM PROFILOWANE gospodarczo- usługowe 3 — letnie | |
| TECHNIKUM ZAWODOWE Technik mechanik naprawa i eksploatacja pojazdów samochodowych 5 — letnie | TECHNIKUM ZAWODOWE technik mechanik naprawa i eksploatacja pojazdów samochodowych 4 — letnie | |
| ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA wielozawodowa 3 — letnia | ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA wielozawodowa 2 — letnia lub 3- letnia |
Ofertę tę wzbogacono klasą LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO z rozszerzoną nauką języków obcych i informatyki.
Od roku szkolnego 2004/2005 rozszerzono ofertę szkoły o oddziały:
TECHNIKUM HANDLOWEGO w systemie zaocznym– szkoła 3-letnia dla absolwentów Zasadniczych Szkół Zawodowych starego i nowego typu;
TECHNIKUMROLNICZEGO w systemie wieczorowym–szkoła 3-letnia dla absolwentówZasadniczych szkół Zawodowych starego i nowego typu;
LICEUMUZUPEŁNIAJĄCEGO w systemie wieczorowym– szkoła 3-letnia dlaabsolwentów Zasadniczych Szkół Zawodowych starego i nowego typu.
W roku szkolnym 2005/2006 oferta została poszerzona o szkoły policealne:
STUDIUM HOTELARSKIE w systemie zaocznym– szkoła 2-letnia dla absolwentów szkół ponadgimnazjalnych wszystkich typów,
STUDIUM EKONOMICZNE w systemie zaocznym– szkoła 2-letnia dla absolwentów szkół ponadgimnazjalnych wszystkich typów.
Ważnym elementem działań marketingowych są badania marketingowe, czyli systematyczne projektowanie, gromadzenie, analizowanie i prezentowanie danych w celu podjęcia decyzji.
Obakierunki zostały ustalone w oparciu o strategiczne plany rozwoju gminyi powiatu oraz ankietę mającą na celu rozpoznanie preferencji uczniów irodziców gimnazjalistów w zakresie zawodów i profili kształcenia.Ankietę przeprowadzono w gimnazjach na terenie gminy Ziębice i nazebraniach rodziców w dwóch wybranych klasach. Wypełniło ją 218uczniów, z których aż 138 było zainteresowanych ofertą Zespołu, oraz 53rodziców.
Kilkuletnie doświadczenia pozwalają na pierwsze wnioski:
- najatrakcyjniejszew ofercie Zespołu okazały się liceum ogólnokształcące, liceumprofilowane / klasy ekonomiczno– administracyjna i usługowo–gospodarcza / oraz studium hotelarskie;
- odnotowano brakzainteresowania kształceniem zawodowym na poziomie ponadgimnazjalnym–świadczą o tym kłopoty z naborem do klasy technikum oraz brakabsolwentów gimnazjum, którzy chcieliby się kształcić w zasadniczejszkole zawodowej / być może jest to spowodowane zmonopolizowaniem tegotypu kształcenia przez powołaną do istnienia w roku 2004 w ZąbkowicachŚląskich Szkołę Cechu Rzemiosł Różnych, który zrzesza okolicznychrzemieślników, czyli organizatorów praktyk /;
- niskiezainteresowanie młodzieży kształceniem w szkołach zasadniczych blokujemożliwość funkcjonowania liceum uzupełniającego; wydaje się, że klasatego typu będzie mogła funkcjonować raz na kilka lat.;
- niezbędnejest stałe rozpoznawanie potrzeb odbiorców i modyfikowanie„produktupodstawowego” szkoły, czyli jej oferty kształcenia, dostosowanie jej dozmieniających się potrzeb lokalnego środowiska;
- wyraźna,jak nigdy dotąd, jest potrzebę planowania i kontrolowania rozwojuszkoły, przekształcenia jej w organizację uczącą się.
SZKOŁA Z KLASĄ i SZKOŁA UCZĄCA SIĘ–
przykłady marketingowych działań w ZSP w Ziębicach.
Skutkiemdostrzeżenia konieczności ciągłego wprowadzania zmian, stałego ikontrolowanego rozwoju szkoły były poszukiwania możliwości uruchomieniawspółpracy i współdziałania wszystkich podmiotów szkoły.
Zanajatrakcyjniejsze, zarówno dla uczniów i ich rodziców jak i dlanauczycieli, uznano propozycję Agory S.A., wydawcy„Gazety Wyborczej” iportalu Gazeta pl. oraz Centrum Edukacji Obywatelskiej– akcję Szkoła z klasą, a następnie projekt Szkoła ucząca się.
Wybranedziałania przeprowadzone w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych im HipolitaCegielskiego w Ziębicach w ramach obu przedsięwzięć, poddane analizie,są egzemplifikacją marketingowego schematu i jednocześnie dowodem jegoużyteczności w„szkolnej praktyce”.
Przystąpienie do akcji Szkoła z klasą we wrześniu 2003 roku było decyzją Rady Pedagogicznej, o której poinformowano uczniów i rodziców.
Następnieprzedstawiciel szkoły i koordynator akcji wypełnili przygotowane przezOrganizatorów kwestionariusze, zawierające informacje o placówce/nazwa, motto, charakter szkoły, liczba oddziałów, liczba nauczycieli,liczba uczniów, adres, zdjęcie szkoły, nazwiska osób funkcyjnych,koordynatorów akcji– nauczyciela i ucznia, zajęcia pozalekcyjne,sukcesy szkoły i jej oferta dodatkowa/.
Na podstawie tych informacji Agora S.A. utworzyła na rzecz szkoły stronę– wizytówkę
i umieściła ją w portalu Gazeta pl.
Zadaniem szkoły było zrealizowanie sześciu z trzydziestu przygotowanychprzez Organizatorów zadań, przy czym każde z tych zadań musiałodotyczyć innej z sześciu zasad Akcji:
zasada 1: SZKOŁA DOBRZE UCZY KAŻDEGO UCZNIA /wyjaśnia, zaciekawia i rozwija aspiracje życiowe/;
zasada 2: SZKOŁA OCENIA SPRAWIEDLIWIE /uczniowie wiedzą, czego mają się nauczyć/;
zasada 3: SZKOŁA UCZY TWÓRCZEGO I KRYTYCZNEGO MYŚLENIA /pomaga zrozumieć świat i lepiej sobie w nim radzić/;
zasada 4: SZKOŁA ROZWIJA SPOŁECZNIE /uwrażliwia, uczy współpracy, działania na rzecz innych i dla dobra wspólnego/;
zasada 5: SZKOŁA POMAGA UCZNIOM UWIERZYĆ W SIEBIE
/panuje w niej życzliwa, pełna wzajemnego szacunku atmosfera/;
zasada6: SZKOŁA PRZYGOTOWUJE DO ŻYCIA W NOWOCZESNYM ŚWIECIE /uczy językówobcych, posługiwania się komputerem i internetem, wprowadza w światkultury/.
Sześć zasad, które określili organizatorzy akcji i jej honorowy patron
– Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski, to ukonkretniona wizja szkołyidealnej, produkt doskonały– cel, którego osiągnięcie założyły sobieplacówki zgłaszające swój udział w projekcie.
Pozgłoszeniu szkoły do Akcji koordynatorzy /nauczyciel i uczeń/przeprowadzili na jej terenie anonimową ankietę”Jaka jest naszaszkoła”, obejmującą uczniów, nauczycieli oraz rodziców.
Ankieta, po opracowaniu i analizie, okazała się istotna pomocą przy wyborze zadań do realizacji w roku szkolnym 2003/2004
Do wypełnienia ankiety zaprosiliśmy, wybranych losowo: 60 uczniów ( 22%), 58 rodziców,
9 nauczycieli (25 %).
Analiza obszarów wyznaczonychprzez najniższe wyniki pozwoliła nam określić problemy, wskazaćniepokojące zjawiska, a następnie wybrać zadania do realizacji.
1. Zauważyliśmy stosunkowo niską, w porównaniu z rodziców i nauczycieli, uczniowską ocenę szkoły w obszarach: Wyjaśnia i zaciekawia, Rozwija zainteresowania i pasje, Pomaga uwierzyć we własne siły, Ułatwia kontakt z kulturą.
2.Uznaliśmy, że nauczyciele powinni więcej uwagi poświęcićzainteresowaniom uczniów, a także skłonić ich do poszukiwań, rozbudzićciekawość świata– to motywy wyboru zadania Jak wychować ludzi z pasją?
3. Zastanowiła nas rozbieżność ocen nauczycieli i uczniów w obszarach Sprawiedliwie ocenia (uczniowie ocenili sprawiedliwość oceniania najsurowiej, nauczyciele uważają, że oceniają właściwie) i Uczy języków obcych(uczniowie oceniają naukę języków obcych lepiej niż dobrze, nauczycielezaledwie na„3”) — to wymaga zbadania, więc zdecydowaliśmy się na wybórzadania Oceniamy tak, by pomagać się uczyć.
4. Odpowiedzina pytania 5 i 6 ankiety skłoniły nas do sprawdzenia, czy podręczniki,z których korzystamy w szkole, pobudzają do twórczego myślenia ipomagają zrozumieć świat– do realizacji wybraliśmy więc zadanie Dobry program, dobry podręcznik.
5. Uczniowie, najwyżej z ankietowanych grup, ocenili szkołę w obszarze Zachęca do współpracy,postanowiliśmy to wykorzystać i zaangażować ich w sprawy publiczne,działania ćwiczące umiejętności obywatelskie, pokazać im jakfunkcjonuje Urząd Miejski– stąd zadanie Młodzi obywatele.
6. W obszarze Zapewnia bezpieczeństwo i życzliwośćnajniżej ocenili szkołę nauczyciele, najwyżej uczniowie. Postanowiliśmysprawdzić skąd taka rozbieżność i przyjrzeć się relacjom: uczeń–nauczyciel i uczeń– wychowawca. Pozwolił na to wybór zadania Szacunek, zaufanie, życzliwość.
7. Stosunkowo niskie oceny uczniów w obszarze Pomaga uwierzyć we własne siły pokazały,iż zbyt mało jest w szkole sytuacji, w których uczniowie mogą ocenić idocenić siebie, uwierzyć w to, że przyszłością można i należy zarządzać.
8. Ocena działalności szkoły w obszarze Wykorzystuje komputery i internetwyraźnie wskazała na konieczność lepszego wykorzystania pracowniinformatycznych i nowoczesnych źródeł informacji– takie wnioskiskłoniły nas do wyboru zadania Samodzielni i zaradni.
Taka była nasza szkoła, chcieliśmy, by została SZKOŁĄ Z KLASĄ!
RadaPedagogiczna podzieliła się na zespoły zadaniowe, w skład, którychweszli także uczniowie i ich rodzice /wymóg regulaminowy dotyczącyszkół ponadgimnazjalnych /.
Zespoły określiły terminy realizacji zadań:
Zespół,w którym pracowałam, postanowił zebrać opinie uczniów i nauczycielioraz zaplanować i przeprowadzić działania zmierzające do poprawy pracyszkoły w obszarze określonym przez zasadę 6: SZKOŁA PRZYGOTOWUJE DOŻYCIA W NOWOCZESNYM ŚWIECIE.
Analiza wyników ankiety skłoniła nas do wyboru zadania SAMODZIELNI I ZARADNI.
Realizację zadania opisaliśmy w sprawozdaniu sporządzonym według schematu zaproponowanego przez Organizatorów. Oto ono.
Zasada 6:„Szkoła przygotowuje do życia w nowoczesnym świecie. Uczy językówobcych, posługiwania się komputerem i internetem, wprowadza w światkultury."
Zadanie 6 E: Samodzielni i zaradni
1. Kto pracował nad zadaniem? *
Zespół zadaniowy tworzyły: pedagog — SZEF ZESPOŁU,
nauczycielka przedmiotów ekonomicznych,
nauczycielka języka polskiego,
mama ucznia liceum ekonomicznego,
Kamila Łyżwińska, Ewelina Miszczuk, Marzena Mularczyk, Anna Nowak — uczennice klas maturalnych liceum ekonomicznego.
2. Czy nasza szkoła uczy samodzielności i zaradności? Jak przygotowuje do życia poza murami szkoły? Jak mogłaby to robić lepiej? *
Opinia 1 *
"Szkołauczy samodzielności. Nie tylko na lekcji, ale w rozmaitych sytuacjachpracujemy w grupie. Występując publicznie, przygotowując klasowe iprzedmiotowe prezentacje, biorąc udział w konkursach, sprawdzamy siebiei poznajemy swoje możliwości. Szkoła uczy także wyrażania własnegozdania, podejmowania decyzji. Na lekcjach przedmiotów zawodowychdowiedziałam się, jak założyć i prowadzić małą firmę, jak prawidłowoprzygotować dokumenty, zorganizować wyjazd za granicę, ubrać się naoficjalne spotkanie." — opinia Marzeny, uczennicy klasy maturalnej.
Opinia 2 *
"Naszaszkoła uczy samodzielności. Dzisiaj, na kilka miesięcy przed jejukończeniem, umiem sama podjąć decyzje, które kiedyś pewnie bymkonsultowała z rodzicami. Umiem powiedzieć"nie", gdy inni mówią"tak".Mam własne zdanie, którego umiem bronić. Szkoła również nauczyła mnieodpowiedzialności za słowa i czyny, otwartości, akceptacji dla drugiegoczłowieka, współpracy z innymi, tutaj przekonałam się, że dalsze życiezależy tylko ode mnie." — opinia Kazimiery, uczennicy klasy maturalnej.
Opinia 3 *
"Sądzę, że moja szkoła uczy samodzielności, i to nawiele sposobów. Na lekcjach zdobywamy wiedzę, ćwiczymy ją w praktyce/np. zdrowe żywienie, PIT-y/. Nauczyciele zachęcają nas dosamodzielnego poszukiwania informacji, docierania do źródeł,przełamania nieśmiałości. W szkole organizowane są także akcje, którepozwalają nam obiektywnie spojrzeć na świat, jakoś sobie w nim poradzić/np. samobadanie piersi, pomoc innym/."
— opinia Lucyny, uczennicy klasy II liceum profilowanego.
3.Jak prowadząc lekcje różnych przedmiotów oraz lekcji wychowawczychprzygotowujemy uczniów do samodzielnego radzenia sobie w życiu? *
Przykład 1 *
Nauczycielkaprzedmiotów ekonomicznych:"Ucząc moich przedmiotów, myślę oprzygotowaniu uczniów do życia dorosłego. Na lekcjach np."prawa ipostępowania administracyjnego" uczę uczniów korzystać z KodeksuCywilnego, Kodeksu Postępowania Administracyjnego, Dzienników Ustaw — odnajdujemy i interpretujemy artykuły tych kodeksów, odczytujemy iinterpretujemy uchwały i zarządzenia władz samorządowych, formułujemyoświadczenia woli w sprawach cywilnych, wnioski, podania. Wszystkiećwiczenia praktyczne mają na celu przygotowanie młodzieży do pracy,prowadzenia własnej działalności gospodarczej, szczególnie zaś dokorzystania z informacji, przetwarzania ich i zastosowania wpraktycznym działaniu."
Przykład 2 *
Nauczycielka językapolskiego i wychowawczyni klasy maturalnej liceum ekonomicznego:"Wdwóch równoległych klasach maturalnych cykl lekcji wychowawczych zostałpoświęcony planowaniu kariery. Uczniowie dokonali samooceny i analizyswoich możliwości, przygotowali aplikacje, zebrali informacje ouczelniach — internet, TARED, spotkania z przedstawicielami uczelni,uczestniczyli w warsztatach na temat:" Nowoczesne techniki komunikacjiinterpersonalnej". W dniach 19 — 23 kwietnia przygotowali TYDZIEŃKARIERY. Szkolne korytarze stały się"ścieżką kariery", wyeksponowanona nich testy, plakaty, foldery, hasła wzmacniające, planer kariery. Naspotkania z młodzieżą zaproszono: radcę prawnego, przedstawicielipracodawców, ARiMR, PIP-u, właścicielkę małej firmy, pracowników banku/oferta dla przyszłych studentów/. Do udziału w TYGODNIU KARIERYzaproszono uczniów szkoły i gimnazjów."
Przykład 3 *
Nauczycielkamatematyki:"Matematyka uczy logicznego myślenia i wnioskowania, coprzydaje się w codziennym życiu każdemu. W konkretnych sytuacjachżyciowych niezbędna jest znajomość jednostek miar, pól figur iobjętości brył, obliczeń procentowych, umiejętność odczytywaniainformacji z tabel i wykresów, korzystania z kalkulatora i komputera,czytania instrukcji obsługi. Przykładowy temat lekcji:" Zastosowaniefunkcji do opisu zależności w przyrodzie, gospodarce i życiucodziennym". Przykład zadania:"Pani Ewa w dniu pierwszych urodzin synazałożyła mu rachunek bankowy, postanawiając, że w dniu każdych jegourodzin, aż do pełnoletności, będzie wpłacała kwotę równa 0,4 liczbyjego lat, pomnożoną przez 800 i pomniejszoną o 300. Podaj wzór funkcjif określającej wielkość wpłat pani Ewy.
Oblicz f(18) i zinterpretuj wynik.
4.Jakie projekty uczniowskie, które służą lepszemu przygotowaniu uczniówdo samodzielnego życia, realizowane są w naszej szkole? *
Uczniowieklas starszych liceum ekonomicznego pod opieką nauczycielki ekonomiibiorą udział w grze symulującej giełdę"Z klasy do kasy"; zespółuczniów różnych klas pod opieką nauczyciela języka polskiego, redagujegazetkę szkolną"Co słychać"; uczniowie klas liceum ekonomicznego,wspierani przez nauczycielkę biologii, prowadzą sklepik szkolny — zyskprzeznaczają na zakup pomocy dydaktycznych i organizację wycieczki/nagroda dla najaktywniejszych/. Uczniowie wszystkich klas — przyniewielkiej pomocy wychowawców i rodziców — organizują apele, szkolne ipowiatowe uroczystości, konkursy, akcje, półmetki, studniówki. Lucyna,Mariusz, Przemek, Kamila — uczniowie kl. I liceum o profiluekonomiczno- administracyjnym — oraz Ola i Weronika z kl. I liceumogólnokształcącego przygotowali projekt kampanii promocyjnej szkoły:zidentyfikowali odbiorcę, określili cele i narzędzia promocji iprzygotowali przekaz promocyjny — multimedialną prezentację szkoły,która została pokazana uczniom klas trzecich gimnazjów w czasie DNIOTWARTYCH SZKOŁY. Jej fragmenty zostały także wykorzystane do filmu oszkole, który zaprezentowano uczestnikom I ZJAZDU ZIĘBICZAN 29 maja2004roku.
5. Jak to widzą uczniowie? *
Beata,uczennica klasy I liceum ogólnokształcącego: W klasie III powinny byćzorganizowane fakultety. Najlepiej jeszcze przed końcem tego rokuszkolnego zapytać uczniów o przedmioty, które wybiorą na maturę. Uczymysię rok krócej, materiału jest dużo, a matura trudniejsza! W bibliotecepowinny być komputery z dostępem do internetu. Może udałoby sięwprowadzić treningi pamięci, szybkiego czytania, radzenia sobie zestresem? Paulina, uczennica klasy IV liceum ekonomicznego: W szkoleprzydałyby się — obok przedmiotowych — nieco inne kółka zainteresowań,na przykład kulinarne, może kurs tańca, a może spotkania, na których zzaproszonymi gośćmi porozmawialibyśmy o zasadach tzw. etykiety,odpowiedniego do okazji stroju. W ogóle powinno być jeszcze więcejspotkań z ciekawymi ludźmi, choćby takimi, którzy wykonują różnezawody, albo takimi, którzy zajmują się czymś ważnym.
6. W jakiej fazie realizacji zadania jesteśmy, co planujemy? *
Większośćzaplanowanych na ten rok przedsięwzięć zrealizowaliśmy. Jedynie akcja"Bezpieczne wakacje" zostanie przeprowadzona w ostatnich dniach rokuszkolnego. Wpisaliśmy ją w formułę corocznego SZKOLNEGO PIKNIKUSPORTOWEGO. Konkurencjom i zabawom propagującym zdrowy styl życia,rekreację i sport towarzyszyć będą: pokaz ratownictwa medycznego,spotkania z psychologiem, policjantem, ratownikiem, happeningplastyczny"Wakacyjne znaki nakazu i zakazu". Chcemy dodać, żedziałania mające na celu przygotowanie uczniów do samodzielnego życianie mają w naszej szkole charakteru okazjonalnego, niewątpliwie będąkontynuowane. TYDZIEŃ KARIERY stanie się zadaniem stałym dla klasmaturalnych. Ze względu na zmianę zasad rekrutacji na studia orazwdrożenie"Nowej Matury" odbędzie się on w przyszłym roku szkolnym jużwe wrześniu.
7. W jakim stopniu udało nam się zaangażować uczniów i rodziców w realizację zadania? *
Planowaniei realizacja zadania okazały się dla uczennic — członkiń zespołu okazjądo wykazania się pomysłowością, umiejętnością nie tylko gromadzenia,ale i selekcjonowania oraz przetwarzania informacji. Nauczycielki imama ucznia właściwie służyły im głosem doradczym i pomagały w sprawachorganizacyjnych, powierzono im także napisanie sprawozdania. Dobrympomysłem okazało się zaangażowanie w realizację zadania nie tylkomaturzystów, ale także uczniów klas pierwszych — ich poproszono owykonanie projektu"Promocja szkoły", gdyż najwyraźniej widzą"mocne" i"słabe" strony szkoły. Przygotowanie projektu pozwoliło im szybciejznaleźć miejsce w szkolnej społeczności, zdobyć"popularność", zaś jegoprezentacja przed młodszymi kolegami z gimnazjum stała się powodem dodumy.
8. Czego się nauczyliśmy? *
Wspólneprzedsięwzięcie, realizacja projektów lub zadań, to jedna z sytuacjiszkolnych sprzyjająca kształtowaniu się właściwych relacji uczeń — nauczyciel — rodzic. Nasi uczniowie, najstarsi i najmłodsi, oczekują odnas rozmowy, porady, życzliwości i szacunku. Lubią być dostrzegani idoceniani. Wtedy aktywnie uczestniczą w życiu szkoły. Chętnie dzieląsię swoimi spostrzeżeniami, oryginalnymi pomysłami, przychodzą doszkoły nawet w sobotnie przedpołudnie! Czują się odpowiedzialni zarealizację przyjętych zobowiązań — uczą się więc samodzielności izaradności. Dostrzegliśmy także, że uczniowie klas pierwszych, do tejpory otaczani troskliwą opieką, znacznie szybciej i łatwiej integrująsię ze społecznością szkolną, aktywnie działając.
Szkoła pomaga uczniom uwierzyć w siebie. Panuje w niej życzliwa, pełna wzajemnego szacunku atmosfera.
Realizacjasześciu wybranych na początku roku szkolnego zadań, zaliczonych przezekspertów Centrum Edukacji Obywatelskiej, zaowocowała uzyskaniem przezszkołę tytułu SZKOŁA Z KLASĄ, zaistnieniem Zespołu SzkółPonadgimnazjalnych im. Hipolita Cegielskiego w Ziębicach naogólnopolskiej mapie„Szkół z klasą”, tytuł ten stał się dla naspowodem do dumy i znakiem rozpoznawalnym– ETYKIETĄ PRODUKTU.
Znaczniejednak cenniejszymi okazały się trwałe zmiany, które w trakcie udziałuw akcji wypracowaliśmy, zmiany„konkretne”– podnoszące jakośćświadczonych przez szkołę usług oświatowych, i zmiany w mentalnościnauczycieli, rodziców oraz uczniów.
Najistotniejsze z nich, podkreślane w sprawozdaniach sześciu zespołów, to:
- wyraźny wzrost liczby lekcji, na których uczniowie pracują metodą projektu;
- nastałe w życiu szkoły, w procesie dydaktycznym, zagościły prowadzoneprzez przedmiotowców społeczne konsultacje /1 godzina tygodniowo/,uczeń może w tym czasie poprawić sprawdzian, poprosić o ponownewytłumaczenie trudnej dla niego kwestii;
- cyklicznymi, wpisanymi w roczny plan pracy szkoły, stały się:
organizowane we wrześniu spotkania integracyjne uczniów klas pierwszych i ich wychowawców,
udziałmłodzieży w akcji CEO„Młodzi głosują” / szkolne referendum unijne–maj 2003, szkolne prawybory parlamentarne i prezydenckie– wrzesień ipaździernik 2005r./;
zwiększyła się oferta zajęć pozalekcyjnych /np. warsztaty teatralne, kurs szybkiego czytania, trening zastępowania agresji/;
wybory do władz Samorządu Uczniowskiego przeprowadzane są według demokratycznych procedur:
— kampania, w której uczniowie i ich sztaby wyborcze prezentują swoje programy,
— debata kandydatów w auli szkolnej,
— głosowanie nadzorowane przez niezależna Komisję;
- ozmianach w organizacji szkoły /np. ustalenie dyżurów uczniowskich nakorytarzach, czas rozpoczynania zajęć lekcyjnych i długość przerw/współdecydują uczniowie.
- uczniowie patrzą na nas, na nasze zachowanie i postępowanie; wszelkie zmiany zaczynać więc powinniśmy od siebie;
- wyborupodręcznika i programu powinniśmy dokonywać kierując się zasadą, żepowinien on umożliwiać efektywną i interesującą pracę nie tylko nam,ale przede wszystkim uczniom;
- ocenianie, mimo licznychdziałań nauczycieli, wielu uczniów przeraża, zamiast uczyć i motywować,należy więc stale nad tym procesem czuwać, w szkolnej praktyce tenproces wnikliwie monitorować obserwować i„oswajać”;
- kształtowaniu się właściwych relacji między uczniami, rodzicami i nauczycielami sprzyjają wspólne przedsięwzięcia;
- uczniowie klas pierwszych znacznie szybciej integrują się ze szkolna społecznością, aktywnie działając;
- nie jesteśmy doskonali i jeszcze wiele musimy się nauczyć,
- powinniśmy znacznie uważniej słuchać uczniów, wiedzieć, czego od nas oczekują.
Dowodem ten wniosek potwierdzającym jest przystąpienieZespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Hipolita Cegielskiego do kolejnegoprogramu Centrum Edukacji Obywatelskiej, współpracującego z Polsko–Amerykańską Fundacją Wolności, funkcjonującego pod nazwą SZKOŁA UCZĄCASIĘ.
Celem programu jest zaprojektowanie modelu rozwoju organizacyjnego szkoły,
a następnie doprowadzenie do osiągnięcia satysfakcjonujących rezultatów
— satysfakcjonujących dla jej klientów, kuratorów, publiczności i społeczeństwa, czyli konsumentów.
Klub„Szkół uczących się” to ogólnopolska sieć szkół, które współpracują ze sobą i wspierają w podnoszeniu jakości swojej pracy.
Podstawy działania tych szkół zostały przez organizatorów akcji wyraźnie określone:
- współpraca w zespołach nauczycielskich;
- określanie celów edukacyjnych i wychowawczych w sposób pozwalający na kontrolę stopnia ich realizacji;
- rzetelne monitorowanie efektów swojej pracy;
- refleksja nad stosowaną praktyką dydaktyczną, wychowawczą i organizacyjną;
- tworzenie społeczności szkolnej opartej na współpracy nauczycieli, rodziców i uczniów;
- współpraca pomiędzy uczestnikami Klubu oraz otwarta dyskusja o napotykanych problemach.
- „Diagnozai kierunki rozwoju szkoły”– przygotowany w trakcie czterech warsztatówzespół nauczycieli przeprowadza badanie jakości pracy szkołypartnerskiej i konstruuje raport o stanie tej szkoły- każda ze szkółbiorących udział w tym module otrzymuje więc gotowy dokumentwewnętrznego mierzenia jakości,
- „Procedury szkoły uczącej się”– nauczyciele uczą się wspólnie z radąpedagogiczną określać standardy własnej pracy, realizować je irzetelnie oceniać ( w sferze dydaktycznej i wychowawczej ),
- „Przygotowanie do panelu”– cykl szkoleńprzygotowujących nauczycieli do panelu koleżeńskiego, czyli forumwymiany doświadczeń między szkołami, który skutkuje uzyskaniem tytułuSzkoły Uczącej Się i członkostwem w Klubie SUS, dającym możliwośćwymiany doświadczeń i doskonalenia zawodowego.
Osiągnieciecelów programu zapewnia wdrożenie SUS-owskich procedur, określanychjako SYSTEM ZAPEWNIANIA JAKOŚCI W PROGRAMIE SUS .
Do programu Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Hipolita Cegielskiego w Ziębicach przystąpił jesienią 2005 roku.
Wwarsztatach pierwszego modułu wzięło udział czterech nauczycieli,którzy następnie przeprowadzili mierzenie jakości pracy szkołypartnerskiej i przygotowali z tego badania raport oraz zaprezentowaligo.
Równocześnie badanie takie zostało przeprowadzone w marcu 2005 roku przez„zaprzyjaźnionych diagnostów” w naszej szkole.
Badanie jakości pracy szkoły odbyło się zgodnie z procedurą opracowanąprzez Centrum Edukacji Obywatelskiej przy wykorzystaniu materiałówTERM, obejmowało następujące działania:
· spotkanie z nauczycielami,podczas którego omówione zostały zasady mierzenia jakości pracy szkołyoraz narzędzia używane w badaniu;
· wypełnienie przez nauczycieli ankietySzkoła, w której jestem nauczycielem– łącznie 34 ankiety;
· wypełnienie przez uczniów ankietyMoja szkoła– łącznie 74 ankiety;
· wypełnienie przez rodziców ankiety Szkoła mojego dziecka– łącznie 68 ankiet;
· spotkanie diagnostów z członkami Samorządu Uczniowskiego, którzy wypełnili Kwestionariusz wywiadu z członkami Samorządu Uczniowskiego;
· spotkanie z członkami Rady Rodziców i wypełnienieKwestionariusza wywiadu z Rada Rodziców;
· wypełnienie Arkusza diagnostycznego szkoły na podstawie rozmowy z dyrektorem.
Przedstawione w raporcie wyniki badania jakości pracy szkoły objęły analizę następujących obszarów szkoły:
- efekty kształcenia i wychowania,
- nauczanie i uczenie się,
- szkoła jako instytucja,
- szkoła a środowisko zewnętrzne.
Szczególnie istotne były dla nas– zaangażowanych w ubiegłym roku szkolnym w realizację zadań Szkoły z klasą -„oceny” wystawione szkole przez ankietowanych, gdyż założyliśmy, że są one dla nas„badaniem na wyjściu”. Oto one.
ZALETY SZKOŁY
- według nauczycieli:
rozwijanie zainteresowań i aktywności uczniów,
zgrane i wysoko wykwalifikowane grono pedagogiczne,
uczestniczenie szkoły w życiu gminy;
- według rodziców:
dobra współpraca i kontakty nauczycieli z rodzicami,
dobry system oceniania i przygotowania uczniów do pracy,
dobra atmosfera panująca w szkole;
- Według uczniów:
bogata i różnorodna oferta zajęć pozalekcyjnych,
dobre przygotowanie do matury i podjęcia pracy,
przyjazna atmosfera panująca w szkole,
dobrze wyposażone pracownie komputerowe, siłownia, radiowęzeł.
WADY SZKOŁY
- według nauczycieli:
brak nowoczesnej sali gimnastycznej,
nieestetyczny wygląd korytarzy szkolnych,
brak konsekwencji w działaniu nauczycieli,
wagary uczniów;
- według rodziców:
nieodpowiedni czas zajęć na warsztatach szkolnych;
- według uczniów:
zjawisko faworyzowania niektórych uczniów,
późne godziny rozpoczynania zajęć pozalekcyjnych,
złe wyposażenie klas w pomoce dydaktyczne,
brak ławek na korytarzach.
Na podstawie badania„zaprzyjaźnieni diagności” określili katalog mocnych stron szkoły i jej problemów:
MOCNE STRONY:
- Dobre przygotowanie uczniów do zawodu.
- Uczniowie chętnie korzystają z dobrze wyposażonych pracowni komputerowych.
- Bogata oferta zajęć pozalekcyjnych.
- Dobre relacje między uczniami, nauczycielami i rodzicami.
- Aktywność i samorządność uczniów.
- Palenie papierosów przez uczniów na terenie szkoły.
- Wagary uczniów.
- Brak nowoczesnej Sali gimnastycznej.
- Słabe wyposażenie w pomoce dydaktyczne.
- Nie wszyscy uczniowie uczą się języków obcych w grupach.
Poddanyszczegółowej analizie raport stał się punktem wyjścia dla rozpoczętychw roku szkolnym 2005/2006 działań nauczycieli podzielonych na zespołyzadaniowe.
Zadecydowali oni, iż w tym roku zaplanują i przeprowadządziałania mające na celu jakościowe zmiany określone następującymistandardami:
Obszar I: EFEKTY KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Standard: Szkoła bada osiągnięcia edukacyjne uczniów i wykorzystuje wyniki do podnoszenia efektywności kształcenia.
Obszar II: NAUCZANIE I UCZENIE SIĘ
Standard: Uczniowie systematycznie uczęszczają na zajęcia lekcyjne.
Obszar III: SZKOŁA JAKO INSTYTUCJA
Standard: Uczniowie przestrzegają norm współżycia obowiązujących w szkole.
Obszar IV: SZKOŁA A ŚRODOWISKO ZEWNĘTRZNE
Standard: Rodzice aktywniej uczestniczą w działaniach szkoły.
Zespół zadaniowy, w którym pracuję, zajmuje się działaniami zmierzającymi do osiągnięcia standardu Uczniowie systematycznie uczęszczają na zajęcia lekcyjne.
Uważamy, że prawidłowa frekwencja jest istotna z wielu powodów:
· uczniowie przestrzegają zasad ustalonych w szkole,
· prawidłowo opanowują materiał szkolny,
· mniej czasu poświęcają w domu na przyswojenie materiału,
· osiągają lepsze wyniki w nauce,
· zapobiegamy demoralizacji i niedostosowaniu społecznemu młodzieży,
· możemy uważać, że szkoła jest dla ucznia miejscem ważnym.
Zespół opracował dla standardu wskaźniki i narzędzia, oraz ustalił plan realizacji zadań, określiliśmy także kryteria sukcesu:
· wypracowanie 3 nowych form zachęcania uczniów do uczęszczania do szkoły;
· zwiększenie działań podejmowanych wobec ucznia z nieobecnościami nieusprawiedliwionymi o 3 w semestrze;
· wzrost o 5 % liczby uczniów z wzorową frekwencją w semestrze II;
· wzrost o 10 % w semestrze II liczby uczniów znających regulamin oceniania zachowania;
· wzrost o 10% w semestrze II liczby uczniów i rodziców znających zasady usprawiedliwiania nieobecności;
· spadek o 5% w semestrze II liczby uczniów opuszczających zajęcia lekcyjne bez usprawiedliwienia;
· spadek o 5% w semestrze II liczby uczniów notorycznie spóźniających się do szkoły.
Rozpoczętew sierpniu prace zakończone zostaną sprawozdaniem z realizacjipodjętych w tym roku szkolnym działań, z którym — na specjalnymposiedzeniu -zapoznana zostanie Rada Pedagogiczna. Wówczas też,zapewne, nasze wysiłki zostaną przez Radę ocenione.
Mamy nadziejęokazać się skuteczni. Wiemy, iż osiągnięcie zaplanowanych efektów todopiero krok na drodze do stanu idealnego. Krok niewątpliwie milowy,gdyż„postawiony” w sposób świadomy, jasno i precyzyjnie określony orazmierzalny. Wiemy już także, że w ten sposób„wędruje się” łatwiej.
Działaniazrelacjonowane i poddane analizie w tym artykule mają na celuzbudowanie wewnętrznego, spójnego, sprawnie funkcjonującego systemuzapewnienia placówce jakości.
Po trwającej już ponad dwa lata pracy nasuwa się kilka spostrzeżeń.
W szkole, niewątpliwie, zaszło wiele trwałych zmian:
Zadecydowali oni, iż w tym roku zaplanują i przeprowadządziałania mające na celu jakościowe zmiany określone następującymistandardami:
Obszar I: EFEKTY KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Standard: Szkoła bada osiągnięcia edukacyjne uczniów i wykorzystuje wyniki do podnoszenia efektywności kształcenia.
Obszar II: NAUCZANIE I UCZENIE SIĘ
Standard: Uczniowie systematycznie uczęszczają na zajęcia lekcyjne.
Obszar III: SZKOŁA JAKO INSTYTUCJA
Standard: Uczniowie przestrzegają norm współżycia obowiązujących w szkole.
Obszar IV: SZKOŁA A ŚRODOWISKO ZEWNĘTRZNE
Standard: Rodzice aktywniej uczestniczą w działaniach szkoły.
Zespół zadaniowy, w którym pracuję, zajmuje się działaniami zmierzającymi do osiągnięcia standardu Uczniowie systematycznie uczęszczają na zajęcia lekcyjne.
Uważamy, że prawidłowa frekwencja jest istotna z wielu powodów:
· uczniowie przestrzegają zasad ustalonych w szkole,
· prawidłowo opanowują materiał szkolny,
· mniej czasu poświęcają w domu na przyswojenie materiału,
· osiągają lepsze wyniki w nauce,
· zapobiegamy demoralizacji i niedostosowaniu społecznemu młodzieży,
· możemy uważać, że szkoła jest dla ucznia miejscem ważnym.
Zespół opracował dla standardu wskaźniki i narzędzia, oraz ustalił plan realizacji zadań, określiliśmy także kryteria sukcesu:
· wypracowanie 3 nowych form zachęcania uczniów do uczęszczania do szkoły;
· zwiększenie działań podejmowanych wobec ucznia z nieobecnościami nieusprawiedliwionymi o 3 w semestrze;
· wzrost o 5 % liczby uczniów z wzorową frekwencją w semestrze II;
· wzrost o 10 % w semestrze II liczby uczniów znających regulamin oceniania zachowania;
· wzrost o 10% w semestrze II liczby uczniów i rodziców znających zasady usprawiedliwiania nieobecności;
· spadek o 5% w semestrze II liczby uczniów opuszczających zajęcia lekcyjne bez usprawiedliwienia;
· spadek o 5% w semestrze II liczby uczniów notorycznie spóźniających się do szkoły.
Rozpoczętew sierpniu prace zakończone zostaną sprawozdaniem z realizacjipodjętych w tym roku szkolnym działań, z którym — na specjalnymposiedzeniu -zapoznana zostanie Rada Pedagogiczna. Wówczas też,zapewne, nasze wysiłki zostaną przez Radę ocenione.
Mamy nadziejęokazać się skuteczni. Wiemy, iż osiągnięcie zaplanowanych efektów todopiero krok na drodze do stanu idealnego. Krok niewątpliwie milowy,gdyż„postawiony” w sposób świadomy, jasno i precyzyjnie określony orazmierzalny. Wiemy już także, że w ten sposób„wędruje się” łatwiej.
Działaniazrelacjonowane i poddane analizie w tym artykule mają na celuzbudowanie wewnętrznego, spójnego, sprawnie funkcjonującego systemuzapewnienia placówce jakości.
Po trwającej już ponad dwa lata pracy nasuwa się kilka spostrzeżeń.
W szkole, niewątpliwie, zaszło wiele trwałych zmian:
- wzbogacono ofertę zajęć dodatkowych dla uczniów,
- uczniowie współdecydują o istotnych dla szkoły sprawach,
- poprawił się wizerunek szkoły
- nauczyciele zdobyli wiedzę o sposobach i narzędziach mierzenia jakości pracy swojej placówki i potrafią ją stosować,
- wdrażane są procedury SZKOŁY UCZĄCEJ SIĘ,
- określono, świadomie, kierunki rozwoju szkoły.
Mamy już pełną świadomość faktu, iż uczyć i zmieniać się musimy nadal.
Agata Sobków
Powrót | Do góry






, aby dodać komentarz.