TEMAT BLOKU: Przyroda ożywiona zwierzęta. (38– 51 jednostek lekcyjnych)
Opracowała: ANETA JAKUBISZYN
Lp. | Temat | Liczba godzin | Cel główny | Cele A, B | Cele C, D | Metody | Środki dydaktyczne | |
| 1 | Różnorodność gatunkowa zwierząt na Ziemi. | 1 | Poznanie złożoności świata zwierzęcego i jego sposób usystematyzo-wania | Uczeń: Wie co to jest gatunek, kraina zoograficzna.(A) Wymieni kilka gatunków zwierząt charakterystycznych dla danego regionu Ziemi.(B) | Uczeń: Zastosuje ilustrowane albumy i klucze (A) do oznaczania zwierząt. Wyszuka na temat zwierząt potrzebne wiadomości w encyklopediach i słownikach przyrodniczych.(D) | Pogadanka Praca z książką Gry dydaktyczne–rozwiązywanie problemów. | Słowniki, Encyklopedia przyrodnicza, Klucz do oznaczania zwierząt. Prezentacja lub film. | |
2 | Sposoby poznawania przyrody. | 1 | Sposoby poznawania budowy i życia zwierząt. | Uczeń: Wie jak prowadzić obserwację biologiczną. (A) Zna rodzaje i sposoby poznawania przyrody. Wie, jaki sprzęt laboratoryjny i inny służy do poznawania przyrody. Wyjaśni pojęcia(B) obserwacja, doświadczenie, filmowanie, fotografowanie, hodowla, eksperyment. | Uczeń: Potrafi prowadzić obserwację za pomocą mikroskopu.(C) Zastosuje aparat fotograficzny w dokumentowaniu poczynionych obserwacji.(C) Założy i prowadzi prostą hodowlę w pracowni przyrodniczej. (akwarium, trrarium itp.) Potrafi sporządzić preparat (eugleny zielonej)do obserwacji mikroskopowych.(D) | Obserwacja (praktyczne zastosowanie mikroskopu– ćwiczenia w obserwowaniu kropli wody z rzeki lub gotowego preparatu). Pogadanka z pokazem | Mikroskop, luneta, lornetka, aparat fotograficzny, notatnik. Program multimedialny. Tablice dydaktyczne. | |
| ZRÓŻNICOWANIE ORGANIZMÓW JEDNOKOMÓRKOWYCH | ||||||||
3 | Budowa i funkcje życiowe najprostszej komórki zwierzęcej. | 1 | Poznanie budowy, kształtów i podstawowych czynności życiowych komórki pierwotniaka na przykładzie pantofelka. | Uczeń: Rozpozna i nazwie pierwotniaki podczas obserwacji mikroskopowej.(A) Wymieni podstawowe elementy w budowie komórki pierwotniaka. (A) Omówi czynności życiowe komórki i funkcjonowanie organów wewnętrznych.(B) Wyjaśni sposób rozmnażania się pierwotniaków. (B) | Uczeń: Wykona prawidłowo rysunek komórki pierwotniaka na podstawie obserwacji mikroskopowej.(C) Wykaże zróżnicowanie w budowie poznanych pierwotniaków.(C) Zadba o sprzęt laboratoryjny w pracowni przyrodniczej. (C) Sporządzi preparat do obserwacji mikroskopowej.(D) | Podająco– oglądowa. Praca z podręcznikiem. Ćwiczenia laboratoryjne. (obserwacja mikroskopowa). Praca indywidualna. | Mikroskop i odpowiednie preparaty oraz sprzęt laboratoryjny. Tablice– różnych kształtów pierwotniaków. Podręcznik Karty pracy przygotowane przez nauczyciela. | |
| 4 | Środowiska życia organizmów jednokomórkowych. | 1 | Poznanie bogactwa i różnorodności występowania organizmów jednokomórko-wych. | Uczeń: Wymieni najprostsze formy życia występujące w środowisku wodnym.(A) Rozróżni i nazwie elementy budowy organizmów jednokomórkowych.(B) Omówi funkcje życiowe pantofelka i eugleny zielonej jako przedstawicieli pierwotniaków.(B) | Uczeń: Zanalizuje hodowlę eugleny zielonej, pantofelka na podstawie obserwacji mikroskopowej i sporządzi z jej prowadzenia dokumentację.(D) (zadanie dla koła i zainteresowanych) Przeprowadzi obserwacje pod mikroskopem eugleny zielonej hodowanej w świetle i ciemności.(C) Narysuje schemat budowy organizmu jednokomórkowego.(D) | Pokaz-film dydaktyczny: Pogadanka Praca z książką. Ćwiczenia laboratoryjne-obserwacja mikroskopowa. | Kuwety z wodą przeznaczone do hodowli pierwotniaków. Mikroskop i preparaty. Podręcznik,ćwiczenia. Film dydaktyczny „Życie kropli wody” 15 min. | |
5 | Wpływ i znaczenie pierwotniaków na środowisko przyrodnicze i życie człowieka. | 1 | Zainteresowanie rolą i znaczeniem pierwotniaków w przyrodzie i życiu człowieka. | Uczeń: Rozróżni pierwotniaki wolno żyjące i pasożytnicze.(A) Wyjaśni rolę i znaczenie pierwotniaków w środowisku i życiu człowieka. — pokarm dla zwierząt -pierwotniaki jako składnik skał wapiennych -pierwotniaki jako pasożyty wywołujące choroby u człowieka i zwierząt. (B) Wymieni choroby, które wywołują pierwotniaki w organizmie człowieka poda ich skutki.(A) Wskaże, w jaki sposób zapobiegać chorobom wywoływanym przez pierwotniaki u ludzi.(B) | Uczeń: Potrafi zinterpretować i wskazać pożyteczne oraz szkodliwe działanie pierwotniaków w środowisku naturalnym i gospodarstwie człowieka. (zastosowanie pierwotniaków w oczyszczalni ścieków.(D) Zachowuje podstawowe zasady higieny w zapobieganiu zachorowań na choroby wywoływane przez pierwotniaki. (C) | Praca z książką. Burza mózgów–wykonanie tablicy graficznej „ZNACZENIE PIERWOTNIAKÓW W ŻYCIU NA ZIEMI” Pogadanka -spotkanie z pielęgniarką szkolną lub przedstawicielami sanepidu. | Film dydaktyczny: „Jak powstają wapienie?”(15 min) Tablice biologiczne pierwotniaków pasożytniczych. Kartony brystolu, flamastry. | |
| 6 | Powtórzenie wiadomości o cechach zwierzęcych organizmów jednokomórkowych. | 1 | Utrwalenie zdobytych wiadomości. | Zastosuje wiadomości i nabyte umiejętności do rozwiazania zadań i wykonania praktycznych ćwiczeń. | Gry dydaktyczne, Praca w grupach. | Karty pracy i poleceń. | ||
| ZRÓŻNICOWANIE BEZKRĘGOWCÓW | ||||||||
| JAMOCHŁONY | ||||||||
7 | Budowa i środowisko życia zwierząt tkankowych na przykładzie stułbi. | 1 | Budowa zwierząt tkankowych Na przykładzie stułbi. | Uczeń: Potrafi wymienić grupy jamochłonów i podać ich przedstawicieli.(A) Zidentyfikuje kształt i budowę stułbi.(B) Nazywa prawidłowo komórki zewnętrzne i wewnętrzne zwierząt tkankowych oraz wymienia ich funkcje życiowe.(A) Wyjaśni sposób odżywiania się stułbi(B) Wie, na czym polegają zdolność regeneracyjne stułbi.(A) Wyjaśnia, w jaki sposób stułbia oddycha.(B) | Uczeń: Przeprowadzi za pomocą lupy obserwacje ruchów, form zachowania się i sposób chwytania pokarmu przez stułbie w szkolnym akwarium.(C) Zaprezentuje postawę wnikliwego i etycznego badacza organizmów żywych. Narysuje zobserwowane ruchy stułbi. (D) Zanalizuje przyczyny kurczenia się ciała stułbi pod pływem działania bodźców zewnętrznych. (istnienie komórek nerwowych w ektodermie i entodermie)(D) Uzasadni dlaczego stułbia zaliczana jest do jamochłonów.(C) W sposób właściwy zastosuje odpowiedni sprzęt laboratoryjny i optyczny: lupa.(C) | Obserwacja (budowy zewnętrznej, sposób poruszania się oraz zachowania się podczas odżywiania – chwytanie pokarmu). Eksperyment- (badanie wrażliwości stułbi– zachowanie się podczas działania bodźców zewnetrznych). Praca z książką. | Hodowla akwariowa stułbi Lupki Foliogramy (schematy budowy ciała stułbi) Podręczniki i albumy przyrodnicze. Naczynia laboratoryjne. Sprzęt optyczny. lupa | |
8 | Przedstawiciele morskich jamochłonów: chełbia modra i koralowiec | 1 | Charakterystyczne cechy budowy jamochłonów i ich znaczenie w przyrodzie. | Uczeń: Wymieni środowiska życia jamochłonów.(A) Potrafi podać cechy budowy ciała chełbi modrej i koralowca.(A) Wyjaśni i omówi sposób poruszania się i życia chełbi modrej oraz koralowca. (tryb życia: meduzy– wolny tryb życia koralowce– osiadły) (B) | Uczeń: Dokona analizy różnic i podobieństw w budowie jamochłonów.(D) Wykona odpowiednie rysunki schematyczne. (C) | Praca z podręcznikiem. Pogadanka Podająco- oglądowa– film dydaktyczny. | Film„ Życie rafy koralowej” Tablice ilustrujące budowę korala i ukwiału. Podręcznik Karty pracy. | |
PŁAZIŃCE I OBLEŃCE | ||||||||
9 | Poznajemy gróźne pasożyty przewodu pokarmowego: płazińce i obleńce. | 1 | Zapoznanie z najgroźniejszymi pasożytami człowieka — robaki płaskie i obłe. Najważniejsze cechy przystosowania do pasożytniczego trybu życia. | Uczeń: Wymieni najgroźniejsze pasożyty stanowiące zagrożenie dla życia i zdrowia człowieka.(A) Dokona podziału pasożytów na grupy.(B) Wyjaśni różnice między pasożytami obłymi a płazińcami. (B) | Uczeń: Porówna różne pasożyty.(C) Narysuje i opisze rysunek schematu budowy pasożytów obserwowanych pod mikroskopem.(D) | Praca z podręcznikiem Dyskusja -analiza tablic przedstawiających pasożyty. Drzeko decyzyjne. | Foliogramy. Karty pracy Podręcznik | |
10 | Budowa i czynności życiowe glisdy ludzkiej i tasiemca. | 1 | Budowa zewnętrzna glisdy ludzkiej i tasiemca. Środowisko rozwoju i czynności życiowe pasożytów. | Uczeń: Wymieni w jakiej części przewodu pokarmowego żyją poszczególne pasożyty. (A) Opisze wygląd i czynności życiowe poznanych pasożytów. (sposób oddychania, odżywiania i wydalania(B) | Uczeń: Dokona analizy schematu poszczególnych cykli rozwoju tasiemca i glisdy ludzkiej.(C) Prawidłowo dokona obserwacji mikroskopowej. Porówna budowę glisty ludzkiej i tasiemca.(D) | Pogadanka. Pokaz Obserwacja -preparatu. Praca z podręcznikiem. | Mikroskop. Zakonserwowane okazy pasożytów przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt domowych. Tablice biologiczne -„Stadia rozwoju pasożytów” | |
11 | Choroby wywoływane przez pasożyty. | 1 | Najgroźniejsze choroby wywołane przez pasożyty i sposoby ich zapobiegania. | Uczeń: Wie jak ustrzec się przed zakażeniem pasożytami.(A) Zdefiniuje pojęcia: choroba zakaźna, profilaktyka.(B) Wymieni choroby wywoływane przez pasożyty, ich objawy i następstwa.(A) Poda żródła zarażenia się pasożytami. (A) | Uczeń: Stosuje i przestrzega w życiu codziennym zasady i przepisy sanitarno-porządkowe dotyczące higieny osobistej, oraz higieny przygotowywania i spożywania posiłków. (C) Zaplanuje i przygotuje pytania do wywiadu z lekarzem lub pielęgniarką na temat„Jak uchronić się przed zarażeniem pasożytami układu pokarmowego?”(C) Umie przewidzieć skutki i następstwa chorób wywołanych przez pasożyty.(D) | Pokaz Dyskusja-(analiza przyczyn i objawów chorób wywoływanych przez pasożyty przewodu pokarmowego). Praca z podręcznikiem i materiałami źródłowymi. Pogadanka. Pokaz | Materiały informacyjne-broszurki i ulotki o chorobach zakaźnych wywoływanych przez pasożyty. Tablice graficzne. Foliogramy. | |
| PIERŚCIENICE | ||||||||
12 | Budowa wewnętrzna i czynności życiowe dżdżownicy. | 2 | Budowa i funkcja narządów wewnętrznych dżdżownicy. Znaczenie i przystosowanie do życia w glebie. | Uczeń: Wyjaśni znaczenie i rolę dżdżownic w przyrodzie.(A) Opisze budowę zewnętrzną dżdżownicy.(A) Wyjaśni, w jaki sposób przebiega proces odżywiania się i wydalania u dżdżownicy i jak dżdżownica porusza się w środowisku swojego występowania.(B) Wyjaśni zasady funkcjonowania układu krwionośnego.(B) | Uczeń: Potrafi scharakteryzować środowisko życia pierścienic na przykładzie dżdżownicy.(C) Założy i poprowadzi hodowlę dżdżownic.(D) Przeprowadzi makroskopową obserwację budowy dżdżownicy — żywego okazu.(C) Zbada wrażliwość dżdżownicy na działanie bodźców zewnętrznych. (bodźców dotykowych, reakcji na wilgoć podłoża, reakcji na działanie środków chemicznych oraz bodźców świetlnych.) Zinterpretuje swoje doświadczenia.(D) Sporządzi sprawozdanie z poczynionych obserwacji i przeprowadzonych doświadczeń.(D) | Obserwacja (dżdżownicy-sposób zakopywania się, budowa zewnętrzna.) Badawcza–laboratoryjna (badanie wrażliwości na bodźce zewnętrzne.) Praca z podręcznikiem. Pogadanka. Oceni znaczenie dżdżownicy w przyrodzie.(C) | Kuwety z ziemią i żywymi okazami dżdżownicy. Foliogramy lub tablice z budową organów wewnętrznych dżdżownicy. Podręczniki-albumy . „Doświadczenia i obserwacje zoologiczne w szkole”-J.Wernerowa. PZWS. | |
STAWONOGI | ||||||||
13 | Stawonogi jako organizmy wszystkich środowisk przyrodniczych. | 1 | Zapoznanie ze środowiskiem życia stawonogów, różnorodną budową zewnętrzną i trybem życia | Uczeń: Wie, że bezkręgowce mogą zamieszkiwać wszystkie środowiska. (B) Wymienia grupy zwierząt zaliczanych do stawonogów.(A) Nazwie charakterystyczne cech budowy ciała stawonogów w poszczególnych grupach. (skorupiaki, owady, pajęczaki.)(B) | Uczeń: Rozpozna i sklasyfikuje przy pomocy klucza do zwierząt poszczególnych przedstawicieli stawonogów.(C) Określi związek budowy ciała i funkcjonowania stawonogów z ich występowaniem w danym środowisku. (D) | Obserwacja żywego okazu pająka. Oglądowo-podajaca. Praca z książką. Pogadanka | Atlasy zwierząt. Żywe okazy pająka. Tablice dydaktyczne „Skorupiaki, owady, pajęczaki” | |
14 | Środowisko życia i budowa skorupiaków na przykładzie raka rzecznego. | 1 | Związek budowy skorupiaków z trybem życia i środowiskiem występowania. | Uczeń: Wymieni gatunki raka występującego w wodach słodkich.(A) Wymieni elementy budowy zewnętrznej raka.(A) Opisze tryb życia i czynności życiowe raka rzecznego.(B) Poda nazwy znanych mu skorupiaków morskich.(A) | Uczeń: Zaobserwuje żywe lub zakonserwowane okazy raka.(C) Uzupełni tabelę na podstawie poczynionych obserwacji i zdobytych wcześniej wiadomości. (C) Opisze prawidłowo schemat budowy raka. Określi zależności raka od wody.(D) Wyjaśni, dlaczego rak pozostawiony bez wody w krótkim czasie ginie. (C) Wskaże (poda) przyczyny masowego ginięcia raków w polskich rzekach.(D) Rozumie, że nie ma możliwości naturalnego odtworzenia wymarłego gatunku.(C) | Obserwacja budowy zewnętrznej i sposobu poruszania się raka. Pogadanka. Oglądowo– podająca. Obserwacja. Praca z książką. | Żywe i zakonserwowane okazy raka. Tablice ilustrujące budowę wewnętrzną raka. Film„Życie w morzu-skorupiaki”(15 mni) | |
15 | Chrabąszcz majowy-budowa wewnętrzna i zewnętrzna owadów. | 1 | Poznanie budowy zewnętrznej i wewnętrznej ciała owadów. | Uczeń: Wymieni poszczególne elementy ciała owada i rolę, jaką spełniają w jego życiu (głowa, tułów, odwłok, czułki, odnóża, skrzydła)(A) Zna i wylicza cechy budowy wewnętrznej świadczące o przystosowaniu owadów do życia na lądzie.(B) | Uczeń: Wskazuje formy działalności człowieka, które prowadzą do zagłady całych gatunków owadów(C) Sklasyfikuje zasuszone okazy owadów na podstawie albumów i klucza do oznaczania owadów.(D) Rozróżni gatunki owadów chronionych. (C) Opisze schemat rysunku budowy zewnętrznej chrząszcza majowego. (D) | Praca z podręcznikiem, atlasem i kluczem do oznaczania owadów. Oglądowo-podająca | Tablice biologiczne lub foliogramy przedstawiające morfologię i anatomie owada. Zasuszone okazy owadów. Lupa. Atlasy i inne książki. | |
| 16 | Rozmnażanie się i rozwój owadów. | 2 | Zapoznanie z podstawowymi funkcjami życia owadów-przetrwaniem gatunku. (rozmnażanie) | Uczeń: Wymienia poszczególne cykle rozwoju owada. (A) Rozróżni owady pasożytnicze. (pluskwy, wszy, pchły) (A) Wyjaśni sposób rozmnażania się owadów(płciowo)(B) Wyjaśni pojęcie : przeobrażenie owadów (A) | Uczeń: Opisze na podstawie ilustracji poszczególne cykle rozwoju owadów. (D) Obserwując na filmie wylęganie się osobników z jaj i ich dalszy rozwój, stwierdzi, jaki występuje u nich typ przeobrażenia. (C) Scharakteryzuje typy poznanych przeobrażeń. (motyl, ważka)(D) | Obserwacja– stadiów rozwoju owada.(tablice biologiczne lub film) Pogadanka Oglądowo– podająca. Praca z książką. | Tablice biologiczne Filmdydaktyczny: „Narodziny owada” Gabloty z okazami owadów. | |
17 | Warunki i organizacja życia różnych przedstawicieli owadów. Znaczenie i rola owadów w przyrodzie i gospodarce człowieka. | 2 | Poznanie warunków powstawania, rozwoju i zasad funkcjonowania społeczności owadów na przykładzie mrówek. Poznanie różnych funkcji pełnionych przez owady w środowisku. Owady pasożytnicze ich występowanie zagrożenia i sposoby zwalczania. | Uczeń: Wymieni gatunki mrówek występujących w naszych lasach i domach.(A) Poda przykłady innych owadów żyjących w społecznościach.(A) Omówi, czym charakteryzuje się życie społeczne w mrowisku.(B) Poda, jakie korzyści przynosi owadom życie społeczne. (A) Rozpoznaje na ilustracji i nazywa owady pożyteczne i szkodniki. (B) Wyjaśni znaczenie i rolę pszczół dla gospodarki człowieka. (B) Podaje przykłady owadów wykorzystywanych przez człowieka (jedwabniki, pszczoły) (B) Wymieni owady o największym znaczeniu dla środowiska (mrówki, biedronki)(A) Zna gatunki owadów pasożytniczych(wszy, pluskwy, pchły)(A) Wyjaśni pojęcie pasożytnictwo.(B) Wie, że owady pasożytnicze przenoszą groźne choroby dla człowieka.(B) | Uczeń: Nie niszczy mrowisk w lasach .(C) Portafi wykorzystać pożyteczne działanie owadów w uprawach na działce i polu.(D) Wie jak zwalczać szkodniki.(C) Wie, na czym polega prowadzenie pasieki.(C) Porówna życie w mrowisku z życiem w ulu.(D) Rozpoznaje wskazane owady (zasuszone okazy)przy pomocy„Klucza do oznaczania owadów”. (D) Rozpozna w środowisku najczęściej spotykane owady.(D) Rozumie związek pomiędzy występowaniem pasożytniczych owadów a przestrzeganiem zasad higieny.(C) | Wycieczka– obserwacja mrowiska. Pogadanka. Praca z książką. Burza mózgów | Film o życiu mrówek pt.„Te wszędobylskie mrówki” Gabloty z okazami owadów. Lupy. Atlasy owadów | |
18 | Pajęczaki– stawonogi pasożytnicze.Pająk krzyżak. | 1 | Budowa ciała i tryb życia. | Uczeń: Wyjaśni znaczenie sieci dla pająków. (B) Wyjaśni, jakie narządy umożliwiają pająkowi wicie sieci.(A) Wymieni inne pajęczaki (kleszcze,świerzbowce(A) Scharakteryzuje budowę ciała pająka. (A) Omówi znaczenie pajęczaków w przyrodzie i życiu człowieka.(B) Wie, jakie następstwa mogą wystąpić po ukąszeniu przez kleszcze.(B) Wyjaśni pojęcie pasożyt.(A) | Uczeń: Potrafi porównać budowę owada i pająka. (C) Wyjaśnić, dlaczego owady przylepiają się do sieci a pojąk nie.(C) Określi, dlaczego pająk jest drapieżcą.(C) Wie, w jaki sposób chronić się przed kleszczami, jak usunąć z ciała kleszcza i że nie należy lekceważyć ukąszeń kleszcza.(D) Określi, na czym polega pasożytnictwo.(D) | Obserwacja pająka i sieci pajęczej. Praca z podręcznikiem. Pokaz. Pogadanka. | Podręcznik. Tablice dydaktyczne. Żywy okaz pająka | |
MIĘCZAKI | ||||||||
19 | Przedstawiciele mięczaków w środowiskach: lądowym oraz wód słodkich i słonych. | 2 | Różnorodność mięczaków i środowisk ich występowania. | Uczeń: Wyodrębnia wśród mięczaków poszczególne grupy zwierząt.(A) (ślimaki, małże, głowonogi) Wymienia przedstawicieli w obrębie poszczególnych grup mięczaków. (ślimaki: winniczek, błotniarka stawowa, zatoczak)(A) Zna kształty muszli ślimaków i małży żyjących na lądzie, oraz w wodach słodkich i słonych.(A) Potrafi powiedzieć w jakim celu natura wyposażyła ślimaki w muszle.(B) Opisze budowę zewnętrzną (muszla) i wewnętrzną (ciało) małży.(B) jadalny, ostrygi) Wymieni gatunki małży jadalnych. (omułek jadalny, ostrygi) (A) Wymieni przedstawicieli głowonogów i opisze charakterystyczne cechy budowy ich ciała, oraz sposób żerowania i odżywiania.(B) | Uczeń: Porówna budowę poszczególnych grup mięczaków: (uzupełni tabelę)(C) Założy i poprowadzi hodowle ślimaka winniczka.(D) Zanalizuje sposób oddychania ślimaka.(D) Porówna muszlę małża z muszlą ślimaka.(C) Scharakteryzuje sposób oddychania małży.(D) Poda przepis na potrawę z małży lub ślimaków. (C) | Nauczanie laboratoryjne. Obserwacja. Praca z podręcznikiem. Oglądowo– podająca. Pogadanka. Film. | Muszle ślimaka winniczka i innych ślimaków oraz małż. Terrarium z okazami ślimaka Film przyrodniczy„Życie mięczaków w morzu i jeziorze” | |
20 | Środowisko życia, budowa i czynności życiowe ślimaka winniczka. | 1 | Budowa i czynności życiowe ślimaków. | Uczeń: Opisze środowisko życia ślimaka winniczka.(A) (warunki bytowe) Wymieni wymagania życiowe ślimaka winniczka.(A) Wymieni i omówi poszczególne elementy z których zbudowane jest ciało ślimaka.(B) Opisze kształt i kolor muszli ślimaka winniczka.(A) Wyjaśni na czy polega proces oddychania ślimaków płucodysznych i ślimaków oddychających za pomocą skrzeli.(B) Wymieni gatunki ślimaków lądowych i wodnych.(A) | Uczeń: Przeprowadzi eksperyment reakcji na różne bodźce z wykorzystaniem żywego okazu ślimaka. (D) Zaprezentuje postawę wnikliwego i etycznego badacza. (C) Porówna sposób oddychania ślimaków lądowych i wodnych.(C) Poda przykłady ślimaków morskich oddychających skrzelami: (rozkolce, czareczki, porcelanki, stożki)(C) Wykona rysunek ślimaka i małży w zeszycie. Potrafi wskazać poprzez analizę w jaki sposób zanieczyszczenie środowiska wodnego wpływa na życie mięczaków.(D) | Pogadanka Obserwacja żywych okazów. Praca z atlasem zwierząt. Praca z książką. | Żywe okazy ślimaka winniczka. Schemat budowy zewnętrznej i wewnętrznej ślimaka-foliogramy. Karty pracy dla grup i instrukcje do ich uzupełniania. | |
21 | Pożyteczne i szkodliwe znaczenie mięczaków w przyrodzie i gospodarce człowieka. | 1 | Rola i znaczenie mięczaków w przyrodzie. | Uczeń: Poda sposoby żerowania ślimaków drapieżców(rozkolce) i szkodników(pomrów) (A) Poda przykłady pozytywnej roli mięczaków dla środowiska przyrodniczego, życia i gospodarki człowieka.(B) Wymieni jadalne gatunki ślimaka.(A) | Uczeń: Wyjaśni, na czym polegają szkody wyrządzane przez niektóre gatunki mięczaków.(C) | Pogadanka. Praca z książką Drzewko decyzyjne. | Tablice dydaktyczne. Karty pracy. Podręczniki. | |
22 | POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI O BEZKRĘGOWCACH | 1 | Utrwalenie zdobytych wiadomości i umiejętności. | Uczeń: Rozpoznaje najczęściej spotykane owady i pajęczaki. Potrafi stosować sposoby usuwania i zwalczania pasożytów Rozumie związek pomiędzy występowaniem pasożytów a przestrzeganiem zasad higieny. Zna przykłady owadów wykorzystywanych przez człowieka Wie, jakie groźne choroby mogą przenosić owady i pajęczaki. Potrafi posługiwać się kluczami do oznaczania owadów. Rozpozna poznane gatunki mięczaków po budowie muszli. | Praca w grupach Gry i zabawy dydaktyczne. | Karty pracy indywidualne i grupowe Krzyżówki, rebusy, schematy rysunkowe. Puzzle. Nożyczki papier kolorowy. | ||
| KRĘGOWCE ICH RÓŻNORODNOŚĆ, BUDOWA, FUNKCJE ŻYCIOWE I ROLA W ŚRODOWISKU PRZYRODNICZYM. | ||||||||
| RYBY | ||||||||
23 | Ryby– przedstawiciele kręgowców wód słodkich i słonych. | 2 | Budowa i środowisko życia kręgowców Przystosowanie ryb do życia w wodach słodkich i słonych. | Uczeń: Wyjaśni pojęcie strunowce.(A) Opisze charakterystyczne cechy kręgowców.(B) Nazwie wytwory skóry ryb(łuski)(A) Podzieli ryby ze względu na rodzaj tkanki budującej szkielet (chrzęstnoszkieletowe, kostnoszkieletowe)(A) Wyjaśni sposób rozmnażania się ryb.(B) | Uczeń: Rozpozna na ilustracji pospolite gatunki ryb morskich i słodkowodnych.(C) Nazwie i wskaże na ilustracji lub żywych okazach poszczególne części ciała ryby.(C) Wyjaśni, w jaki sposób i które narządy ułatwiają rybom pływanie. (C) Scharakteryzuje pospolite ryby morskie Poprowadzi hodowle ryb akwariowych (opieka przez cały rok) (D) | Praca z podręcznikiem i innymi materiałami źródłowymi. Oglądowo–podająca. | Film dydaktyczny Karty pracy Schemat budowy ryby | |
| 24 | Poznajemy ryby słodkowodne i morskie. | 1 | Budowa wewnętrzna ryby-procesy życiowe. | Uczeń: Wymieni charakterystyczne cechy budowy ryb świadczące o przystosowaniu się ich do życia w wodach słodkich i słonych.(A) Wyjaśni, w jaki sposób ryba odżywia się i oddycha.(B) Poda przykłady ryb wędrujących.(A) | Uczeń: Opisze na schemacie budowę zewnętrzną ryby. (C) Scharakteryzuje tryb życia ryb: (wędrówki, rozmnażanie i formy przeobrażenia ryb na przykładzie węgorza.)(D) | Obserwacja (zachowania się i budowy zewnętrznej ryby w akwarium) Oglądowa. Praca z książką. | Akwarium Podręczniki Ilustracje różnych gatunków ryb. | |
25 | Ryby i ich znaczenie w środowisku i gospodarce człowieka. | 1 | Znaczenie ryb w przyrodzie. Ochrona gatunkowa ryb. | Uczeń: Wymieni gatunki ryb objętych ochroną gatunkową(jesiotr zachodni, strzebla potokowa)(A) Wyjaśni, dlaczego ryby są cennym produktem spożywczym i wymieni produkty otrzymywane z ryb.(B) Poda przykłady ryb drapieżnych.(A) | Uczeń: Wyjaśni, na czym polega gatunkowa ochrona ryb i uzasadni jej ważność dla środowiska. (C) Poda przepisy na dowolną potrawę z ryb. (C) Zidentyfikuje ryby gatunków pospolitych i chronionych na podstawie odpowiedniego atlasu. (D) | Pogadanka. Praca z książką. Mapa fizyczna dyskusja | Mapa, Ilustracje ryb. | |
| PŁAZY | ||||||||
26 | Poznajemy płazy wodne i lądowe. | 1 | Różnorodność gatunkowa płazów. Płazy organizmy wodno– lądowe. | Uczeń: Opisze charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej płazów ogoniastych na przykładzie traszki i salamandry.(B) Wymieni przedstawicieli płazów ogoniastych, bezogonowych oraz beznogich.(A) | Uczeń: Scharakteryzuje wybrane czynności życiowe płazów.(D) Określi warunki występowania i życia wybranych płazów.(C) | Obserwacja Praca z podręcznikiem Ćwiczenia w grupach Pogadanka | Albumy i fotografie Zakonserwowane okazy Tablice dydaktyczne Film Żywe okazy żaby | |
27 | Przystosowanie płazów do życia w wodzie i na lądzie. | 1 | Budowa morfologiczna oraz przystosowanie do środowiska życia. Płazy ogoniaste i bezogonowe. | Uczeń: Wymieni środowiska w których można spotkać płazy.(A) Poda gatunki płazów występujących nawet w wysoko zasolonych wodach.(A) Wyjaśni, dlaczego rozmnażanie płazów związane jest z występowaniem wody słodkiej.(B) Poda i wyjaśni sposób rozmnażania się płazów. (B) | Uczeń: Zanalizuje zależności występowania płazów od ich budowy.(C) Określi, na czym polega zmiennocieplność płazów. (D) Wskaże i scharakteryzuje narządy które spełniają funkcje oddechowe u płazów (płuca, skóra).(D) Porówna sposób rozmnażania się ryb i płazów.(C) | Praca z książką Pogadanka Obserwacja Dyskusja | Tablice dydaktyczne Film Albumy Zakonserwowane okazy | |
28 | Płazy żyjące w Polsce– ich znaczenie w środowisku i formy ochrony. | 1 | Gatunki objęte ochroną. Żaba i jej środowisko życia. | Uczeń: Wymieni formy ochrony płazów przed wyginięciem.(A) Poda przyczyny masowego wymierania płazów.(B) Wymieni cechy charakterystyczne budowy żaby (A) umożliwiające jej życie na lądzie i w wodzie. Opisze kolejne stadia rozwoju żaby.(B) | Uczeń: Określi, jakie znaczenie odgrywają płazy w przyrodzie i życiu człowieka.(C) Porówna żabę trawiastą z ropuchą.(D) | Pogadanka Praca z ksiażką Obserwacja Pokaz Burza mózgów | Żywe okazy żab fotografie kartony i flamastry Film dydaktyczny podręczniki | |
GADY | ||||||||
29 | Gady minionych epok-dinozaury | 1 | Gady jako najstarsze gatunki zwierząt na ziemi. | Uczeń: Potrafi wyjaśnić pojęcia: dinozaury gady kopalne.(A) Opisze środowisko w jakim żyły.(A) Powie, czym charakteryzowały się poszczególne grupy dinozaurów:(podzieli je na roślinożerców i drapieżców)(B) Wymieni charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej gadów kopalnych.(A) | Uczeń: Poda i uzasadni hipotezę wyginięcia gadów kopanych.(C) Poda czas, w jakim dominowały dinozaury na ziemi i przypuszczalny czas ich wymarcia.(C) Odszuka w atlasach i encyklopedii wiadomości i ilustracje o dinozaurach.(C) Zidentyfikuje dinozaury (poda ich nazwy wskaże ilustracje) na podstawie opisu. (D) | Film dydaktyczny Pogadanka Praca z książką Karty pracy indywidualnej Praca w grupach. | Film Atlasy i albumy Karty pracy | |
| 30 | Różnorodność gatunkowa gadów występujących na ziemi. | 2 | Podział gadów żyjących w Polsce i innych rejonach świata. | Uczeń: Powie, czym charakteryzują się poszczególne grupy gadów.(A) Poda gatunki gadów żyjących w czasach obecnych. (jaszczurki, węże, żółwie, krokodyke)(A) Podzieli gady ze względu na sposób odżywiania.(B) | Uczeń: Odróżni krokodyla nilowego od aligatora. (D) Poda cechy charakterystyczne budowy skóry gadów.(C) | Pogadanka Oglądowa Praca z podręcznikiem Analiza fotografii. | Modele Preparaty-wylinka węża Atlasy Albumy Fotografie | |
31 | Poznajemy jaszczurkę jej budowę i przystosowanie do życia na lądzie. | 2 | Cechy budowy i środowisko występowania jaszczurki oraz zmiji w Polsce. | Uczeń: Opisze budowę zewnętrzną jaszczurki. (A) Wymieni gatunki jaszczurek występujących w Polsce.(A) Wyjaśni pojęcie: jajorodne(B) Opisze stadia rozwoju osobniczego od jaja do osobnika dorosłego. (B) Wie, co to jest surowica. (A) Wymieni gatunki żmiji występujących w Polsce i opisze charakterystyczne cechy ich wyglądu i budowy zewnętrznej. (B) | Uczeń: Scharakteryzuje wybrane czynności życiowe jaszczurki.(C) Poda sposób udzielenia pierwszej pomocy w przypadku ukąszenia przez żmije.(C) Porówna węże: zaskrońca ze żmiją zygzakowatą. (D) Prezentuje etyczną postawę wobec godów również jadowitych.(C) | Pogadanka Oglądowa Praca z podręcznikiem | Przeźrocza gadów Fotografie Szkielet jaszczurki | |
| PTAKI | ||||||||
32 | Budowa i funkcje życiowe ptaków. | 1 | Budowa morfologiczna ptaków. Charakterystyka poszczególnych części ciała oraz ich pokrycia. | Uczeń: Rozróżni poszczególne cechy budowy zewnętrznej i wewnętrznej ptaka.(B) Wymieni cechy charakterystyczne świadczące o przystosowaniu ptaków do lotu.(A) Wyjaśni znaczenie i rolę piór w życiu ptaka.(A) Wymieni ptaki, które nie posiadają zdolności lotu(strusie, kiwi, kazuary) (A) zdefiniuje pojęcie: kształt aerodynamiczny.(A) Rozróżni rodzaje piór: (pióra konturowe, puchowe) (B) | Uczeń: Narysuje schematyczny rysunek ptaka i opisze go.(C) Wyjaśni, jaki jest związek ciepłoty ciała ptaka z temperaturą otoczenia.(D) Wymieni cechy wyróżniające ptaki od innych kręgowców (zdolność do lotu, dwunożna postawa, stałocieplnosć, pokrycie ciała piórami). (D) Wyjaśni, dlaczego pióra są wodoodporne.(C) Określi czynniki umożliwiające ptakom latanie i opisze jak przebiega lot ptaka. (duża ilość energii, którą ptak jest zdolny wytworzyć i dobrze wykorzystać)(D) | Pogadanka. Obserwacja- szkieletu ptaka Praca z podręcznikiem i atlasem ptaków. | Atlasy Szkielet ptaka Tablice dydaktyczne | |
33 | Rozmnażanie się i rozwój ptaków. | 1 | Rozmnażanie się ptaków-budowa jaja. | Uczeń: Nazwie sposób rozmnażania się ptaków (jajorodne)(A) | Uczeń: Porówna jaja różnych gatunków ptaków.(C) Narysuje i opisze budowę jaja ptaka.(D) Zaplanuje badanie jaja kurzego-wpływ czynników zewnętrznych i środków chemicznych na jajo ptaka. (D) Określi na podstawie bserwacji i badań jaja kurzego właściwości poszczególnych części składowych: skorupki, białka i żółtka.(D) | Nauczanie laboratoryjne-doświadczenia. Dyskusja Burza mózgów. Obserwacja (na podstawie filmu sposobu rozmnażania się ptaków) | Tablice dydaktyczne–Budowa jaja Film przyrodniczy„Ptaki i ich potomstwo” Przyrządy laboratoryjne. | |
34 | Różnorodność gatunków i środowisk życia ptaków. Ochrona i znaczenie ptaków w przyrodzie i życiu człowieka. | 2 | Poznanie różnorodności środowisk występowania ptaków. Znaczenie ptaków, ochrona i opieka nad gatunkami zagrożonymi. | Uczeń: Wymieni grupy ekologiczne ptaków.(A) Powie, na czym polega przystosowanie ptaków do życia w różnych środowiskach przyrodniczych.(B) Wymieni pospolite gatunki ptaków.(A) Poda przykłady ptaków odbywających wędrówki.(A) Omówi znaczenie ptaków w przyrodzie życiu i gospodarce człowieka.(B) Wyjaśni, co oznacza określenie: ochrona okresowa i całoroczna. (A) Wymieni gatunki ptaków objętych tymi formami ochrony.(A) | Uczeń: Odnajdzie zależności budowy zewnętrznej ptaka z jego występowaniem w danym środowisku przyrodniczym.(D) Zidentyfikuje na fotografiach gatunki ptaków chronionych.(C) Porówna różne gatunki ptaków występujących w Polsce.(różnorodność ubarwienia, wygląd kończyn i dzioba)(C) Uzasadni konieczność ochrony ptaków.(D) Zaproponuje formy niesienia pomocy ptakom podczas zimy. (C) | Praca z mapą i podręcznikiem. Pogadanka Praca z podręcznikiem. Dyskusja | Atlasy, albumy. foliogramy | |
35 | Wędrówki ptaków w ciągu roku. | 1 | Poznanie przyczyn i tras wędrówek różnych ptaków. | Uczeń: Wyjaśni, dlaczego ptaki odlatują na zimę, oraz skąd wiedzą, kiedy i dokąd wyruszyć?(B) Zdefiniuje określenia: ptaki osiadłe, lęgowe i przelotne.(A) | Uczeń: Przeanalizuje na podstawie mapy szlaki wędrówek ptaków polskich(np.: bociana białego)(C) Narysuje(wykreśli), na mapce konturowej trasę przelotu bociana białego.(D) Zaznaczy i opisze na mapie miejsce jego gniazdowania, oraz miejsce zimowania.(D) Zmierzy trasę przelotu przeliczy ją i poda ile wynosi kilometrów. (D) | Analiza szlaków wędrówek ptaków–Praca z mapą. | Podręczniki Atlasy Foliogramy Film wideo | |
SSAKI | ||||||||
36 | Charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej i wewnętrznej ssaków. | 1 | Różnorodność ssaków -charakterystyczne cechy w budowie. | Uczeń: Wyjaśni, dlaczego ssaki należą do grupy zwierząt (B) Wymieni, z jakich części składa się ciało ssaków i czym jest pokryte.(A) Poda cechy charakteryzujące ssaki. (A) Wyjaśni pojęcie: gruczoły i wymieni rodzaje gruczołów skórnych występujących u ssaków. (potowe,łojowe, mleczne, zapachowe) (B) | Uczeń: Zakwalifikuje na podstawie atlasu zwierząt i podręcznika zwierzęta do odpowiednich grup.(D) | Obserwacja, Pogadanka, Praca z książką, Pokaz. | Ilustracje Żywe okazy: chomika i świnki morskiej. Przykładowe rysunki budowy ssaka. | |
37 | Poznajemy ssaki i różnorodność środowisk w których żyją. | 2 | Zapoznanie z fauną i florą różnych kontynentów świata (ssaki i ich różnorodność) | Uczeń: Poda środowiska występowania różnych zwierząt.(A) Wymieni grupy ssaków (strunowce, torbacze, łożyskowce) i poda ich przedstawicieli.(A) Wyjaśni pojęcie: ekosystem.(A) Wymieni poznane ekosystemy(łąka, pole, las, morze i ocean, rzeka)(A) Dostrzeganie znaczenia zwierząt w życiu człowieka.(B) | Uczeń: Umie prowadzić rejestr poczynionych obserwacji oraz dokonać analizy otrzymanych wyników z przeprowadzonych prostych badań i doswiadczeń.(D) Zastosuje się do regulaminu dla zwiedzajacych ZOO(C) Prowadzi wnikliwą obserwacje zwierząt i roślin.(C) Porówna środowiska życia ssaków wodnych i lądowych.(D) (warunki życia) Odnajdzie i scharakteryzuje zależności budowy wewnętrznej ssaków od środowiska, w którym występują.(D) Wskaże na mapie miejsce występowania Różnych gatunków zwierząt.(C) | Wycieczka do ZOO Film przyrodniczy Praca z podręcznikiem i mapą, Pokaz, Dyskusja. | Podręczniki Mapy Tablice dydaktyczne | |
38 | Ssaki zagrożone wyginięciem- formy i sposoby ich ochrony. | 2 | Poznanie gatunków zwierząt prawnie chronionych i zagrożonych wyginięciem. | Uczeń: Wymieni ssaki różnych środowisk objętych ochroną gatunkową i ssaki zagrożone wyginięciem.(A) Wymieni organizacje daiałajace na świecie na rzecz ochrony zagrożonej fauny i flory. (A) Wyjaśni, na czym polega współodpowiedzialność za stan środowiska. (B) | Uczeń: Poda sposoby i formy ochrony ssaków przed zagładą.(C) Zanalizuje i oceni negatywne formy działalności człowieka i ich wpływ na życie dzikich zwierząt.(C) Zaprezentuje postawę aktywnego działacza–przyrodnika współpracując z Kołem Łowieckim lub nadleśnictwem w swoim regionie.(C) Rozpozna zwierzęta występujące w najbliższym otoczeniu na podstawie opisu. (D) Określi przyczyny masowego ginięcia niektórych gatunków zwierząt.(D) Potrafi przewidzieć skutki nadmiernych połowów niektórych gatunków ryb.(D) Przekona (dowiedzie) że ochrona gatunkowa zwierząt jest potrzebna od zaraz. | Dyskusja, Metaplan, Pokaz, Praca z ksiażką. Praca z mapą. | Albumy zwierząt Film dydaktyczny, Mapy konturowe i fizyczne. Film„Świat, który nie może zaginąć” | |
39 | Systematyka jako nauka porządkująca wiadomości o świecie zwierząt. | 1 | Zasady porządkowania świata zwierząt. | Uczeń: Wyjaśni, na czym polega klasyfikacja zwierząt.(A) Poda jednostki, według których klasyfikuje się zwierzęta (królestwo, typ, gromada, rząd, rodzina, rodzaj, gatunek, rasa) zdefiniuje pojęcie gatunku.(B) | Uczeń: Sklasyfikuje wybrane grupy zwierząt wg podanego schematu. (C) | Dyskusja, Podająco–oglądowa. Praca z podręcznikiem. | Atlasy zwierząt, Podręcznik | |
| | LEKCJE SPRAWDZAJĄCE WIEDZĘ UCZNIA | |||||||
40 | | 1 | | | | | | |
41 | | 1 | | | | | | |
42 | | 1 | | | | | | |
43 | | 1 | | | | | | |
44 | | 1 | | | | | | |
Powrót | Do góry
, aby dodać komentarz.